Πόλεμος για το Kιλιμάντζαρο

Το χιόνι ξεγέλασε τους επιστήμονες, λέει νέα έρευνα

Το Κιλιμάντζαρο, το πολυθρύλητο όρος που υψώνεται περίπου 6,5 χιλιόμετρα
πάνω από τις πεδιάδες της Τανζανίας, αρχίζει να μοιάζει μ’ εκείνο το είδος της
κουκουβάγιας που όταν βρέθηκε στο επίκεντρο μιας διαμάχης ειδικών έγινε λάβαρο
για κάθε πλευρά.

Τα χιόνια του Κιλιμάντζαρο. Τελικά για το λειώσιμο τους ίσως ευθύνεται ο ξηρός καιρός

H συγκεκριμένη κουκουβάγια βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής πριν από 15
χρόνια, στο πλαίσιο μιας έντονης διαμάχης για την κοπή των δέντρων στα αρχαία
δάση του Ειρηνικού. Όταν το νυχτόβιο πουλί εντάχθηκε στον κατάλογο των
απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών, σύμφωνα με σχετική ομοσπονδιακή νομοθεσία, η
υλοτόμηση απαγορεύτηκε σε εκατομμύρια στρέμματα δάσους. Λίγο αργότερα,
ομοιώματά του άρχισαν να εμφανίζονται στις σχάρες των φορτηγών που μετέφεραν
κομμένα δέντρα.

H παγωμένη κορυφή του Κιλιμάντζαρου, με τους πάγους των 11.000 ετών, διεγείρει
εδώ και χρόνια τη φαντασία των ανθρώπων. Ουδείς εξεπλάγη λοιπόν που οι
περιβαλλοντολόγοι έστρεψαν σε αυτό τα βλέμματά τους, όταν το 2001 οι
επιστήμονες ανέφεραν ότι οι παγετώνες ανά τον κόσμο έχουν αρχίσει να λειώνουν.
H τήξη των πάγων είναι έως έναν βαθμό αποτέλεσμα του φαινομένου του
θερμοκηπίου.

Μέλη της Γκρίνπις σκαρφάλωσαν στο όρος τον Νοέμβριο του 2002 και, μέσω
δορυφόρου, έδωσαν συνέντευξη Τύπου σε δημοσιογράφους που κάλυπταν τη διάσκεψη
για το κλίμα στο Μαρόκο.

Τελευταία όμως παρατηρείται μια αλλαγή. «Το χιόνι ξεγελά!: Το λειώσιμο του
πάγου στο Κιλιμάντζαρο δεν συνδέεται με το φαινόμενο του θερμοκηπίου», ανέφερε
σε δελτίο Τύπου στις 9 Μαρτίου η ιδιωτική οργάνωση Greening Earth Society, που
χρηματοδοτείται από βιομηχανίες που έχουν σχέση με ορυκτά καύσιμα.

H οργάνωση επικαλέστηκε ένα δημοσίευμα στο τελευταίο τεύχος της επιθεώρησης
«International Journal of Climatology», σύμφωνα με το οποίο ο πάγος στο
Κιλιμάντζαρο μειώνεται διότι το κλίμα της Ανατολικής Αφρικής γίνεται ξηρότερο,
διαδικασία που ξεκίνησε πριν από 100 χρόνια και πλέον, δηλαδή καιρό πριν
θεωρηθεί ότι ο άνθρωπος είχε παρέμβει στο περιβάλλον.

Οι συνέπειες. Σύμφωνα με τους συντάκτες, ο ξηρός καιρός είχε δύο
συνέπειες: περιόρισε το χιόνι που συνέβαλε στη διατήρηση των τροπικών
παγετώνων, ταυτόχρονα όμως περιόρισε και τα σύννεφα, επιτρέποντας στην ηλιακή
ακτινοβολία να «λούσει» τον παγετώνα. Σε ξηρές, ψυχρές συνθήκες, ο πάγος
εξατμίζεται, χωρίς να προηγηθεί τήξη, μια διαδικασία που αποκαλείται εξάχνωση.
Δεν υπήρξαν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας έπαιξε
κάποιο ρόλο στην τήξη.

Ωστόσο η συζήτηση για το Κιλιμάντζαρο επισκιάζει τη σχεδόν διεθνή ομοφωνία
μεταξύ ειδικών ότι ο όγκος των παγετώνων μειώνεται σε όλο τον κόσμο, πιθανόν
ως αποτέλεσμα της αύξησης των αερίων που προκαλεί το φαινόμενο του
θερμοκηπίου. Το επιστημονικό ερώτημα που κυριαρχεί σχετίζεται με το πώς και το
πόσο οι μεταβολές στο κλίμα, που προκαλούνται από εκπομπές αερίων που
παγιδεύουν τη θερμότητα, εντείνουν την τάση περιορισμού του πάγου, που
καταγράφεται για περισσότερο από έναν αιώνα.

H σκιά και η υγρασία

Αν και η νέα έρευνα περιγράφει επιλεκτικά τα στοιχεία που αφορούν στην
υπαιτιότητα της ξηρότητας στην αφρικανική ατμόσφαιρα, δεν «δοκιμάζει» αυτήν
την υπόθεση, επισημαίνει ο δρ. Λόνι Τζ. Τόμσον, ειδικός σε θέματα παγετώνων
στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο. H έρευνά του ήταν η πρώτη που επικεντρώθηκε στη
μείωση του πάγου στο Κιλιμάντζαρο. «Ίσως να ευθύνεται πράγματι η μείωση της
υγρασίας όμως δείξτε μου, δώστε μου κάτι να δω», προσθέτει.

Ανεξάρτητοι ειδικοί δήλωσαν ότι πιθανόν και στις δύο απόψεις να μπορεί να
αναζητηθεί, τουλάχιστον σε κάποιον βαθμό, η αλήθεια. Κάποιοι ωστόσο βλέπουν
στοιχεία που υποδηλώνουν ότι κάτι διαφορετικό έχει αρχίσει να συμβαίνει στην
περιοχή τις τελευταίες δεκαετίες. Αντίθετα με το Κιλιμάντζαρο, ο πάγος του
οποίου «βλέπει» στην κατεύθυνση του ήλιου, το όρος Κένυα, βόρεια, έχει πάγο
και στην πλευρά που βρίσκεται στη σκιά και στην πλευρά που βρίσκεται στον
ήλιο. Από το 1960 και μετά όμως, επισημαίνει ο δρ Στέφαν Λ. Χάστενραθ,
επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν «η απώλεια πάγου στο όρος
είναι μεγαλύτερη στην υπό σκιάν πλευρά του».

LINKS:

* www.greeningearthsociety.org/

* www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/jhome/4735

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Δημητρίου