Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Κόσοβο Πόλιε. Περιοχή κοντά στην Πρίστινα όπου
στις 28 Ιουνίου 1389 ο σουλτάνος Μουράτ νίκησε τους Σέρβους. Σύμφωνα με την
παράδοση, ο Σέρβος Όμπιλιτς κατάφερε να μπει στη σκηνή του σουλτάνου και να
τον δολοφονήσει. 600 χρόνια αργότερα στην ίδια περιοχή ο Μιλόσεβιτς διακήρυξε
ότι το Κόσοβο ήταν και θα μείνει σερβικό.

H νέα γενιά του πολέμου

Στα πρόσφατα επεισόδια στη Μιτροβίτσα πρωταγωνιστές δεν ήταν αυτοί που πολέμησαν τα τελευταία δέκα με δεκαπέντε χρόνια στο Κοσσυφοπέδιο αλλά δεκαπεντάρηδες και δεκαοκτάρηδες Αλβανοί

Ήταν μια συγκινητική (όχι μόνο τηλεοπτικά) στιγμή: Τα δύο κορίτσια, η Μίγια,
Σέρβα από το Σεράγεβο και η Μαρία, Αλβανίδα από τα Τίρανα, παρουσιάστηκαν σε
εκπομπή του Mega πριν από λίγες ημέρες. Κρατούσε η μία το χέρι της άλλης και
ζήτησαν να σταματήσει το νέο κύμα σκοτωμών στο Κοσσυφοπέδιο, αυτήν τη φορά στη
Μιτροβίτσα. Φοιτήτριες και οι δύο σε ελληνικό Πανεπιστήμιο, επέλεξαν την
ομορφιά της ειρήνης από το άγος των προκαταλήψεων. Ανακάλυψαν όμως πως η
πορεία τους είναι πιο μοναχική απ’ όσο μπορούσαν να φανταστούν. Και το
κατάλαβαν από την επόμενη ημέρα. Όταν είδαν τις γυρισμένες πλάτες στο
Πανεπιστήμιο. Ιδίως η Μίγια. Οι Σέρβοι συμφοιτητές της την κατηγόρησαν ούτε
λίγο ούτε πολύ για προδοσία. Της έδειξαν ότι στο εξής δεν την θεωρούν δική
τους και την τιμώρησαν αφήνοντάς την εκτός της μικρής σερβικής φοιτητικής
κοινότητας της συγκεκριμένης σχολής. Την εξέλιξη δεν την κατέγραψαν οι
κάμερες, πιθανόν και να την αγνοούν, αφού τα δύο κορίτσια αποφάσισαν να μην
ξαναμιλήσουν δημοσίως γι’ αυτά που πιστεύουν!

Το ποτάμι…

…του μίσους στα Βαλκάνια αποδεικνύεται μερικές φορές πιο βαθύ απ’ όσο
θέλουμε να πιστεύουμε. Στα πρόσφατα επεισόδια στη Μιτροβίτσα πρωταγωνιστές δεν
ήταν αυτοί που πολέμησαν τα τελευταία δέκα-δεκαπέντε χρόνια στο Κοσσυφοπέδιο.
Ήταν η νέα γενιά. Δεκαπεντάρηδες και δεκαοκτάρηδες Αλβανοί πήραν τις μολότοφ,
τις πέτρες και τα κινεζικά Καλάσνικοφ και χίμηξαν στην άλλη πλευρά του
ποταμού, στη σερβική συνοικία. Παιδιά που άκουσαν, αλλά πάντως δεν έζησαν τον
πόλεμο. Πίσω τους κρύφτηκαν οι εθνικιστές τού UCK. Ο Θάτσι και οι άλλοι, τις
ημέρες των επεισοδίων δεν έβγαιναν ούτε στα κινητά τους.

