AΛEKΟΣ ΦAΣIANΟΣ Άθλοι ζωής και τέχνης

«Το ένστικτο του αγώνα – με την τεχνολογία και την ευμάρεια – μετατράπηκε σε θέατρο», λέει ο Φασιανός. «Με τα στοιχεία που έχω βάλει στη ζωγραφική μου, αποκαλύπτεται η ανάγκη του σημερινού ανθρώπου να επιζήσει και να υπάρξει μέσα στην αιωνιότητα»

Μια έκθεση που ισοδυναμεί με άλμα εις τριπλούν. Τίτλος της, «Μύθος, έρως,
άθλος». Τα τρία θέματα που κυριαρχούν στο έργο και τη ζωή του διονυσιακού και
πιο λαϊκού ζωγράφου της σύγχρονης αντιηρωικής ζωής, ετοιμάζει στο Μουσείο
Μπενάκη ο Αλέκος Φασιανός.

Λέμε και ξαναλέμε «νους υγιής εν σώματι υγιεί». Τι είναι αυτό που κάνει τον
άνθρωπο να αγωνίζεται, όχι για την επιβίωση, αλλά σε δαπανηρούς αθλητικούς
αγώνες;

«Ο αγώνας είναι ένστικτο. Είναι η αγωνία του ανθρώπου που αισθάνεται την
αδυναμία του, φόβο και που θέλει να δει έως πού μπορεί να φθάσει. Ξεπερνώντας
τον άλλο, ξεπερνά τον εαυτό του», λέει ο Αλέκος Φασιανός. «Είναι η ίδια η
αδυναμία που μας κάνει πιο δυνατούς και δημιουργικούς».

M’ αυτό το σκεπτικό ο ζωγράφος κατεβάζει στον στίβο του κεντρικού κτιρίου του
Μουσείου Μπενάκη τους δικούς του αθλητές. Τριάντα πίνακες με βιαστικούς
πεζοπόρους, αεικίνητους ποδηλάτες, καμαρωτούς ταχυδρόμους, καβαλάρηδες,
ονειροπόλους μηχανόβιους – όντα που μοιάζουν συγχρόνως μυθικά και γήινα. Είναι
οι αθλητές της καθημερινής ζωής, που είναι αγώνας και συνεχής προπόνηση.

H επόμενη έκθεση του Φασιανού μοιάζει με τεστ αντοχής, των φαινομενικά
ράθυμων ανθρώπινων τύπων της ζωγραφικής του, στην έννοια του άθλου. Ο ίδιος
όμως φαίνεται αποφασισμένος να μας παρασύρει στο δικό του γήπεδο. Τον χώρο των
ιδεών, των μύθων.

Για τις ανάγκες αυτής της έκθεσης, ο Φασιανός ετοίμασε έναν μεγάλο πίνακα της
Αθήνας, σαν τοιχογραφία, διάλεξε τριάντα από τα καλύτερα έργα του, παλιά και
πρόσφατα, θα εγκαταστήσει ζωγραφικούς χαρταετούς και σμήνη χάλκινων πουλιών
στην αίθουσα του Μουσείου. Έστησε με άλλα λόγια έναν ολόκληρο κόσμο, ιδεατό,
για να μας μιλήσει για τα πιστεύω του στη ζωή και την τέχνη.

Τι σχέση μπορεί να έχει η ζωγραφική με τον αθλητισμό;

Απαντά με μια φράση του Ελ Γκρέκο «H ζωγραφική είναι άθλος. Ενέργεια, απόλυτη
προσήλωση». «Ένας άθλος είναι και η ζωή. H ζωγραφική δεν είναι απλώς ένας
πίνακας. Πρέπει να τη γράψεις εσύ. Αν δεν έχεις προσωπικό πάθος, μανία, δεν
γίνεται. Το πάθος δεν σ’ αφήνει να γιατρευτείς, σε κάνει να προσπαθείς
συνέχεια να πιάσεις κάτι που δεν φτάνεις, όπως στο όνειρο όπου προσπαθείς να
κυνηγήσεις κάποιον που σου φεύγει διαρκώς. Ο πίνακας είναι το σώμα.

Στη ζωή υπάρχει και ο αθλητισμός. Χρειάζεται ένας αγώνας για να πετύχεις.
Υπάρχει και ο έρωτας που, σύμφωνα με τον Εμπεδοκλή, κινεί τα πάντα, υπάρχει ο
μύθος. Δεν μ’ ενδιαφέρει ποιο είναι το αγώνισμα. Ο άθλος του καλλιτέχνη είναι
κάτι διαφορετικό. Ο καλλιτέχνης είναι ένα διάμεσο για να εκφρασθεί το αόρατο
και το άυλο. Αυτό που σκέφτεται, αυτό που φαντάζεται. H τέχνη είναι έμπνευση.
Δεν μπορεί αλλιώς να δημιουργηθεί».

«Με τον παλαιό μύθο γίνεται πολιτισμός»

Σε τι χρειάζεται σήμερα ο μύθος;

«Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από τον μύθο. Απόδειξη στη σημερινή εποχή το ότι οι
γιορτές πολλαπλασιάζονται και γιορτάζονται πιο δυνατά. Στα Κούλουμα και το
Πάσχα προστέθηκαν εκατοντάδες γιορτές. Αναπλάθουμε την Ολυμπιακή Φλόγα. Όλοι
μετέχουν, είτε πιστεύουν είτε όχι. Αναζητάμε τον μύθο. Όμως κάποιες φορές
φοράμε ψεύτικα φτερά και το πιστεύουμε ότι μπορούμε να πετάξουμε. Έχουμε
ανάγκη να ζωντανέψουμε τον μύθο. Με τον παλαιό μύθο γίνεται πολιτισμός. Γι’
αυτό και ‘γώ ζωγραφίζω βλέποντας στο μπαλκόνι έναν νέο με το μαγιό – λέω
Ερμής. Ένας ποδηλάτης είναι ο Πήγασος με τον Περσέα. Δημιουργώ συγχρόνως και
έναν νέο μύθο.

Παλιά ό,τι είχαν περισσότερο ανάγκη οι άνθρωποι το θεοποιούσαν, δεν το
μυθοποιούσαν. Τη δύναμη που έδινε τα φαγητά, τον άνεμο που φυσά το πανί τα
έλεγαν “θεός”, γιατί αυτή η δύναμη δίνει ζωή. Με τη βιομηχανική επανάσταση και
την τεχνολογία οι άνθρωποι τώρα νομίζουν ότι το φαγητό το δίνει το ψυγείο. Οι
επιστήμονες φαντάζονται ότι ανακάλυψαν τη ζωή επειδή ανακάλυψαν το DNA. Ο
καλλιτέχνης όμως είναι πιο δημιουργικός. Ο μοντερνισμός δεν είναι να κάνεις
ένα παράδοξο έργο. Είναι ανάγκη. Οι παλιοί δεν ήθελαν να είναι μοντέρνοι.
Ήθελαν να είναι σωστοί».

INFO

Αλέκος Φασιανός, «Μύθος, έρως, άθλος», στο Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1, τηλ.
210-3671.000). Εγκαίνια: 12 Μαΐου.