Διαστάσεις Ο λυγμός του λευκού

«Καμιά υπόθεση, κανένας θεός, καμιά αφηρημένη ιδέα δεν μπορεί να
δικαιολογήσει μια τρομοκρατική επίθεση». Ούλριχ Μπεκ, θεωρητικός της
«κοινωνίας του ρίσκου», σχολιάζοντας τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Μπιν Λάντεν και Αθνάρ (του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

Ένα φάντασμα στοιχειώνει κάθε προοδευτικό άνθρωπο αυτού του μορφώματος που
λέγεται Δύση: γιατί μας κτυπούν οι τρομοκράτες; Τι τους κάναμε; Μήπως πεινάνε;
Μήπως είναι απελπισμένοι, οργισμένοι, και εξ αυτού αποφασισμένοι; Να μας
εκδικούνται άραγε για τις σταυροφορίες; Για τους πολέμους του περασμένου αιώνα
ή και των προηγούμενων; Για τη φτώχεια; Για τις ανισότητες που προκαλεί η
παγκοσμιοποίηση; Ή μήπως για τη συνεχιζόμενη καταπίεση των Παλαιστινίων από το
Ισραήλ; Κάτι, πάντως, πρέπει να φταίει. Ή μήπως το πρόβλημα είναι γενικότερο,
και είναι η ίδια μας η ύπαρξη που προσβάλλει τους «καταραμένους της Γης»,
οδηγώντας τους σε αυτές τις μαζικές δολοφονίες;

Εντάξει, δεν βασανίζει κάθε προοδευτικό αυτή η συλλογική ενοχή, αυτή η
πεποίθηση ότι το κακό είναι απλώς ένα προϊόν, ένα αποτέλεσμα, μια απάντηση.
Συναντάται όμως σε μεγάλο μέρος των «συνειδητοποιημένων» πολιτών της Ευρώπης.
Μετά τις επιθέσεις της αλ-Κάιντα στη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον, λέει ο
Γάλλος φιλόσοφος Πασκάλ Μπρυκνέρ στη Φιγκαρό« αρχίσαμε να εξιλεώνουμε
τον “λυγμό του λευκού” ρίχνοντας όλη την ευθύνη στις Ηνωμένες Πολιτείες,
κληρονόμο μιας ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής φρίκης για την οποία εμείς έχουμε
μετανιώσει. Αυτοί είναι οι ένοχοι, όχι εμείς!», έμοιαζαν να λένε πολλοί
πολιτικοί και διανοούμενοι. Κι ύστερα ήρθε η Μαδρίτη, για να διαλύσει αυτή την
επιχείρηση κατευνασμού της ισλαμικής εχθρότητας και να μας τοποθετήσει ξανά
στη θέση που μας αξίζει, στη θέση του ενόχου για όλα τα δεινά της
ανθρωπότητας.

H Αριστερά δεν κατάλαβε τίποτα από το φαινόμενο του ολοκληρωτισμού,
υποστηρίζει με τον γνωστό προκλητικό του τρόπο ο Μπρυκνέρ. Ο ναζισμός και ο
κομμουνισμός έμοιαζαν να είναι κι εκείνοι, τουλάχιστον στην αρχή, απελπισμένες
αντιδράσεις των αποπροσανατολισμένων μαζών που προσδοκούσαν ένα σωτήρα. H
σημερινή αντίδραση του «προοδευτισμού», είτε της Δεξιάς είτε της Αριστεράς,
θυμίζει έτσι τον τρόπο που αντέδρασαν οι ελίτ της δεκαετίας του ’30 απέναντι
στον ναζισμό και οι ελίτ της δεκαετίας του ’50 απέναντι στον κομμουνισμό.
Σύμφωνα με αυτή τη «φιλελεύθερη» οπτική, το κακό δεν είναι παρά μια
παρεξήγηση, μια εσφαλμένη ερμηνεία των όρων του εχθρού. Πρόκειται για έναν
απίστευτο ναρκισσισμό της σεμνότητας: πίσω από την εξιλεωτική αυτομαστίγωσή
μας κρύβεται η αλαζονική ιδέα ότι είμαστε κυρίαρχοι του κόσμου ακόμη και στη
μετάνοιά μας. Όταν κάτι δεν πηγαίνει καλά στον πλανήτη, ευθύνεται πάντα το
έγκλημα της κυριαρχίας μας.

Οι Κινέζοι λένε πως όταν ο σοφός δείχνει το φεγγάρι, ο ηλίθιος δεν βλέπει παρά
το δάκτυλο. Σήμερα έχουμε εισέλθει στον τέταρτο παγκόσμιο πόλεμο, καταλήγει ο
Μπρυκνέρ, και το χρέος μας είναι να υπερασπιστούμε το πνεύμα της Ευρώπης. Για
να το πετύχουμε, πρέπει πρώτα απ’ όλα να συνειδητοποιήσουμε τι μας περιμένει.