TPITH AΠOΨH Πανεπιστήμια χωρίς (δια)κυβέρνηση

Άκληροι ένοικοι

…………….

λογοκοπούν προβάλλοντας από τα ανοιχτά /παράθυρα

…………….

προς αναζήτηση θεμελίων για τη μετέωρη /πολιτεία

Ιωάννης Μαργαρίτης,

Μια Πολιτεία χτισμένη στον αέρα

H Παιδεία, στην εκπαιδευτική της εκδοχή, έχει δεινοπαθήσει τα τελευταία
χρόνια. Άλλοτε από υπουργούς-μάγους, άλλοτε από συνδικαλιστικούς φορείς-
πολιτευόμενους και άλλοτε από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.

H νέα κυβέρνηση έχει από καιρό παρουσιάσει το πρόγραμμά της για την Παιδεία,
αλλά δεν βλέπω η νέα διακυβέρνηση να τολμάει ριζοσπαστικές τομές. Ελπίζοντας
ότι η νέα υπουργός δεν θ’ αρχίσει τη θητεία της με το άσυλο και τα ιδιωτικά
AEI, καταθέτω ορισμένες σκέψεις που γέννησε το ίδιο το πρόγραμμα της N.Δ. για
τα Πανεπιστήμια.

* Το τετραετές επιχειρησιακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου και ο τετραετής
προγραμματισμός νέων θέσεων για να πετύχουν πρέπει να συντρέχουν τρεις
τουλάχιστον προϋποθέσεις:

α) Να συμπίπτει το χρονικό διάστημα με τη μία και μοναδική θητεία του πρύτανη.
Τα περί «συνεχόμενων θητειών» και «εναλλαγής σε θέσεις» (από πρύτανης να
γίνεσαι μετά αντιπρύτανης) πρέπει να διαγραφούν.

β) N’ αποκοπούν τα δίχτυα εξουσίας (και διαπλοκής;) που έχουν εγκατασταθεί
μέσα στα Πανεπιστήμια από κόμματα, μεγάλες εταιρείες και καθηγητές. Αυτά τα
πλοκάμια του μαύρου χρήματος (στο όνομα τάχα της «παραγωγικότητας» ή της
«απορρόφησης κοινοτικών κονδυλίων») δεν επιτρέπουν τον ακαδημαϊκό σχεδιασμό.

γ) Να μην αναμειγνύονται (διά του εκμαυλισμού μέσω ερευνητικών προγραμμάτων ή
διδακτορικών) οι φοιτητές και ιδίως η φοιτητική νομενκλατούρα στη διοίκηση /
διαχείριση των AEI ή στα παιχνίδια των καθηγητών.

H φοιτητική συμμετοχή συνδέεται με τον έλεγχο της εκπαιδευτικής διαδικασίας
και την κατάθεση απόψεων και προτάσεων για τον ρόλο και τη φυσιογνωμία του
Ιδρύματος και δεν πρέπει να εκφυλίζεται σε «συν-διοίκηση κάτω από το τραπέζι»
(πολλές φορές και με τη συνενοχή των κομμάτων).

* Οι δύο κατηγορίες μελών ΔΕΠ (α. Πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης. β.
Πλήρους απασχόλησης) για να μην καταλήξουν σε κατ’ επίφασιν διακρίσεις (που η
τήρησή τους επαφίεται στον πατριωτισμό των ιδίων και στη μυωπία των ελεγχόντων
οργάνων π.χ. προέδρων, πρυτάνεων κ.ά.) πρέπει να συνοδευτούν από μηχανισμούς
και διαδικασίες ακαδημαϊκού ελέγχου, που ναι μεν δεν θα έχουν τα
χαρακτηριστικά της αστυνόμευσης αλλά ούτε θα κινούνται από τη λογική της
συγκάλυψης λόγω esprit de corps. Ένας θεσμός όπως ο Συνήγορος του συνεπούς
πανεπιστημιακού δεν θα έβλαπτε.

* Ως προς τα μέτρα οριοθέτησης των ακαδημαϊκών ελευθεριών ώστε να μη
μεταλλάσσονται – όπως ήδη έχει γίνει σε πολλά, ιδίως περιφερειακά, AEI – σε
«εσωτερικά φέουδα πανεπιστημιοκτημόνων καθηγητών» (οι οποίοι χρησιμοποιούν το
Σύνταγμα, τον νόμο και τις παραδόσεις κατά το δοκούν) πρέπει να γίνει
αυτο-κριτική, που όμως θα στοιχίσει ακριβά και στην κυβέρνηση και στο
υπουργείο Παιδείας.

Πρυτάνεις, οι οποίοι κυβερνούν σύμφωνα με τα αυστηρά προσωπικά τους συμφέροντα
(ίσως και με βάση κομματικές κατευθύνσεις), σύγκλητοι που συνεδριάζουν κάθε
έξι μήνες για το θεαθήναι, πρυτανικά συμβούλια που αποφασίζουν με την ψήφο
μόνο του πρύτανη και για θέματα εκτός αρμοδιότητάς τους, Επιτροπές Ερευνών που
διανέμουν τα κονδύλια και τα προγράμματα στους «βαρόνους» του κρατούντος
συστήματος εξουσίας, δίαυλοι κάλυψης από το υπουργείο Παιδείας όλων των
παρανομιών που συντελούνται στα Ιδρύματα, συνιστούν ορισμένα μόνο από τα
κεφάλια της Λερναίας Ύδρας που πρέπει να κοπούν.

Τίποτα δεν πρόκειται ν’ ανθήσει μέσα στα Πανεπιστήμια αν δεν προηγηθεί
«κάθαρση» (με θεσμικά, ακαδημαϊκά, ίσως και ηθικά κριτήρια). Διαφορετικά το
μόνο που θα μπορεί ν’ αποτυπώσει η περιβόητη (αυτο)αξιολόγηση θα είναι η
γκρίζα φωτογραφία ολίγων πιστών που δουλεύουν (αβοήθητοι και ακάλυπτοι) και
πολλών αναξιόπιστων που μόνον κερδο-σκοπούν, η εικονική πραγματικότητα των
τάχα υπηρετούντων τη δημόσια εκπαίδευση.

ΥΓ: Γιατί η κυβέρνηση δεν τολμάει να δώσει το καλό παράδειγμα μη
παρεμβαίνοντας στις επικείμενες φοιτητικές εκλογές, μη ανεχόμενη τάση
αντεκδίκησης / εμπάθειας «των δικών της» καθηγητών και ορίζοντας μία
ανεξάρτητη ομάδα ειδικών για να μελετήσει το βάθος των προβλημάτων;

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.