TPITH AΠOΨH Kύπρου ανάβασις

Για το σχέδιο Ανάν και τη συγκεκριμένη προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού
προβλήματος έχουν πια, μία βδομάδα πριν από τα δημοψηφίσματα, ειπωθεί και
ουσιαστικά αποφασιστεί τα πάντα. Από τον ευρύτατο, συχνά χαώδη και
μεροληπτικό, αλλά πάντως ανοικτό σε όλες τις αποχρώσεις δημόσιο διάλογο που
λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα, το ίδιο το κρίσιμο ζήτημα φωτίστηκε λιγότερο από τη
«συλλογική ψυχή» μας. Αναμετρηθήκαμε για μια ακόμα φορά, πολιτική τάξη και
κοινωνία, με ένα από τα σταυρικά φορτία της εθνικής μας ζωής και θα μείνουμε
και πάλι, φοβούμαι, με σημαντικές υστερήσεις σε τέσσερα κρίσιμα για τη
συνέχεια της πορείας μέτωπα.

Ο τρόπος που αντιμετωπίστηκε το σχέδιο και τα διλήμματά του σηματοδότησαν,
πρώτα απ’ όλα, μια υποχώρηση του ρόλου και της παιδευτικής λειτουργίας της
ίδιας της πολιτικής. Παρά την υπαρκτή, αλλά όχι και θεμιτή, δικαιολογία της
εγγύτητας των γεγονότων με τις εκλογές, ο τρόπος με τον οποίο έδρασε η νέα
κυβέρνηση στη Λουκέρνη και με τον οποίο αρνήθηκε, στη συνέχεια, να πάρει θέση
εν όψει των δημοψηφισμάτων, κάθε άλλο παρά βοήθησε τους πολίτες, Έλληνες και
Κυπρίους, να προσανατολιστούν νηφάλια και κάθε άλλο παρά ώθησε το πρόβλημα
προς μία δυναμική λύση. H πολιτική, από τον Πλάτωνα ήδη, νομιμοποιείται και
εξευγενίζεται μόνον αν πράττει και βοηθά τους πολίτες να πράττουν, μόνο αν
βουλεύεται και εμπνέει τις κοινωνίες να βουλεύονται ορθολογικά. H μη θέση δεν
αποτελεί θέση, αλλά άρνηση και μάλιστα, προκειμένου περί τόσο κρίσιμων και με
τόσο μακροπρόθεσμες συνέπειες θεμάτων, άρνηση της ίδιας της ουσίας της
πολιτικής. H αναμονή πρόσληψης της «βουής του πλήθους» πριν από τη διαμόρφωση
της επίσημης κυβερνητικής θέσης, όχι μόνο δεν αποτελεί δημοκρατική στάση αλλά
ευνοεί την ανάδυση όλων εκείνων των στοιχείων που από χρόνια η δημοκρατία μας
γνωρίζει ότι πρέπει να καταπολεμήσει: του λαϊκισμού, της ανέξοδης αλλά
επικίνδυνης μεγαλοστομίας, της τοποθέτησης βάσει του «συναισθήματος» και με
άγνοια ή διαστρέβλωση των πραγματικών δεδομένων.

Από αυτήν τη γενική υποχώρηση της πολιτικής πηγάζουν και τρία επιμέρους
ελλείμματα. H διπλωματία ως τρόπος επίλυσης διαφορών δέχθηκε βαρύτατο πλήγμα,
αφού αρχή της όποιας διαπραγμάτευσης είναι ότι, εφόσον υπάρχει κοινή βούληση
των μερών για την εύρεση λύσης, το καθένα προσπαθεί να πετύχει το καλύτερο για
τα συμφέροντά του όσο ακόμα συζητά και όχι μετά το κλείσιμο της κοινής
προσπάθειας, το αποτέλεσμα της οποίας στη συνέχεια στηρίζει και δεν
υπονομεύει, αφού το συνδιαμόρφωσε. Για χώρες σαν την Ελλάδα και την Κύπρο, με
τα γνωστά ανοικτά προβλήματα, το δεδομένο πολιτικό μέγεθος και επιρροή, αλλά
και τις δυνατότητες από τη συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς, η αυτο-ακύρωση
της διπλωματικής οδού ­ που συνοδεύτηκε μάλιστα και με όψιμη εγκατάλειψη της
πάγιας στρατηγικής σύνδεσης των ελληνο-τουρκικών σχέσεων με το Κυπριακό ­
συνιστά βαρύτατη εξέλιξη. Θα συμπαρασύρει ίσως και την τόσο δύσκολα αλλά και
πολύτιμα κατακτημένη αξιοπιστία της χώρας μας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε
κάθε δε περίπτωση, η αποχή από τη νηφαλιότητα και την ανάληψη ευθυνών παράγει
ήδη τραυματικά αποτελέσματα στο πεδίο εκείνο όπου κατ’ εξοχήν δοκιμάζεται ο
Ελληνισμός σε ώρες κρίσης. Ο ρητός, από ορισμένους, ή έμμεσος διχασμός των
Ελλήνων ανάμεσα στους γενναίους πατριώτες του «Όχι» και τους πουλημένους σε
αλλότρια συμφέροντα υποστηρικτές του «Ναι» είναι όχι μόνο παραπλανητικός και
βαθύτατα αντιδημοκρατικός, αλλά και απειλεί να καταστήσει ακόμα δραματικότερες
τις, ούτως ή άλλως, επώδυνες στιγμές που έρχονται.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου.