ΔHMHTPHΣ TΣATΣΟΣ Nαι στο σχέδιο, όχι στον εκβιασμό

«Κυνικό εκβιασμό» και «γελοιοποίηση» της έννοιας του δημοψηφίσματος
αποτελούν απειλές και υπαινιγμοί κύκλων των Βρυξελλών ότι η E.E. θα
νομιμοποιούσε μία σχέση της με το ψευδοκράτος αν στο δημοψήφισμα οι
Τουρκοκύπριοι ψηφίσουν «ναι» και οι Ελληνοκύπριοι «όχι». Την επισήμανση αυτή
κάνει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου κ.
Δημ. Τσάτσος, λίγες μόλις ώρες μετά την έκδοση του ψηφίσματος του
Ευρωκοινοβουλίου.

Το Ευρωκοινοβούλιο με το ψήφισμά του υποδεικνύει τον δρόμο τού «ναι», αξιώνει
ρητά την παροχή ασφαλών εγγυήσεων για την τήρηση του σχεδίου Ανάν και ζητά τον
σεβασμό των αποφάσεων των Κοινοτήτων στην Κύπρο.

Πώς κρίνετε το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Κύπρο;

Για το επικείμενο δημοψήφισμα στην Κύπρο, βρίσκεται πολύ κοντά στις θέσεις
Παπανδρέου. Τα κύρια σημεία της φιλοσοφίας του είναι:

Πρώτον: Παρά τις δυσχερείς και πολύπλοκες ρυθμίσεις, υποδεικνύεται ο δρόμος
τού «ναι».

Δεύτερον: Αξιώνεται ρητά η παροχή ασφαλών και όχι θεωρητικών εγγυήσεων για την
τήρηση του περιεχομένου του σχεδίου Ανάν.

Τρίτον: Σε κάθε περίπτωση, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί σε σεβασμό των
όποιων αποφάσεων των Κοινοτήτων στην Κύπρο.

Το αρχικό όμως σχέδιο του Ψηφίσματος Πόος δεν περιελάμβανε τα σημεία αυτά.

Οφείλω δημόσια να επαινέσω και να ευχαριστήσω τον εισηγητή του Ψηφίσματος κ.
Ζακ Πόος που συνόδευσε ως εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την ενταξιακή
πορεία της Κύπρου. Έπειτα από μία εκτενή, καλόπιστη και εποικοδομητική
συζήτηση που είχα μαζί του, δέχτηκε να υιοθετήσει και ως δικές του τροπολογίες
τις οποίες πήρα την πρωτοβουλία να συντάξω και που υπογράφονται τόσο από την
πρόεδρο της Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με την Κύπρο
κ. Μέχτιλντ Ρότε όσο και από τον έναν εκ των εκπροσώπων του ΠΑΣΟΚ στην
Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κ. Γιάννη
Σουλαδάκη.

Ευτυχώς και οι πέντε τροπολογίες μας είναι οι μόνες οι οποίες πέρασαν. Όλες οι
υπόλοιπες τροπολογίες απορρίφθηκαν, ανάμεσά τους και αυτές της Νέας
Δημοκρατίας που δεν ευτύχησαν να γίνουν μέρος του σχεδίου.

Για ποιο λόγο έσπευσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκκρεμούντος του
δημοψηφίσματος, να πάρει θέση;

– Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι υποχρεωμένο, κάθε χρόνο, να δίνει την άποψή
του για τις Εκθέσεις Προόδου που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις υπό
ένταξη χώρες. Αυτό αφορούσε, ώς τώρα, και την Κύπρο.

– Χρόνια η «Μεικτή Κοινοβουλευτική Επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου για τις
σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Κύπρου» δουλεύει την ένταξη.

– Χρόνια το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στηρίζει τη θέση ότι η ένταξη της Κύπρου
στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι άσχετη από τη λύση του κυπριακού προβλήματος
(κερδήθηκε από Σημίτη και Παπανδρέου στο Ελσίνκι).

– Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όμως, γενικότερα, είναι βεβαίως νομιμοποιημένο να
ενδιαφέρεται για την ειρηνική συμβίωση των λαών και ιδίως στην Κύπρο, όπου θα
ήθελε να τερματιστεί η διαχωριστική γραμμή.

Κακόπιστη αξιοποίηση

Εσείς προσωπικά, λιγότερο ως πολιτικός και περισσότερο ως καθηγητής του
Συνταγματικού Δικαίου, πώς εκτιμάτε το σχέδιο Ανάν; Στον δημόσιο διάλογο, τόσο
στην Αθήνα όσο και στην Κύπρο, σας επικαλούνται υπέρ τού «όχι» μνημονεύοντας
τη φράση σας ότι το κείμενο αυτό είναι κείμενο παράφρονος!

