Bίοι παράλληλοι…

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ

H εντυπωσιακή άνοδος του πιο νεαρού Μητροπολίτη…

Ήταν Ιανουάριος του 2000 όταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.
Χριστόδουλος συναντήθηκε στα πλαίσια του εορτασμού του Ιωβηλαίου στα
Ιεροσόλυμα με τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Ο κ. Χριστόδουλος απευθυνόμενος στον
κ. Βαρθολομαίο του είπε: «Παναγιώτατε μάλλον είναι αλήθεια αυτά που λένε ότι
με ζηλεύετε». Ο Πατριάρχης παρά το αρχικό ξάφνιασμα τού ευχήθηκε να «χαίρεται
ό,τι έχει» και με τον μοναδικό φαναριώτικο τρόπο του απάντησε: «Μα είναι
δυνατόν ο Πρώτος να ζηλεύει τον 11ο;».

Ο διάλογος αυτός είναι χαρακτηριστικός για το πώς ο κ. Χριστόδουλος έβλεπε τον
εαυτό του σε σχέση με τον κ. Βαρθολομαίο και ενδεικτικός των προθέσεών του για
τις σχέσεις των δύο Εκκλησιών.

Συγκρούσεις. Είχε συμπληρωθεί μόλις ένας χρόνος από την πρώτη επίσημη
επίσκεψη του Πατριάρχη στην Αθήνα και δύο από την εκλογή του κ. Χριστόδουλου
στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Ο κ. Χριστόδουλος που έγινε σε πολύ μικρή ηλικία
Μητροπολίτης, με τις ευλογίες του Σεραφείμ και την «πνευματική καθοδήγηση της
“Χρυσοπηγής», όπως και ο Βαρθολομαίος, επεδίωξε και πέτυχε σε μεγάλο βαθμό μια
θορυβώδη πορεία ως ηγέτης της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αρχικά συγκρούστηκε με
την κυβέρνηση Σημίτη για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, ενώ
αργότερα προσέφυγε σε λαοσυνάξεις και σε δημοψηφίσματα για το ίδιο θέμα. Κι
όχι μόνο…

Επιτέθηκε κατά των Ευρωπαίων τους οποίους χαρακτήρισε ευρωλιγούρηδες. Κάλεσε
το λαό να σηκώσει τα λάβαρα της αντίστασης κατά των ξένων που απειλούν τη
συνοχή του έθνους, ενώ παρενέβη από άμβωνος ακόμη και για αμιγώς πολιτικά
ζητήματα, όπως το Κυπριακό για το οποίο είχε πει πως μια «μη λύση» είναι
καλύτερη από μια «κακή λύση». Όλα αυτά βεβαίως έγιναν επί κυβερνήσεως ΠΑΣΟΚ
γιατί μετά την ανάληψη της εξουσίας από τη N.Δ. απέφυγε κάθε αναφορά στο θέμα.
Όσοι πάντως τον γνωρίζουν από κοντά τον κ. Χριστόδουλο υποστηρίζουν ότι είναι
μια ξεχωριστή προσωπικότητα…

Του αρέσουν τα γρήγορα αυτοκίνητα, το κομπιούτερ, το καλό φαγητό. Μπροστά στο
μικρόφωνο απογειώνεται. Εάν δεν είχε γίνει κληρικός σίγουρα θα ασχολούνταν με
ό,τι θα του έδινε την ευκαιρία να ζει έντονα. Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος
(κατά κόσμον Χρήστος Παρασκευαΐδης) είναι χαρακτηριστική περίπτωση ανθρώπου
που παθιάζεται με ό,τι καταπιάνεται.

Ως σπουδαστής στο Λεόντειο Λύκειο και ως φοιτητής στη Νομική και τη Θεολογική
Σχολή ξεχώριζε για την επιμέλειά του. Ήταν η περίοδος που, όπως έχει
ισχυρισθεί, το πολύ διάβασμα ήταν η αιτία που «δεν κατάλαβε ότι στην Ελλάδα
κυβερνούσαν οι συνταγματάρχες». Ο κ. Χριστόδουλος απέφευγε τότε να πάρει θέση
για την πολιτική κατάσταση όπως και οι περισσότεροι Ιεράρχες.

