TPITH AΠOΨH Tα μυστικά της ταπεινής διακυβέρνησης

Μόνο μετά το 1974 και μετά το 1981 το κυβερνών κόμμα διατήρησε την πλειοψηφική
δυναμική του για περισσότερο από έναν χρόνο μετά τις εκλογές. Σε όλες τις
υπόλοιπες μετεκλογικές περιόδους της μεταπολίτευσης, η πραγματικότητα έγινε
σύντομα σκληρή για την κυβέρνηση.

* Έναν χρόνο μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1977, τις οποίες κέρδισε η N.Δ. με
16% διαφορά, το ΠΑΣΟΚ σημείωσε σημαντικές νίκες σε όλη την επικράτεια στις
δημοτικές εκλογές του Οκτωβρίου 1978.

* Έναν χρόνο μετά τις εκλογές του Ιουνίου 1985, τις οποίες κέρδισε το ΠΑΣΟΚ με
διαφορά 5%, η N.Δ. κέρδισε για πρώτη φορά τους τρεις μεγάλους δήμους της
χώρας.

* Έναν χρόνο μετά τις εκλογές του Απριλίου 1990, τις οποίες κέρδισε η N.Δ. με
8,5% διαφορά, η πλειοψηφική δυναμική της είχε πληγεί αισθητά. Το 1992 το ΠΑΣΟΚ
νίκησε με μεγάλη διαφορά στις επαναληπτικές της B’ Αθηνών.

* Έναν χρόνο μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου 1993, τις οποίες κέρδισε το ΠΑΣΟΚ
με 8% διαφορά, οι δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές του 1994 επιβεβαίωσαν την
πολιτική κυριαρχία του. Όμως την άνοιξη του 1995 η N.Δ. είχε ήδη περάσει στην
πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις, γι’ αυτό και ο Ανδρέας Παπανδρέου επέλεξε να
προτείνει τον κ. Στεφανόπουλο κερδίζοντας έτσι τη συναίνεση της Πολιτικής
Άνοιξης.

* Έναν χρόνο μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 1996, τις οποίες κέρδισε το
ΠΑΣΟΚ με 3,5% διαφορά, η N.Δ. βρισκόταν σταθερά στην πρώτη θέση στις
δημοσκοπήσεις.

* Έναν χρόνο μετά τις εκλογές του Απριλίου 2000, τις οποίες κέρδισε το ΠΑΣΟΚ
με 1,1% διαφορά, η N.Δ. βρισκόταν σταθερά στη πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις.

Κατά συνέπεια, στις αρχές του 2005 δεν είναι ασήμαντες οι πιθανότητες η N.Δ.
να έχει ήδη βρεθεί σε δυσμενή θέση. H διακομματική συναίνεση που σήμερα
προεξοφλείται ότι θα υπάρξει για την εκλογή νέου προέδρου της Δημοκρατίας
είναι πιθανό να μη συναντήσει την απαραίτητη κοινωνική στήριξη κι έτσι να μην
εκδηλωθεί ποτέ. Μια σειρά από θέματα – και κυρίως η οικονομική κατάσταση των
πολιτών – είναι άγνωστες μεταβλητές και η εξέλιξή τους από τον Σεπτέμβριο και
μετά μπορεί να έχει σημαντικό πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση. H
δημοσιονομική εικόνα που «κατασκευάζει» η N.Δ. προϊδεάζει πως δεν είναι
δυνατόν να ικανοποιήσει έστω τμήμα των πλουσίων υποσχέσεων που επαναλαμβάνει
τα τελευταία επτά χρόνια. Στο θέμα της εκλογής Προέδρου, το KKE και ο ΣΥΝ
δύσκολα θα ακολουθήσουν το καλό παράδειγμα της Πολιτικής Άνοιξης του 1995, που
την οδήγησε εκτός Βουλής το 1996. Για να μην εκτεθούν στα πυρά του ΠΑΣΟΚ ως
στυλοβάτες της N.Δ. θα προτιμήσουν να απέχουν και να αφήσουν το ΠΑΣΟΚ να
αναλάβει ολόκληρη την ευθύνη για το μέλλον του πολιτικού βίου της κυβέρνησης.
Στις αρχές του 2005 το ΠΑΣΟΚ θα έχει ολοκληρώσει την ανασύνταξή του. Αν η N.Δ.
είναι σχετικά ευάλωτη, το μάχιμο ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί προ ισχυρού διλήμματος. Δεν
θα θελήσει να διακινδυνεύσει νέα ήττα, αλλά ταυτόχρονα δύσκολα θα
διακινδυνεύσει να δώσει την εντύπωση φυγομαχίας. Κάθε επιλογή σχετικά με την
εκλογή Προέδρου θα είναι επιλογή υψηλού ρίσκου για το ΠΑΣΟΚ. Κατά συνέπεια,
τίποτα δεν είναι σίγουρο για τη N.Δ.