Τον πόλεμο…

…τον έζησε η Μίγια. Στα 14 χρόνια της είδε μπροστά της να σκοτώνουν τον
παππού της και ένιωσε την αδυναμία του ανθρώπου απέναντι στη βία. Έζησε και
την προσφυγιά (όπως έμαθα – η ίδια και η φίλη της τηρούν την απόφασή τους να
μην ξαναμιλήσουν – η οικογένειά της εγκατέλειψε το Σεράγεβο). Στο συγκεκριμένο
τμήμα του Πανεπιστημίου φοιτούν φοιτητές από τη Σερβία, την Αλβανία, το Ισραήλ
και από αραβικές χώρες. Όλοι σε κοντινές ηλικίες, δεν φαίνεται να διαφέρουν
ούτε μεταξύ τους ούτε από τους Έλληνες συμφοιτητές τους. Περισσότερο δείχνουν
μέλη της «Διεθνούς των 20άρηδων». Ακούνε λάτιν και χιπ-χοπ, ακολουθούν την
ίδια μόδα (μαλλί-καρφί και φαρδιά χαμηλοκάβαλα παντελόνια τα αγόρια, χρώματα
και κοιλίτσα έξω τα κορίτσια), πηγαίνουν το βράδυ στα ίδια κλαμπ και πολύ
συχνά τρώνε και το ίδιο φαγητό στην Εστία. Αλλά αυτή η εικόνα πολλές φορές
αποδεικνύεται μαγική. Οι νεαροί Σέρβοι διαφοροποιούνται από τους άλλους στο
θέμα της Εκκλησίας.

Εκκλησιάζονται τακτικά στην Αθήνα και μεταξύ τους δείχνουν να το θεωρούν ως
απαραίτητο στοιχείο αποδοχής ή απόρριψης του άλλου. Συχνά καταφέρονται
εναντίον των μουσουλμάνων ή των εβραίων, παρότι δεν γνώρισαν τους τελευταίους
(οι περισσότεροι εξοντώθηκαν το 1944 από τη γερμανο-αλβανική ταξιαρχία SS
«Σκεντέρμπεης»). Ο σερβικός εθνικισμός (ή πατριωτισμός) πατούσε πάντα γερά
στην Εκκλησία. Ήδη από τον πρώτο μεγάλο ηγεμόνα, τον Στέφανο Νεμάνια, ο οποίος
παραιτήθηκε (το 1196) για να ζήσει σε μοναστήρι. Οι περισσότεροι μονάρχες της
δυναστείας των Νεμάνια αγιοποιήθηκαν και οι εικόνες τους φιλοτεχνήθηκαν στους
τοίχους σερβικών εκκλησιών και μοναστηριών. Έτσι, για εκατοντάδες χρόνια, όταν
ο Σέρβος χωρικός πήγαινε στην εκκλησία συγχέονταν μέσα στον νου του η ίδια η
ιδέα του Χριστιανισμού, της Ανάστασης, και η «σερβικότητα».

Οι νεαροί Αλβανοί (όχι οι Κοσοβάροι – αυτοί προτιμούν για σπουδές τη Γερμανία
ή την Ιταλία και την Ελβετία) χαρακτηρίζονται στο Πανεπιστήμιο από σχεδόν
πλήρη έλλειψη θρησκευτικότητας – και πάντως δεν την θεωρούν κομμάτι της
εθνικής τους ταυτότητας. Βγήκαν στον πλανήτη Γη μόλις δέκα χρόνια πριν και
σήμερα βιάζονται να απογαλακτιστούν από την απομόνωση. (O αλβανικός εθνικισμός
δεν πιέστηκε ακόμη – μέσα στην Αλβανία – όσο ο σερβικός. Εκεί που πραγματικά
πιέστηκε είδαμε πριν από λίγες ημέρες τα αποτελέσματά του. Ξέσπασε στα σερβικά
μνημεία, σε ό,τι θεωρεί ταυτότητα του άλλου).

Αυτές είναι μερικές από τις αλήθειες μιας ομάδας φοιτητών στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών. Όπως πάντα στην Ιστορία, σημασία δεν είχε η αλήθεια, αλλά τι πίστευαν
ως αλήθεια οι λαοί.

Info

Στέφανου Πεσμαζόγλου «Κόσοβο, η διττή ύβρις», Αθήνα 2001, Πατάκης.

Τιμ Τζούντα «Κοσσυφοπέδιο, πόλεμος και εκδίκηση», Αθήνα 2001, Καστανιώτης.

www.iwpr.net

www.reliefweb.int