Tαξικές διακρίσεις και στον καρκίνο

«Τεσσερισήμισι μήνες περίμενα να με φωνάξουν από τη στιγμή που έβγαλα το
εισιτήριο για την Κλινική Μαστού. Τεσσερισήμισι μήνες με τον καρκίνο στο
στήθος μου να σκέφτομαι από τη μια ότι ο όγκος μεγαλώνει και από την άλλη να
θυμώνω που δεν είχα λεφτά να πάω αμέσως σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο να
ξεμπερδεύω. Χωρίς λεφτά όμως, δεν έχεις επιλογές».

Το αδιέξοδο που περιγράφει η κυρία Άννα βιώνουν πολλοί ασθενείς με καρκίνο,
τόσο στη χώρα μας όσο και στο εξωτερικό. Μία νέα μελέτη αποκαλύπτει πως μόνο
στη Μεγάλη Βρετανία χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους 3.000 ασθενείς λόγω των
τεράστιων διαφορών στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι πλούσιοι και οι
φτωχοί ασθενείς.

H μελέτη αυτή, που δημοσιεύθηκε στη «Βρετανική Επιθεώρηση Καρκίνου», διεξήχθη
από ερευνητές του καταξιωμένου οργανισμού Cancer Research UK, οι οποίοι
κατέγραψαν τα ποσοστά επιβιώσεως 2 εκατομμυρίων Βρετανών, που διαγνώσθηκαν με
τις πιο συχνές μορφές καρκίνου από το 1986 και μετά.

Σύμφωνα με αυτήν, το χάσμα στην επιβίωση μεταξύ πλούσιων και φτωχών ασθενών
έχει διευρυνθεί. Οι πιο πλούσιοι Βρετανοί, λ.χ., έχουν ποσοστά επιβίωσης από
καρκίνο του παχέος εντέρου κατά 9,4% υψηλότερα απ’ ό,τι οι πιο φτωχοί,
αντίστοιχα στον καρκίνο του λάρυγγα η διαφορά είναι 17,2%, ενώ στον καρκίνο
του μαστού η διαφορά είναι 5% μεταξύ πλούσιων και φτωχών γυναικών. Κύρια αιτία
γι’ αυτό είναι το ότι οι πλούσιοι ασθενείς είναι πιο απαιτητικοί στη θεραπεία
και τη φροντίδα που τους προσφέρεται, και μερικές φορές βρίσκουν πρόσβαση σε
θεραπείες την ύπαρξη των οποίων αγνοούν οι φτωχοί.

Διαφορές και στην Ελλάδα. Αντίστοιχες μελέτες για τη χώρα μας δεν έχουν
γίνει. Ωστόσο, οι ταξικές διαφορές στον χώρο της Υγείας είναι και στην Ελλάδα
υπαρκτές.

«Με μοναδικό εισόδημα μια αναπηρική σύνταξη και μ’ έναν γιο στον Στρατό, δεν
υπήρχε δυνατότητα να απευθυνθώ κάπου αλλού, πέρα από το δημόσιο νοσοκομείο»,
λέει η 53χρονη κυρία Άννα. «Δεν ξέρω πώς άντεξαν τα νεύρα μου τόσους μήνες.
Ήταν στιγμές που η αγωνία με έπνιγε. Τότε έπαιρνα τηλέφωνο στο νοσοκομείο, να
μου πουν αν μου είχαν ορίσει ημέρα. Και κάθε φορά έπαιρνα αρνητική απάντηση κι
έκλεινα το τηλέφωνο χειρότερα από πριν».

«Διόλου λογικό… ». «Και στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα της
Υγείας, οι πόρτες ανοίγουν διάπλατα και οι λίστες παύουν να τηρούνται όταν
υπάρχουν οι κατάλληλες αμοιβές», παραδέχεται ο κ. Βασίλης Γεωργούλιας,
καθηγητής Παθολογίας-Ογκολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης
και πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων-Παθολόγων Ελλάδας. «Δεν είναι, όμως,
διόλου λογικό να χειρουργείται ένας άνθρωπος έναν ή δύο μήνες μετά τη διάγνωση
του καρκίνου του, επειδή δεν έχει να πληρώσει τα πεντακόσια χιλιάρικα ή
περισσότερα, που του ζητάει ο γιατρός».