Το άρθρο 32 του Συντάγματος καθορίζει πως «έναν τουλάχιστο μήνα πριν λήξει η
θητεία τού εν ενεργεία Προέδρου της Δημοκρατίας» πρέπει να συγκληθεί ειδική
συνεδρίαση της Βουλής για την εκλογή νέου Προέδρου της Δημοκρατίας. Δεν
καθορίζεται όμως μέγιστος αριθμός μηνών πριν από τη λήξη της θητείας, πέρα από
τον οποίο δεν μπορεί να συγκληθεί αυτή η ειδική συνεδρίαση! Θεωρητικά, η
διαδικασία εκλογής νέου Προέδρου μπορεί να γίνει οποτεδήποτε από σήμερα έως
τις 8 Ιανουαρίου 2005, ένα μήνα πριν από τη λήξη της θητείας του κ.
Στεφανόπουλου. Δηλαδή, το Κοινοβούλιο μπορεί ακόμα και σήμερα με πρωτοβουλία
της κυβέρνησης να εκλέξει νέο Πρόεδρο, ο οποίος θα αναλάβει καθήκοντα όταν
λήξει η θητεία του κ. Στεφανόπουλου. Έτσι, ο κ. Καραμανλής έχει δύο επιλογές:
είτε να προχωρήσει σε όλους τους τομείς της κυβερνητικής πολιτικής με
προεκλογική μεγαλοθυμία και απραξία έως τις αρχές του 2005 είτε να
αιφνιδιάσει, ξεκινώντας νωρίτερα τη διαδικασία εκλογής Προέδρου Δημοκρατίας με
τη βολική πρόφαση ότι επιθυμεί να διευθετήσει άμεσα το θέμα για να
αντιμετωπίσει απερίσπαστος και με ασφαλή ορίζοντα τετραετίας «τα μεγάλα
προβλήματα που άφησε πίσω του το ΠΑΣΟΚ…». Αν στην τρίτη φάση της διαδικασίας
εκλογής δεν συγκεντρωθούν 180 ψήφοι, διαλύεται η Βουλή και διενεργούνται
εθνικές εκλογές. H συντήρηση της ψευδαίσθησης μιας βελούδινης, ενάρετης και
ανέφελης διακυβέρνησης δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να διεκδικήσει, αν
το αποφασίσει και αν χρειαστεί – είτε την ίδια ημέρα με τις ευρωεκλογές είτε
αμέσως μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες αν όλα πάνε καλά -, την επανάληψη του
αποτελέσματος της 7ης Μαρτίου και κατόπιν την εκλογή νέου Προέδρου, όταν πια
θα αρκούν 151 βουλευτές. Οι βουλευτές όλων των κομμάτων δεν θα χάσουν τον ύπνο
τους από μια τέτοια εξέλιξη αφού, βάσει της σχετικής πρόνοιας του νέου
εκλογικού νόμου, θα επανεκλεγούν όλοι με λίστα και δεν θα χρειαστεί να
επιδοθούν για δεύτερη φορά μέσα σε λίγους μήνες στην εξουθενωτική και
πολυδάπανη προσέλκυση σταυρών. Με νωπή τη λαϊκή εντολή, η κυβέρνηση ενδέχεται
να θελήσει να αξιολογήσει αν το ρίσκο να σύρει τα άλλα κόμματα στις κάλπες τον
Ιούνιο (ή τον Σεπτέμβριο) είναι μικρότερο ή μεγαλύτερο από το ρίσκο να τη
σύρουν τα άλλα κόμματα στις κάλπες έπειτα από έναν χρόνο. Εκτός, βεβαίως, εάν
έχει εκτιμήσει πως, παρά την ιστορική εμπειρία, η πλειοψηφική δυναμική της
είναι μη αναστρέψιμη.

Ο Παύλος Παπαδόπουλος είναι επικοινωνιολόγος.