Πρόσωπα «Tώρα μαθαίνω κι εγώ τουρκικά»

Την ώρα που στην Ελβετία οι διαπραγματεύσεις για την επανένωση της Κύπρου
καρκινοβατούν, η Τιτίνα Λοϊζίδου διατηρεί την αισιοδοξία της.

Τιτίνα Λοϊζίδου. «H μοίρα μας, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, είναι να ζήσουμε μαζί»

Ξέρει πως ένας συμβιβασμός θα κατοχυρώσει αναμφίβολα κάποιες παλιές αδικίες.
«Ωστόσο πρέπει να κάνουμε το βήμα» λέει. «Δεν είναι μόνο για το δικό μας
μέλλον, αλλά και για το μέλλον της γενιάς των παιδιών μου. H μοίρα μας,
Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, είναι να ζήσουμε μαζί».

Ο Μισέλ Φωρ του γαλλικού περιοδικού «Λ’ Εξπρές», το οποίο παρουσιάζει μία
προσωπικότητα από κάθε κράτος που θα ενταχθεί στην E.E. την 1η Μαΐου, επέλεξε
την Τιτίνα Λοϊζίδου ως αντιπροσωπευτική προσωπικότητα της Κύπρου. Σήμερα η
Τιτίνα είναι ξεναγός και ζει με την οικογένειά της σ’ ένα σπίτι όχι μακριά από
το κέντρο της Λευκωσίας. Αλλά το «δικό της» σπίτι βρίσκεται στην Κερύνεια,
στην άλλη πλευρά της «πράσινης γραμμής». Εδώ και περίπου έναν χρόνο που
άνοιξαν τα περάσματα προς τα κατεχόμενα, θα μπορούσε να πάει ώς εκεί. Αλλά δεν
το έχει κάνει. «Δεν έχει έρθει ακόμη η στιγμή» λέει στον Γάλλο δημοσιογράφο.

Το σπίτι στην Κερύνεια ήταν το σπίτι του παππού της, του γιατρού Σπύρου
Χαραλαμπίδη, ο οποίος μιλούσε και έγραφε τουρκικά και φρόντιζε όσους τον είχαν
ανάγκη κι από τις δύο κοινότητες. Ήταν το σπίτι του πατέρα της, του Ξάνθου
Χαραλαμπίδη, γιατρού κι αυτού, που «μιλούσε τουρκικά, αλλά δεν τα έγραφε».
Όταν κατάλαβε ότι δεν θα το ξαναδεί, το 1974, ήταν νιόπαντρη στη Λευκωσία και
έγκυος στο πρώτο της παιδί. «Ήταν σαν να έκοψαν ένα κομμάτι από το σώμα μου»
λέει. Και ξεκίνησε μια μακρά μάχη ενάντια στην ωμή βία με όπλο το δίκαιο. Και
κέρδισε!

Το 1975 η Τιτίνα ίδρυσε την ένωση Γυναίκες Επιστρέφουν και οργάνωσε τέσσερις
μεγάλες πορείες γυναικών προς τα κατεχόμενα, για να διακηρύξουν το δικαίωμά
τους να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Τις πορείες αυτές (μία το 1975, δύο το
1988 και η τελευταία τον Μάρτιο του 1989) σταμάτησαν, την πρώτη οι κυανόκρανοι
και τις επόμενες οι τουρκικές δυνάμεις. Στην τελευταία, η Τιτίνα και άλλες
γυναίκες κρατήθηκαν αρκετές ώρες από τους Τούρκους στρατιώτες. Και τότε
αποφάσισε να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του
Στρασβούργου, κατηγορώντας την Τουρκία ότι της στερεί το θεμελιώδες δικαίωμά
της να χαρεί ειρηνικά την ιδιοκτησία της. Το 1998, το δικαστήριο καταδίκασε
την Άγκυρα, ως κατοχική αρχή, να πληρώσει αποζημίωση στη Λοϊζίδου.

H νίκη της είναι ένας θρίαμβος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του Διεθνούς
Δικαίου. Τώρα όμως, με την προοπτική τής συμφιλίωσης, η Τιτίνα ετοιμάζεται για
τη νέα εποχή. «Έπειτα από τον παππού μου και τον πατέρα μου», λέει
χαμογελώντας, «τώρα μαθαίνω κι εγώ με τη σειρά μου τουρκικά».