Οι Στρατηγοί δεν μένουν πια εδώ…

«Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας δεν είναι πια όπως παλιά. Δεν περνάει πια ο
λόγος των στρατιωτικών, την πλειοψηφία την έχει η κυβέρνηση», έγραψε με έκδηλη
δυσφορία μετά τη συνεδρίαση του ΣΕΑ για το Κυπριακό, ο εθνικιστής αρθρογράφος
της «Χουριέτ» Εμίν Τσολασάν, προσθέτοντας με αγανάκτηση ότι «οι πατριώτες και
όσοι δεν παραδιδόμαστε στους ξένους μπήκαμε στο περιθώριο».

Ο Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν, με τον αρχηγό του γενικού επιτελείου στρατού Χιλμί Οζκιόκ και άλλα μέλη του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας

Βρισκόμαστε μπροστά σε μεγάλες αλλαγές που συντελούνται στην Τουρκία και οι
απόψεις αυτές μοιάζουν με «κύκνειο άσμα» των δυνάμεων του στάτους κβο που
βλέπουν ότι σιγά-σιγά χάνουν έδαφος, λέει στα «NEA» ο έγκριτος αναλυτής της
πολιτικής επιθεώρησης «Birikim», καθηγητής Αχμέτ Ινσέλ, σημειώνοντας ότι «η
στάση του στρατού και η τελευταία συνεδρίαση του ΣΕΑ αιφνιδίασαν τους
εθνικιστές που πάντα στηρίζονταν στις πλάτες των στρατιωτικών».

«Απέναντι σε μια κυβέρνηση που έχει αναμφισβήτητα τη λαϊκή υποστήριξη, οι
εκτός θεσμικού συστήματος δυνάμεις βρίσκονται πια σε δύσκολη θέση», εκτιμά ο
Ινσέλ και τονίζει ότι οι πρόσφατες δημοτικές εκλογές στην Τουρκία, όπου το AKP
σημείωσε μεγάλη νίκη, επιβεβαίωσαν τη νομιμότητα της εξουσίας του κόμματος του
Ταγίπ Ερντογάν, καταδεικνύοντας ότι οι εκλογές του 2002 δεν ήταν ένα
«ατύχημα».

Πελατειακά συστήματα. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90, λόγω της
σταδιακής χρεοκοπίας των πολιτικών κομμάτων, που λειτουργούσαν πια σαν
πελατειακά συστήματα και όχι σαν αξιόπιστοι πολιτικοί παίκτες, το κενό
εξουσίας, τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική, ήρθε για άλλη
μια φορά να το γεμίσει ο στρατός και παράλληλα οι παραδοσιακές δυνάμεις του
κατεστημένου ταυτίστηκαν με τους στρατηγούς.

Οι εκλογές του 2002 επισημοποίησαν την κατάρρευση του παραδοσιακού αυτού
πολιτικού συστήματος και ανέδειξαν το κόμμα της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης,
που ήρθε στην εξουσία όχι λόγω της «ισλαμικής» του πολιτικής ταυτότητας αλλά
επειδή εκπροσωπούσε την «άλλη» Τουρκία, μια Τουρκία συντηρητική αλλά στραμμένη
στον κόσμο, μια Τουρκία που παραδοσιακά έβλεπε το αυταρχικό κράτος με
καχυποψία. H κυβέρνηση Ερντογάν έκανε τα πρώτα της βήματα με απειρία και με
την δαμόκλειο σπάθη των στρατιωτικών και των κεμαλιστών γραφειοκρατών πάνω από
το κεφάλι της, αλλά σταδιακά οι ισορροπίες άρχισαν να αλλάζουν προς όφελος των
εκλεγμένων πολιτικών.

«H πρώτη ένδειξη ότι κάτι αλλάζει φάνηκε με την κρίση του Ιράκ, όταν οι
στρατιωτικοί, χωρίς ίσως υστεροβουλία, άφησαν τον τελικό λόγο στην
Εθνοσυνέλευση, η οποία δεν έδωσε την άδεια για βοήθεια στις ΗΠΑ», λέει ο
Ινσέλ. Με την ήπια και ρεαλιστική ρητορική του τόσο στο εσωτερικό όσο και στο
εξωτερικό, και με καταλύτη την ευρωπαϊκή προοπτική, το κυβερνών κόμμα
διευρύνει την εκλογική του βάση και μετεξελίσσεται σε ένα κόμμα του μεσαίου
χώρου με ισχυρή υποστήριξη από πολλές διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.

Έτσι, ο τουρκικός στρατός εμφανίζεται πιο διακριτικός, χωρίς ακόμα να
εγκαταλείπει τα παρασκήνια της Άγκυρας για τους στρατώνες, καθώς, σε πλήρη
αντίθεση με τους στρατούς στην Λατινική Αμερική, δίνει πάντα μεγάλη σημασία
στην νομιμοποίηση που του παραχωρεί η κοινή γνώμη και γνωρίζει ότι αν κινηθεί
αυθαίρετα για να αλλάξει μια πολιτική κατάσταση θα χάσει αμέσως την
νομιμοποίηση αυτή.

Οι αλλαγές. Παράλληλα, στην ηγεσία του στρατού σήμερα βρίσκονται
ορισμένοι στρατηγοί που έχουν μια πολύ πιο ρεαλιστική και παγκοσμιοποιημένη
άποψη του ρόλου του στρατού αλλά και της Τουρκίας και δεν θα ήθελαν να
εμφανιστεί ο στρατός ως εμπόδιο προς την E.E., στόχος τον οποίο στηρίζει η
συντριπτική πλειοψηφία της κοινής γνώμης.

Ωστόσο, μια αρνητική εξέλιξη στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας θα άλλαζε τις
σημερινές λεπτές ισορροπίες και θα έφερνε και πάλι στο προσκήνιο της πολιτικής
ζωής το συντηρητικό οπλοστάσιο, που βάλλεται σήμερα από παντού αλλά δεν έχει
ακόμα παραδώσει τα όπλα.

Διάλεξαν τις ριζικές αλλαγές

Τα υπόλοιπα κόμματα, που τυφλά συνεχίζουν την προσήλωσή τους στο παρελθόν και
τις προνομιακές τους σχέσεις με το παραδοσιακό κράτος, χάνουν κάθε ουσιαστική
δυνατότητα να λειτουργήσουν ως φορείς σοβαρής κριτικής και εναλλακτικών
προτάσεων.

«Στα τέλη του ’90, η Τουρκία βρέθηκε μπροστά με μια κρίσιμη χαοτική κατάσταση,
για την αντιμετώπιση της οποίας υπήρχαν δύο λύσεις: οι ριζικές αλλαγές ή η
προσήλωση στο παλιό καθεστώς, εξηγεί στα «NEA» ο επιχειρηματίας Τζέμ Ντουνά,
επικεφαλής των διεθνών σχέσεων της Ένωσης Τούρκων Επιχειρηματιών και
Βιομηχάνων (TUSIAD) και σημειώνει ότι το AKP διάλεξε την πρώτη μέθοδο.

«H ρητορική του AKP είναι αποτελεσματική και κατάλληλη καθώς είναι συμβατή με
τις παγκόσμιες αλλαγές που συντελούνται», λέει ο Ντουνά και τονίζει την
αποφασιστική σημασία που η τουρκική κοινή γνώμη δίνει στην ευρωπαϊκή προοπτική
της χώρας, προοπτική που έχει γίνει σύμβολο της πολιτικής του Ταγίπ Ερντογάν.