Εκτός του ενδιαφέροντός του για την Θεολογία και την Νομική, ο κ. Χριστόδουλος
έδειξε πολύ νωρίς έφεση στις ξένες γλώσσες, (μιλάει αγγλικά, γαλλικά,
γερμανικά, ιταλικά και ρωσικά) στοιχείο που τον διαφοροποιεί σημαντικά από
πολλούς Ιεράρχες. Κανείς δεν ξέρει ποια θα ήταν σήμερα η πορεία του κ.
Χριστόδουλου εάν δεν γνώριζε τον Μητροπολίτη Πειραιώς κ. Καλλίνικο, ο οποίος
ανέλαβε να τον καθοδηγήσει μαζί με έναν άλλο τότε νεαρό, τον σημερινό
Μητροπολίτη Καλαβρύτων κ. Αμβρόσιο. Και οι τρεις ιδρύουν την αδελφότητα
«Χρυσοπηγή» και δραστηριοποιούνται στον «κοινωνικό μοναχισμό».

Σε ηλικία μόλις 26 χρόνων ο κ. Χριστόδουλος εκλέγεται γραμματέας της Συνόδου.
Το 1974 σε ηλικία 35 χρόνων (ήταν τότε ο νεώτερος σε ηλικία Μητροπολίτης που
εκλέχτηκε ποτέ), εκλέγεται Μητροπολίτης Δημητριάδος. Από τότε η πορεία του
διαγράφεται εντυπωσιακή.

H σχέση με Σεραφείμ. Ο Σεραφείμ θα τον εμπιστευθεί στα δύσκολα, όπως με
την υπόθεση της εκκλησιαστικής περιουσίας, του πολιτικού γάμου και των
αμβλώσεων. Μαζί με τον Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμο και τον Θηβών Ιερώνυμο,
συνθέτουν την «αγία τριάδα» της διαδοχής. Με υπομονή και επιμονή ο κ.
Καλλίνικος και οι περί αυτόν (Ιγνάτιος Δημητριάδος, Ευσέβιος Σάμου και
Αμβρόσιος Καλαβρύτων) στρώνουν το πορφυρό χαλί προς τον αρχιεπισκοπικό θρόνο.
H εκλογή του, σχετικά άνετη, γεμίζει ελπίδες φίλους και εχθρούς για μια στροφή
της Εκκλησία προς την κοινωνία.

Αλλά πριν αλέκτορα φωνήσαι όλοι εντός και εκτός Ιεραρχίας διαπίστωσαν πως ο κ.
Χριστόδουλος είχε χαράξει τη δική του πορεία.

ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ

Χαρισματικός με… ταλέντο να ανοίγει μέτωπα

Είχαν περάσει μόλις λίγοι μήνες από την εκλογή του κ. Βαρθολομαίου (κατά
κόσμον Δημητρίου Αρχοντώνη) στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Κυριακή της
Ορθοδοξίας και ο νέος Προκαθήμενος της Ορθοδοξίας ήθελε να επικοινωνήσει από
τη νέα του θέση με τους εκπροσώπους των αυτοκέφαλων Εκκλησιών. Μετά τις ευχές
και τα τυπικά, προέκυψε όμως ζήτημα για το ποιος θα προεδρεύσει της
συνάντησης. Οι Πατριάρχες Σόφιας και Ιεροσολύμων είχαν εκφράσει τη διαφωνία
τους για το πρόσωπο του κ. Βαρθολομαίου. Τότε παρενέβη ο μακαριστός
Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ και με αποφασιστικό και αφοπλιστικό τρόπο είπε στον
Σόφιας: «Εγω σε ήξερα για άνθρωπο με μυαλό. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα
προεδρεύσει, το συζητάς;».

H πρώτη νίκη. Ήταν η πρώτη «νίκη» του Πατριάρχη. Και όπως αποδείχθηκε,
ήταν καθοριστική στη μετέπειτα πορεία του. Αφού στα δεκατρία χρόνια από την
εκλογή του δεν δίστασε να ανοίξει πρωτόγνωρα μέτωπα για το Φανάρι.
Κοσμοπολίτης, μορφωμένος, γλωσσομαθής, ο Ιεράρχης που του αρέσει – όπως λέει –
να περπατάει στο χιόνι, κατάφερε να αναδειχθεί σε παγκόσμια προσωπικότητα και
για πρώτη φορά (μετά τον Αθηναγόρα) η χωρίς πολυάριθμο ποίμνιο Εκκλησία έγινε
σημείο αναφοράς για αρχηγούς κρατών και διεθνών οργανισμών.

