Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Κυπριωτισμός, ο όρος εμφανίστηκε στη δεκαετία του
’60 κυρίως από μία μορφωμένη κυπριακή ελίτ. Χαρακτήριζε μια μη εθνικιστική
ιδεολογία, η οποία αναδείκνυε την κοινή κυπριακή ταυτότητα των δύο κοινοτήτων
σε αντίβαρο στην ιδεολογία της «Ένωσης». Από τους πρώτους εκπροσώπους του ο
Νίκος Λανίτης…

Κυπριακή Εκκλησία: «ΟΧΙ A.E.»…

O Μητροπολίτης Πάφου Χρυσόστομος

Οι μαθητές της Πάφου, που βγήκαν στους δρόμους εναντίον του σχεδίου Ανάν την
επομένη ακριβώς της Λουκέρνης, δεν συγκεντρώθηκαν έξω από κάποιο κυβερνητικό
κτίριο ή από κομματικά γραφεία. Έσπευσαν στη Μητρόπολη, όπου και τους μίλησε ο
Πάφου Χρυσόστομος, ο αποκαλούμενος και «Παφουφλέσσας». Αλλά το ενδιαφέρον δεν
είναι τόσο τι έκανε ο Ιεράρχης μετά τη Λουκέρνη όσο το τι έκανε πριν. Διότι
ήδη από τα μέσα Φεβρουαρίου είχε τηλεφωνήσει αρκετές φορές στον Έλληνα
Αρχιεπίσκοπο ζητώντας του, ούτε λίγο ούτε πολύ, «ανένδοτο από άμβωνος».
Μάλιστα επεδίωξε και πέτυχε και συνάντηση στην Αθήνα μαζί του και πάλι πριν
από τη Λουκέρνη! Με λίγα λόγια, ο Ιεράρχης – και προεδρεύων της Ιεράς Συνόδου
– δεν περίμενε το τελικό σχέδιο Ανάν για να τοποθετηθεί υπέρ του «Όχι». H
πλειοψηφία της Κυπριακής Εκκλησίας είχε προαποφασίσει τη στάση της όχι με
γνώμονα τις νέες συνθήκες, αλλά με τα στενά συμφέροντά της…

Ο μηχανισμός της…

…Κυπριακής Εκκλησίας είναι και πολύπλοκος και ιδιαιτέρως κοσμικός. Και, πάνω
απ’ όλα, πάμπλουτος. H περιουσία της κυρίως σε γη αλλά και σε μετοχές και σε
επιχειρήσεις χαρακτηρίζεται «αμύθητη» και πάντως πολλαπλάσια της Ελλαδικής! H
εισβολή έφερε στην ελεύθερη Κύπρο πρόσφυγες, οι οποίοι έπρεπε κάπου να
μείνουν. H οικοδόμηση, που συνεχίζεται και σήμερα, έγινε κυρίως σε οικόπεδα
της Εκκλησίας. Μόνο στη Λευκωσία οι τέσσερις νεώτεροι συνοικισμοί της πόλης
χτίστηκαν σε οικόπεδα που αγοράστηκαν – σε τρέχουσες τιμές – από την πανίσχυρη
Μονή Κύκκου, της οποίας η περιουσία ενδεχομένως ξεπερνά το σύνολο της
κυπριακής Αρχιεπισκοπής. Επίσης σε εκτάσεις της χτίστηκαν τα τελευταία 30
χρόνια τα μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα του νησιού ή έχτισε η Εκκλησία
ξενοδοχεία τα οποία στη συνέχεια εκμίσθωσε. Έτσι βρέθηκε σε στενή σχέση με το
ξενοδοχειακό κεφάλαιο, από τα ισχυρότερα της κυπριακής κοινωνίας. Ελέγχει
επίσης τη μεγαλύτερη ζυθοποιία – οινοποιία του νησιού, την ΚΕΟ και την
Ελληνική Μεταλλευτική Εταιρεία, της οποίας η κινητή και ακίνητη περιουσία
περιγράφεται – για τα δεδομένα του πλούσιου νησιού – ως μυθική. Πολλοί σήμερα
πιστεύουν ότι η προσφορά φθηνής γης στα κατεχόμενα – μετά το απίθανο, πλέον,
«Ναι» – θα απαξίωνε και την εκκλησιαστική περιουσία.