Διευκολύνει το χρήμα. «Όταν έχεις χρήματα, έχεις πιο γρήγορη πρόσβαση
στις υπηρεσίας Υγείας, χωρίς απαραίτητα η γρηγορότερη πρόσβαση να είναι και η
πιο ποιοτική», προσθέτει ο κ. Παναγιώτης Παντελάκος, πρόεδρος της Ελληνικής
Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας.

«H οικονομική δυνατότητα διευκολύνει την πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας και
αποτελεί ευνοϊκό προγνωστικό παράγοντα για έναν ασθενή με καρκίνο», τονίζει ο
κ. Γεράσιμος Αραβαντινός, γενικός γραμματέας της Εταιρείας Ογκολόγων-Παθολόγων
Ελλάδας. «Το αποδεικνύουν όλες οι μελέτες που έχουν εξετάσει αυτόν τον
παράγοντα».

Οι γιατροί στο δημόσιο, η θεραπεία στο ιδιωτικό…

Η κυρία Μαρία έμαθε τον Αύγουστο του 2003, ότι έχει αδενοκαρκίνωμα στη μήτρα.
«Στο “Αλεξάνδρα” έγινε ογκολογικό συμβούλιο με 4-5 γιατρούς και μου είπαν ότι
χρειάζομαι ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία», λέει. «Με το IKA μού είπαν ότι
θα περίμενα ενάμιση με δύο μήνες. Με έσωσε το ότι είχα ιδιωτική ασφάλεια. Ένας
από τους γιατρούς μού σύστησε κρυφά μια μεγάλη ιδιωτική κλινική, όπου πήγα και
έκανα τη θεραπεία που είχε ορίσει το ογκολογικό συμβούλιο. Μέσα σε δύο μήνες
είχα τελειώσει». Με τον ίδιο τρόπο κάνει η 44χρονη γυναίκα τις επαναληπτικές
εξετάσεις που τις ζητούν οι γιατροί της, για να γλιτώνει το πηγαινέλα στο IKA
για κάθε παραπεμπτικό και να εξυπηρετείται εύκολα και γρήγορα.

Οι καθυστερήσεις ποικίλλουν από νοσοκομείο σε νοσοκομείο

Το αν και πόσο θα χρειασθεί να περιμένει ένας ασθενής με καρκίνο εξαρτάται από
τη θεραπεία που πρέπει να κάνει, από το νοσοκομείο και από την κλινική στην
οποία απευθύνεται.

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα εστιάζεται στην ακτινοθεραπεία, όπου συνήθως υπάρχουν
μεγάλες λίστες και καθυστερήσεις», λέει ο κ. Παναγιώτης Παντελάκος, πρόεδρος
της Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας. «Αναλόγως με το δημόσιο
νοσοκομείο, η αναμονή κυμαίνεται από 10 ημέρες μέχρι 2,5 ή και 3 μήνες. H
αναμονή μέχρι ένα μήνα δεν θεωρείται επιζήμια εάν έχει προηγηθεί εγχείρηση ή
χημειοθεραπεία, διότι για περίπου τρεις εβδομάδες είναι καλυμμένος ο ασθενής.
Σε αντίθετη περίπτωση, όμως, υπάρχει πρόβλημα, διότι ο καρκίνος δεν μπορεί να
περιμένει».

Όπως εξηγεί ο κ. Παντελάκος, οι λίστες στα δημόσια νοσοκομεία οφείλονται στην
παλαιότητα πολλών μηχανημάτων ακτινοθεραπείας και στην έλλειψη χειριστών,
εξειδικευμένου νοσηλευτικού προσωπικού και γιατρών-ακτινοθεραπευτών. «Αυτή τη
στιγμή υπηρετούν στα δημόσια νοσοκομεία όλης της χώρας 70
γιατροί-ακτινοθεραπευτές, ενώ χρειάζονται τουλάχιστον διπλάσιοι λόγω της
αύξησης των κρουσμάτων καρκίνου», λέει. «Ωστόσο, οι υπάρχοντες οργανισμοί των
νοσοκομείων, που καταρτίστηκαν το 1984, δεν έχουν προβλέψει θέσεις».

