Γεωργία εναντίον… βιοποικιλίας

Οι ασπρόμαυρες Χολστάιν (Holstein Friesian) είναι ίσως οι πιο αναγνωρίσιμες
αγελάδες στον κόσμο. Σε όλη τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και τη Νέα Ζηλανδία
η φήμη τους ότι παράγουν πολύ γάλα έκανε τις Χολστάιν τις αγελάδες που
προτιμούν οι γαλακτοπαραγωγοί.

Αγελάδα Χολστάιν. Είναι ίσως οι πιο αναγνωρίσιμες αγελάδες στον κόσμο

Γενετικά ωστόσο, λένε οι επιστήμονες, η ράτσα δεν είναι και τόσο επιτυχημένη.
Αναπαράγονται κατά χιλιάδες κάθε χρόνο, συνήθως με τεχνητή γονιμοποίηση, για
την οποία χρησιμοποιείται το σπέρμα σχετικά λίγων βραβευμένων ταύρων. Έτσι οι
Χολστάιν είναι σήμερα ένα από τα πιο ενδογαμικά ζώα κτηνοτροφίας. Μολονότι
απέχουν πολύ από το να είναι κλώνοι, μοιάζουν πολύ η μία με την άλλη, σε όποιο
μέρος του κόσμου κι αν βρίσκονται. H γενετική ποικιλία του παγκόσμιου
κοπαδιού, το οποίο αριθμεί περίπου 30 εκατομμύρια ζώα, είναι τόσο περιορισμένη
ώστε θα αντιστοιχούσε σ’ έναν πληθυσμό κάτω των εκατό αγελάδων, αν είχαν
αφεθεί να ζευγαρώνουν όπως τις προόριζε η Φύση.

Κατά την έναρξη, χθες στη Ρώμη, ενός τριήμερου συνεδρίου του Οργανισμού
Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ, οι επιστήμονες εξέφρασαν την ανησυχία
τους για το γεγονός ότι ράτσες οικόσιτων ζώων εξαφανίζονται με ανησυχητικό
ρυθμό. Από τις περίπου 6.300 ράτσες που έχει καταγράψει ο FAO, 1.350 είτε
έχουν εξαφανιστεί είτε απειλούνται με εξαφάνιση. Και ο FAO ανακοίνωσε χθες πως
νέα δεδομένα από περίπου 80 χώρες δείχνουν ότι «οι ράτσες που απειλούνται με
εξαφάνιση αυξάνονται σε αριθμό».

H ανησυχία έγκειται στη συρρίκνωση της «τράπεζας των γονιδίων». Σύμφωνα με την
Ιρένε Χόφμαν, επικεφαλής της υπηρεσίας ζωικής παραγωγής του FAO, «η γενετική
ποικιλία είναι μία ασφάλεια εναντίον μελλοντικών απειλών όπως ο λιμός, η
ξηρασία και οι επιδημίες. H υπάρχουσα γονιδιακή τράπεζα μπορεί να περιέχει
πολύτιμους, αλλά άγνωστους πόρους που θα μπορούσαν να φανούν πολύ χρήσιμοι για
τη μελλοντική διατροφική ασφάλεια και τη γεωργική ανάπτυξη». H Χόφμαν
διευκρίνισε πως «η διατήρηση της γενετικής ποικιλίας των ζώων επιτρέπει στους
αγρότες να επιλέγουν ζώα ή να αναπτύσσουν νέες ράτσες για να αντιμετωπίζουν
κλιματικές αλλαγές, ασθένειες και αλλαγές στις προτιμήσεις των καταναλωτών».

Στόχος του συνεδρίου είναι να συζητήσουν οι εμπειρογνώμονες μια παγκόσμια
στρατηγική για την καλύτερη διαχείριση των γενετικών πόρων των οικόσιτων ζώων.
Είναι κάτι που μπορεί να γίνει, λέει η Χόφμαν. Χάρη σε συντονισμένες
προσπάθειες, οι πληθυσμοί της ράτσας χοίρων Σβεμπις-Χέλις, γνωστής στη
Γερμανία για το νόστιμο κρέας της, αρχίζουν να ανακάμπτουν.

Τα φυτά

Όσον αφορά τη βιοποικιλία των φυτών, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες επικύρωσαν αυτή
την εβδομάδα μια διεθνή συνθήκη, η οποία θα μπορέσει έτσι να τεθεί σε ισχύ από
τα τέλη Ιουνίου. Βάσει της συνθήκης αυτής, οι χώρες καλούνται να συντηρούν
γενετικό υλικό για να βοηθήσουν να εξασφαλιστεί η ποικιλία των φυτών, η οποία
έχει υπονομευθεί σοβαρά από το γεγονός ότι βασιζόμαστε εμπορικά σε λίγες
ποικιλίες, καθώς και από την επέκταση της ερημοποίησης. «Πολλά διαφορετικά
είδη ντομάτας, πατάτας και μήλων έχουν εξαφανιστεί και πολλά απ’ αυτά ήταν
ανθεκτικά σε ασθένειες», δήλωσε ο Χοσέ Εσκίνας-Αλκαζάρ, αξιωματούχος του FAO
που βοήθησε στη διαπραγμάτευση της συνθήκης.

LINKS:

* www.fao.org/

* www.ansi.okstate.edu/breeds/cattle/holstein