Στη Μητρόπολη έσπευσαν την επομένη ακριβώς της Λουκέρνης οι μαθητές της Πάφου

Πάντως, οι μπίζνες έφεραν και μίζες… H Κυπριακή Εκκλησία βρίσκεται εδώ και
χρόνια στη δίνη ενός τεράστιου οικονομικού σκανδάλου. Υπάλληλος του
λογιστηρίου της Αρχιεπισκοπής αυτοκτόνησε όταν άρχισε να ξετυλίγεται το
κουβάρι εικονικών αγοραπωλησιών, αξίας δισεκατομμυρίων. Είναι χαρακτηριστικό
το παράδειγμα επιχειρηματία, ο οποίος… επέστρεψε 1.000.000 λίρες (περίπου
1,7 εκατ. ευρώ) από υπερκέρδη αγοραπωλησιών εκκλησιαστικών ακινήτων. Δεκάδες
άλλες τέτοιες περιπτώσεις βρίσκονται σε εξεταστική επιτροπή… Όμως ο
εθνικιστικός λόγος σκεπάζει όλες αυτές τις καταστάσεις, σχεδόν τις
αποενοχοποιεί.

Το δέντρο της Εκκλησίας στην Κύπρο, από την εισβολή και μετά, αντί να βγάζει
άνθη έβγαζε ρίζες… Όλο και πιο βαθιά στην κοινωνία. Πολλοί λένε ότι οι
Κύπριοι δεν είναι θρησκευόμενοι, αλλά η Εκκλησία είναι πιο κοσμική. Και
εννοούν ότι πουθενά στην Ενωμένη Ευρώπη οι σχέσεις Κράτους – Εκκλησίας δεν
είναι τόσο πολύπλοκες. Στην Κύπρο, η Εκκλησία ελέγχει την Παιδεία. Όλη! Δεν
υπάρχει περίπτωση υπουργός Παιδείας να μην είναι της αρεσκείας του ηγουμένου
της Μονής Κύκκου ή του Αρχιεπισκόπου. Στο Πανεπιστήμιο, στο ανώτατο όργανο,
μετέχει εκπρόσωπός της, ενώ ελέγχει τα δύο μεγαλύτερα από τα τρία ερευνητικά
ινστιτούτα της Κύπρου. Επίσης συντηρεί τα μεγαλύτερα Λύκεια της Λευκωσίας και
της Πάφου. Σε ένα νέο κράτος η δύναμη αυτή σαφώς περιορίζεται εκ των
πραγμάτων, πάντως σε επίπεδο συνομοσπονδίας. Υπάρχει και ένας τρίτος λόγος για
το προαποφασισμένο «Όχι». H «πατριωτική έξαρση» ήταν και η αφορμή για τον
προεκλογικό αγώνα των Ιεραρχών. H κατάσταση υγείας του Αρχιεπισκόπου, αργά ή
γρήγορα, θα επιβάλει την εκλογή νέου και είναι σαφές ότι υποψήφιοι
Ιεράρχες-υπερπατριώτες αποκτούν στις συγκεκριμένες συνθήκες το προβάδισμα (μην
ξεχνάμε ότι οι μητροπολίτες στην Κύπρο εκλέγονται και από τους λαϊκούς).

Ο Κύπριος Αρχιεπίσκοπος απέκτησε τον τίτλο του «Εθνάρχη» από τους Οθωμανούς
(Μιλιέτμπασί). Ήταν ο καλύτερος συνεργάτης τους φροντίζοντας, μεταξύ άλλων,
για τη συγκέντρωση των φόρων και είχε σημαντικό ρόλο στην απονομή δικαιοσύνης
και στην παιδεία των χριστιανών. Σήμερα αρκετοί ιστορικοί πιστεύουν ότι η
Κυπριακή Εκκλησία γαντζωμένη στο οθωμανικό παρελθόν απεύχεται το ευρωπαϊκό
μέλλον…

Info

Γεώργιος Γεωργής, «Στις απαρχές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής»,
Αθήνα 1995, Καστανιώτης

Γεώργιος Γεωργής, «H πρώτη μακροχρόνια ελληνοτουρκική διένεξη», Αθήνα
1996, Καστανιώτης

Καίσαρ Μαυράτσας, «Όψεις του ελληνικού εθνικισμού στην Κύπρο», Αθήνα
1998, «Κατάρτι»

Καίσαρ Μαυράτσας, «Εθνική ομοψυχία και πολιτική ομοφωνία», Αθήνα 2004,
«Κατάρτι»

Αλέξης Ηρακλείδης, «Κυπριακό – Σύγκρουση και επίλυση», Αθήνα 2002, «I.
Σιδέρης»

www.politis-news.com