H διαστροφή του λόγου είναι σύμφυτη όταν ο διάλογος καθορίζεται από τον
φανατισμό και αξιοποιεί έτσι κακοπίστως τμήματα φράσεων που απομονούμενα
δίνουν το ακριβώς αντίθετο νόημα από αυτό που διατυπώθηκε.

Ιδού η τοποθέτησή μου, αμετάβλητη από την πρώτη στιγμή έως σήμερα: «Εάν το
σχέδιο Ανάν το αποχωρίσουμε τελείως από την ιστορία του Κυπριακού και από το
γεγονός ότι θα λειτουργήσει μέσα στο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
τότε ασφαλώς το σχέδιο αυτό μπορεί να χαρακτηριστεί σχέδιο παράφρονος». Αυτό
ακριβώς είπα και αυτό επαναλαμβάνω και σήμερα. Το σχέδιο βασίζεται κατ’
ανάγκην σε δημιουργημένες καταστάσεις μέσα από μία τραγική για τον Ελληνισμό
ιστορική εξέλιξη. Είναι, αν όχι αναγκαία, πάντως, θεμιτή η προσδοκία, αυτό το
ανορθόδοξο σχέδιο πολιτευματικής οργάνωσης, μέσα στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής
Ένωσης και εφόσον η θεσμική συμμετοχή της τουρκοκυπριακής πλευράς δεν
επιδείξει την κακοπιστία με την οποία μας έχει ώς σήμερα συνηθίσει, να
επιτρέψει μια εξέλιξη που θα μπορούσε κανείς να αποτολμήσει. Ίσως, τη φορά
αυτή οι Τουρκοκύπριοι να εκπληρώσουν όλες τους τις υποχρεώσεις πιεζόμενοι από
το Συμβούλιο Ασφαλείας και την Ευρωπαϊκή Ένωση μια που άλλωστε το σχέδιο Ανάν
είναι ευνοϊκότερο για την τουρκοκυπριακή πλευρά.

Αντιλαμβάνεστε τώρα πόση κακοπιστία χρειάζεται ώστε από αυτή τη σύνθετη και
αγωνιώδη τοποθέτησή μου να συνοψισθεί η άποψή μου στη φράση: «το κείμενο Ανάν
είναι κείμενο παράφρονος».

Τα τέσσερα «συν»

Ποια στοιχεία του σχεδίου Ανάν σας οδηγούν σ’ ένα επιφυλακτικό και, όπως
έχετε πει, όχι ανώδυνο «ναι»;

Κυρίως τέσσερα:

Πρώτον, ο τερματισμός της παράνομης τουρκικής στρατιωτικής κατοχής στο βόρειο
τμήμα.

Δεύτερον, η απαγόρευση εγκατάστασης άλλων Τούρκων εποίκων και μάλιστα η μείωση
του σημερινού τους αριθμού.

Τρίτον, η επανάκτηση από μέρους της Ελληνικής Κοινότητας έστω κάποιων εδαφών
και

Τέταρτον, η επιστροφή ενός αριθμού προσφύγων στις εστίες τους με επίγνωση
βέβαια ότι εδώ θα έπρεπε να είχαν γίνει κάποια περισσότερα βήματα.

Τείνω προς ένα επώδυνο «ναι»

Ο κ. Δημήτρης Τσάτσος, που υπογραμμίζει ότι το ψήφισμα αυτό βρίσκεται
«πολύ κοντά» στις θέσεις του προέδρου του ΠΑΣΟΚ κ. Γ. Παπανδρέου, διαβεβαιώνει
ότι ο ελλαδικός Ελληνισμός, και οπωσδήποτε το ΠΑΣΟΚ, θα βρεθεί αλληλέγγυος με
τον κυπριακό Ελληνισμό στις 25 Απριλίου, «ώστε να αξιοποιηθούν όσα θετικά αλλά
και να αντιμετωπισθούν όσα αρνητικά θα επιφέρει η εν πάση περιπτώσει σεβαστή
απόφαση της ελληνοκυπριακής πλειοψηφίας»

H Ομάδα των Πρασίνων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προσπάθησε να περάσει στο
κείμενο τροπολογία που, σε περίπτωση ενός τουρκοκυπριακού «ναι» και ενός
ελληνοκυπριακού «όχι», η Ευρωπαϊκή Ένωση θα νομιμοποιούσε και θα θεσμοποιούσε
μία σχέση της με το ψευδοκράτος. Αυτό αποτελεί το πρώτο βήμα για την
αναγνώριση. Θεωρείτε τον κίνδυνο υπαρκτό;

