NTΟYΣAN MAKABEΓIEΦ «Οι Έλληνες ήταν πάντα έτοιμοι για εξέγερση»

«Μιλώντας για επαναστάσεις, ιδιαίτερα τη δεκαετία του ’60, δεν μπορούμε να έχουμε συγκεκριμένη άποψη για το τι ήταν εκείνη η “επανάσταση”. Σίγουρα όμως το επαναστατικό κλίμα της εποχής άλλαξε τη ματιά μας στον κόσμο», είπε ο Ντούσαν Μακαβέγιεφ στο Φεστιβάλ Μεσογειακού Κινηματογράφου της Λάρισας

H διαπίστωση του 72χρονου πλέον Γιουγκοσλάβου σκηνοθέτη Ντούσαν Μακαβέγιεφ
(δημιουργού του «αναρχικού» φιλμ «Sweet movie», στο οποίο συνεργάστηκε με τον
αξέχαστο Μάνο Χατζιδάκι) ότι οι Έλληνες ήταν πάντα έτοιμοι για εξέγερση
διατυπώθηκε με αφορμή τη διάθεση «εξέγερσης» στα κοινωνικά ψεύδη που
προκαλούσαν στους σινεφίλ τις δεκαετίες του ’70 και ’80, όπως και ο ίδιος
παραδέχτηκε, οι προβολές των ταινιών του. Με πρώτες «Τα μυστήρια του
οργανισμού» και το «Sweet movie», αλλά και το «Ο άνθρωπος δεν είναι πουλί», το
«Έγκλημα ζηλοτυπίας», το «Μοντενέγκρο» ή το «Κόκα κόλα κιντ», η λήξη πολλών
προβολών των οποίων συνοδευόταν με χειροκροτήματα…

Επηρεασμένος από τις θεωρίες του Βίλχεμ Ράιχ στα φιλμ του – κυρίως στα
«Μυστήρια του οργανισμού» και στο «Sweet movie» – ο Ντούσαν Μακαβέγιεφ θυμάται
τις δικές του διώξεις από το καθεστώς του Τίτο – «ήταν μια πεφωτισμένη
δικτατορία» – αλλά και αργότερα. «H δεκαετία του ’60 ήταν μια περίοδος μεγάλων
αλλαγών που δεν ήταν μόνο στη σεξουαλική μας ζωή», τόνισε πριν του δώσουν στο
12ο Φεστιβάλ Μεσογειακού Κινηματογράφου της Λάρισας τον Χρυσό Ίππο για το
σύνολο της καριέρας του. «Υπήρχαν αλλαγές, ανατροπές και ρήξεις στον τρόπο που
σκεφτόταν μέχρι τότε η κοινωνία και όλα τα φιλμ γίνονταν πιο ελεύθερα. Την
πρώτη φορά που ανακάλυψα τον Ράιχ ήμουν 20 χρόνων, μέσα από το βιβλίο “Ο
Μαρξισμός και η ψυχανάλυση” όπου εντυπωσιάστηκα για τον τρόπο που μιλούσε για
τη σχέση σεξ και αγάπης. Τότε υπήρχε πολύ πάθος στην ατμόσφαιρα κι εμείς οι
νεαροί που θέλαμε να ασκήσουμε κριτική στα πάντα αισθανόμασταν ενθουσιασμένοι
με τα βιβλία του. Οτιδήποτε παρουσιαζόταν ως αγάπη για επανάσταση, για σεξ,
ήταν για μας μια έκφραση ελευθερίας κόντρα στην εξουσία. Κι όλα αυτά τα
βρίσκαμε στα κείμενά του».

H τελευταία ταινία του που είδαμε στην Ελλάδα ήταν «Ο γορίλας κάνει
μπάνιο το μεσημέρι» – αυτή προβλήθηκε στο Φεστιβάλ της Λάρισας. Αλλά στη
συζήτηση που ακολούθησε, το «Sweet movie» του ’74, η ταινία του που δεν υπήρχε
Έλληνας σινεφίλ που να μην την έχει δει δύο και τρεις φορές, και η συνεργασία
του με τον Μάνο Χατζιδάκι για τη μουσική της, έκλεψε την παράσταση…

«Το “Sweet movie” είναι η πιο ποιητική ταινία που έχω κάνει. Έπειτα από
συνεννόηση, ο Μάνος Χατζιδάκις μού έστειλε να ακούσω το τραγούδι του “Τα
παιδιά κάτω στον κάμπο”. Αμέσως κατάλαβα ότι αυτό όχι μόνο ήταν 100% στη
φιλοσοφία της ταινίας, αλλά η μουσική του, συνολικά, στο φιλμ λειτούργησε όπως
ο καλός άγγελος της ταινίας! Ήταν επιβλητική και γοητευτική αυτή η μουσική του
και δεν ήταν τυχαίο ότι ταυτίστηκε με την ταινία και είχε διεθνή απήχηση».

Όσο για τον ελληνικό κινηματογράφο «δεν γνωρίζω αρκετά γιατί δεν είναι εύκολο
να δω ελληνικά φιλμ», ανέφερε. Και φυσικά «ο πιο γνωστός σε μένα είναι ο
Θόδωρος Αγγελόπουλος, που θεωρώ όλες τις ταινίες του “μαστ”»!

«Τέχνη χωρίς τεχνική δεν υπάρχει»

Τον βετεράνο διευθυντή φωτογραφίας του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, τον
Νίκο Γαρδέλη, με τις 100 ταινίες στο ενεργητικό του -! – τίμησε την Κυριακή το
12ο Φεστιβάλ Μεσογειακού Κινηματογράφου της Λάρισας. Έναν «φωτογράφο» που
ανάμεσα στις ταινίες του είναι «Τα κόκκινα φανάρια», που ήταν υποψήφια για
Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας, αλλά και οι ταινίες «Προδοσία», «Φόβος», «H δε γυνή
να φοβήται τον άνδρα» που είχαν συμμετοχή σε διεθνή φεστιβάλ.

«Μακάρι, επιτέλους, να λειτουργήσει μια ακαδημία κινηματογράφου γιατί
πιστεύω ότι τέχνη χωρίς τεχνική δεν στέκει», είπε ο Νίκος Γαρδέλης
παραλαμβάνοντας τον Χρυσό Ίππο για το σύνολο της δουλειάς του και συμπλήρωσε:
«Το ελληνικό σινεμά έχει πολλές αδυναμίες, αλλά φωτογράφους είχε και συνεχίζει
να έχει πολύ καλούς». Κι όταν ρωτήθηκε «ποια φωτογραφία θεωρεί καλή σε μια
ταινία», εντυπωσίασε με την απάντηση του: «Όταν ο θεατής βγει από τη σκοτεινή
αίθουσα να θεωρεί την ταινία φυσική και να μη θυμάται αν η φωτογραφία ήταν
έγχρωμη ή ασπρόμαυρη. Γιατί πάνω απ’ όλα ο διευθυντής φωτογραφίας πρέπει να
ερμηνεύει την ταινία και να μην κάνει ρεσιτάλ φωτογραφίας»!