H εκλογή του (22 Οκτωβρίου 1991) συμπίπτει με τις μεγάλες αλλαγές στις πρώην
σοσιαλιστικές χώρες και την «αναβίωση» των θρησκειών και την εκ βάθρων
αναδιοργάνωση των Εκκλησιών σε περιοχές ιδιαίτερα ευαίσθητες (Αλβανία). Εκτός
αυτών όμως, ο κ. Βαρθολομαίος έχει να αντιμετωπίσει τη συρρίκνωση του
Ελληνισμού της Πόλης και βεβαίως την ένταση μεταξύ Αθηνών και Άγκυρας.

Σε αυτές τις συγκυρίες, ο Πατριάρχης τολμά σημαντικά ανοίγματα στην Ευρωπαϊκή
Ένωση. Καλείται να μιλήσει στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου (1994), αν και
δεν ήταν αρχηγός κράτους. Ο ίδιος αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την προστασία
του περιβάλλοντος με την οργάνωση «οικολογικών συμποσίων» (Μαύρη Θάλασσα,
Δούναβης). Γι’ αυτήν του την πρωτοβουλία θα περάσει στην Ιστορία ως ο πράσινος
Πατριάρχης.

Παράλληλα, ο κ. Βαρθολομαίος επισκέπτεται τις περισσότερες χώρες όπου υπάρχουν
ορθόδοξες κοινότητες, συναντάται με αρχηγούς κρατών και θρησκειών. Ενώ πολλοί
ηγέτες, όπως ο Μπιλ Κλίντον, επισκέπτονται το Φανάρι και έχουν εγκάρδια
συνομιλία μαζί του.

Ο γιος τού κουρέα από την Ίμβρο, ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης
και Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος A’, παρά την εκτίμηση που
απολαμβάνει, αντιμετωπίζει και σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις του με τις άλλες
Ορθόδοξες Εκκλησίες. Εξαιτίας της αναγνώρισης της Εκκλησίας της Εσθονίας
διαταράσσονται οι σχέσεις του με τον Ρώσο Πατριάρχη Αλέξιο, σχέσεις οι οποίοι
ακόμη δεν έχουν βελτιωθεί παρά τις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί κατά
καιρούς.

Προβλήματα, κατά καιρούς, αντιμετώπισε στη Βουλγαρία, την Αυστραλία, την
Τσεχία, την Αμερική με την επιλογή του Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος και φυσικά με
την Εκκλησία της Ελλάδος.

Οι Νέες Χώρες. Ο Πατριάρχης από την πρώτη στιγμή της εκλογής του δεν
έκρυψε τις «βλέψεις» του προς τις λεγόμενες Νέες Χώρες (τις περιοχές οι οποίες
ελευθερώθηκαν μετά το 1912). Το ενδιαφέρον αυτό δεν αρέσει καθόλου στον
Σεραφείμ, με αποτέλεσμα ο κ. Βαρθολομαίος να επισκεφθεί την Ελλάδα τον Ιούνιο
του 1999 με Αρχιεπίσκοπο τον κ. Χριστόδουλο. Όμως αυτό δεν στάθηκε ικανό να
λειώσουν οι πάγοι. Από τότε και μέχρι τώρα, πότε με αφορμή την ίδρυση του
γραφείου του Πατριαρχείου στις Βρυξέλλες (το Φανάρι ήθελε η Εκκλησία της
Ελλάδος να εκπροσωπηθεί από το ίδιο), ποτέ με το μνημόσυνο του πρώτου στις
Νέες Χώρες, ακόμη δεν έχει επέλθει ηρεμία μεταξύ των δύο Εκκλησιών. Πριν από
λίγο καιρό, Χριστόδουλος και Βαρθολομαίος αντήλλαξαν επιστολές με σκληρές
εκφράσεις, με θέμα τις αρμοδιότητες του Οικουμενικού Θρόνου στην Ελλάδα.
Μάλιστα δεν διστάζει να χαρακτηρίσει μητραλοία τον κ. Χριστόδουλο.

Σε μία επίσκεψή του στη Θήβα ο κ. Βαρθολομαίος, επικαλούμενος διάφορα
δημοσιεύματα περί ίδρυσης Πατριαρχείου στην Ελλάδα, επιχειρεί να καταστήσει
σαφές ότι δεν πρόκειται να ανεχθεί καμία αντικανονική ενέργεια: «H Ελλάδα και
ο Ελληνισμός έχουν Πατριαρχείο εδώ και χρόνια. Πώς είναι δυνατόν να
σκεπτόμαστε και να μεθοδεύουμε τέτοια πράγματα».