Διαφορές σε χρόνο. Οι λίστες για εγχείρηση και χημειοθεραπεία επίσης
παρουσιάζουν διαφορές από Κλινική σε Κλινική. Στο «Μεταξά», λ.χ., «η λίστα της
μίας Χειρουργικής Κλινικής είναι σχεδόν ένας μήνας και της άλλης καθόλου, ενώ
στις δύο Παθολογικές Κλινικές η αναμονή είναι 20-25 ημέρες, το πολύ ένας
μήνας», λέει ο υποδιοικητής του νοσοκομείου κ. Ευάγγελος Γκατζής. Αντίστοιχα,
η αναμονή για τα χειρουργεία στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ηρακλείου
«είναι το πολύ ένας μήνας, ενώ οι άρρωστοι εντάσσονται σε χημειοθεραπευτικές
διαδικασίες άμεσα εάν δεν χρειάζονται νοσηλεία και λίγο πιο δύσκολα αν πρέπει
να νοσηλευθούν», κατά τον καθηγητή κ. Βασίλη Γεωργούλια.

Δεν παραβιάζεται. «Αυτή την περίοδο δεν έχουμε μεγάλες καθυστερήσεις»,
λέει ο κ. Γεράσιμος Ρηγάτος, διευθυντής στην A’ Παθολογική-Ογκολογική Κλινική
του Αγίου Σάββα. «H λίστα μας δεν είναι πια ούτε μήνας, μπορεί να είναι και
λιγότερο από 15 ημέρες. H αναμονή αυτή είναι αποδεκτή, δεν θέτει σε κανένα
κίνδυνο την εξέλιξη του αρρώστου. Αυτός που δεν θέλει ή δεν μπορεί να
περιμένει πάει στον ιδιωτικό τομέα, διότι εδώ και ο πλούσιος θα περιμένει: η
λίστα μας είναι ηλεκτρονικά καταγεγραμμένη, δεν παραβιάζεται και δεν
διαχωρίζει τον κόσμο ανάλογα με το Ταμείο ή τη θέση που αυτό του καλύπτει».
Στο ίδιο νοσοκομείο, η αναμονή για εγχείρηση στην Κλινική Μαστού για
διαγνωσμένο καρκίνο είναι σήμερα λιγότερο από έναν μήνα, ενώ αν είναι απλό
ογκίδιο είναι λίγο παραπάνω από μήνα. Οι άλλες επεμβάσεις γίνονται πολύ πιο
γρήγορα, συχνά και μέσα σε μια εβδομάδα

Αρχίζει αμέσως. «Στη δική μας μονάδα κλείνουμε συνήθως μέσα στην ίδια
εβδομάδα το πρώτο ραντεβού για τους εξωτερικούς ασθενείς, ενώ η χημειοθεραπεία
όσων έχουν ήδη χειρουργηθεί στο νοσοκομείο μας ή κάνουν ακτινοθεραπεία αρχίζει
αμέσως μόλις το ζητήσουν οι γιατροί τους», λέει ο καθηγητής Μελέτιος-Αθανάσιος
Δημόπουλος, από την Ογκολογική Μονάδα της Θεραπευτικής Κλινικής του
Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα».

Άμεση έναρξη. «Δεν έχουμε λίστα σε καμία από τις τρεις Κλινικές μας»,
τονίζει ο κ. Θεόδωρος Γιαννακάκης, διευθυντής του Παθολογικού Τομέα των «Αγίων
Αναργύρων», που μέχρι το 2006 θα στεγάζεται στο Εθνικό Ίδρυμα Αποκατάστασης
Αναπήρων. «Και αύριο αν χρειασθεί κάποιος χημειοθεραπεία, μπορούμε να
αρχίσουμε. Κάνουμε τέτοια διαχείριση των περιστατικών και των εισαγωγών, ώστε
να μην υπάρχει λίστα. Όταν έρχεται σε εμάς ένας ασθενής, μέσα σε μία εβδομάδα
έχει κάνει όλες τις εξετάσεις, ακόμα και αξονική, και αρχίζει θεραπεία».