Δεν πρόκειται μόνο για τροπολογία των Πρασίνων, που ευτυχώς απορρίφθηκε με
μεγάλη πλειοψηφία. Σαφείς υπαινιγμοί προς αυτήν την κατεύθυνση κυκλοφορούν
ευρύτατα εδώ. Τέτοιες προσπάθειες φοβούμαι ότι θα τις ζήσουμε σε περίπτωση
απόρριψης από τους Ελληνοκύπριους του σχεδίου Ανάν. Απέναντι σε μια τέτοια
προσπάθεια, έχω να παρατηρήσω τα εξής:

Με τη σαφή επιφύλαξη ότι στην πολιτική όλα είναι δυνατά και ότι ζούμε σε μια
εποχή βαρύτατης διεθνούς αυθαιρεσίας και μόνιμων παραβιάσεων στοιχειωδών
κανόνων του δικαίου, πιστεύω ότι μια τέτοια εξέλιξη προσκρούει στο σαφές νόημα
που έχει η πράξη προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εκεί διατυπώνεται
απερίφραστα ότι μέλος της Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται η Κυπριακή Δημοκρατία ώς
έχει σήμερα και άσχετα από την επίτευξη λύσης. Είναι εξίσου σαφές, από την
ίδια πράξη, ότι μέλος καθίσταται η Κυπριακή Δημοκρατία ως προς το σύνολο του
εδάφους της Κύπρου και ότι απλώς το ενωσιακό δίκαιο δεν θα μπορεί να
εφαρμόζεται για όσο καιρό συνεχίζεται η παράνομη κατοχή.

Και ερωτώ: πώς ένα «όχι» των Ελληνοκυπρίων καθιστά την παράνομη κατοχή νόμιμη;
Και ποιο είναι το υποκείμενο διεθνούς δικαίου με το οποίο θα προβεί σε
συμφωνίες η Ευρωπαϊκή Ένωση; Αλλά και πέραν αυτού του νομικά μη επιδεκτικού
αμφισβήτησης επιχειρήματος, προσθέτω και τούτο: μια τέτοια απειλή συνιστά
κυνικό εκβιασμό και ταυτοχρόνως γελοιοποιεί την έννοια του δημοψηφίσματος. Το
δημοψήφισμα εξ ορισμού επιτρέπει δύο εξίσου θεμιτές απαντήσεις. Όταν η μία,
τελικά, θεωρείται θεμιτή και η άλλη αθέμιτη, τότε δεν πρόκειται περί
δημοψηφίσματος αλλά περί κακέκτυπου δημοψηφίσματος. Τόσο το «όχι», το οποίο με
ανησυχεί, όσο και ένα επώδυνο «ναι», προς το οποίο με τις απαιτούμενες
επιφυλάξεις τείνω, πρέπει να είναι το αποτέλεσμα ελεύθερης και ανεπηρέαστης
έκφρασης της βούλησης του κυπριακού λαού.

Δεν είχατε τοποθετηθεί όμως αμέσως μετά το Μπούργκεστοκ σαφώς υπέρ ενός
«ναι» ή «όχι», τώρα το κάνετε. Γιατί;

Πράγματι, έχετε δίκιο. Έτσι ήταν. Ανήκω σ’ έναν ελληνικό πολιτικό οργανισμό ο
οποίος, ώς εκείνη την ώρα, δεν είχε ολοκληρώσει τις εσωτερικές του διαδικασίες
για τη διατύπωση μιας άποψης. Θα ήταν λοιπόν αντιδεοντολογικό να προτρέξω εγώ,
ένα απλό μέλος του, με μία τοποθέτηση. Αλλά και πέραν αυτού, είμαι ένας απ’
αυτούς που απ’ την πρώτη στιγμή αισθάνθηκα μέσα μου το τραγικό δίλημμα. Όπως
βλέπετε άλλωστε και η όχι χωρίς επιφυλάξεις προτίμησή μου στο «ναι» βγαίνει
από ένα σύνθετο και αγωνιώδη προβληματισμό. Αποτολμώ σήμερα να διατυπώσω αυτήν
μου την άποψη διότι η δήλωση του Γ. Παπανδρέου δημιουργεί και την ηθική βάση
μιας τέτοιας τοποθέτησης. Αναφέρομαι στη ρητή και ιστορικά κρίσιμη διαβεβαίωσή
του ότι ο ελλαδικός Ελληνισμός και πάντως το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί στις 25 Απριλίου
αλληλέγγυος με τον κυπριακό Ελληνισμό, βοηθώντας τον με όλες του τις δυνάμεις
ώστε να αξιοποιηθούν όσα θετικά αλλά και να αντιμετωπιστούν όσα αρνητικά θα
επιφέρει η εν πάση περιπτώσει σεβαστή απόφαση της ελληνοκυπριακής πλειοψηφίας.