Λωξάντρα και Πολίτικη κουζίνα

Μια μικρή ενότητα τριών κειμένων στο περιοδικό για ένα μεγάλο θέμα που πάντα
συγκινεί: H Πόλη, οι ευτυχισμένες αλλά και οι μαρτυρικές ημέρες των Ελλήνων, η
«Λωξάντρα» αλλά και η «Πολίτικη κουζίνα»… Και τα τρία κείμενα δένει το ίδιο
νήμα, αυτό που ο Πέτρος Μάρκαρης ονομάζει «οικιακό πολιτισμό» της Πόλης.
Μαρτυρίες, βιώματα και πολλή συγκίνηση – πώς αλλιώς;

H Μαρία Καραβία σημειώνει ότι, εκτός των άλλων, η συγγραφέας της «Λωξάντρας»
Μαρία Ιορδανίδου «έφερε έναν δροσερό άνεμο στα γράμματα και υπέδειξε με τον
τρόπο της τον προσανατολισμό στο πηγαίο», ενώ η μεταφράστρια της «Λωξάντρας»
στα γαλλικά Λευκή Μολφέση «παραδοξολογεί»: «Αν η Μαρία (Ιορδανίδου) είναι
απόγονος της Λωξάντρας, η Λωξάντρα είναι καρπός της Μαρίας…».

Ο Κωνσταντινουπολίτης Πέτρος Μάρκαρης έχει έναν λόγο παραπάνω, με πολλά
βιώματα και μνήμες. Θα σημειώσει: «Το κυριότερο χαρακτηριστικό της Πόλης είναι
ο οικιακός πολιτισμός, αυτή είναι η μεγάλη ιστορία των ανώνυμων οικογενειών
της Πόλης. Ένας πολιτισμός που βασίζεται στο φαγητό, στις γεύσεις, στο
κέντημα, στο εργόχειρο, ακόμα και στα κουζινικά σκεύη. (…)

Ανάμεσα στη “Λωξάντρα” και στην οικογένεια που περιγράφει ο σκηνοθέτης και
σεναριογράφος Τάσος Μπουλμέτης στην “Πολίτικη κουζίνα” μεσολαβούν γύρω στα
ογδόντα με ογδόντα πέντε χρόνια. Διαβάστε τη “Λωξάντρα” και θα ανακαλύψετε ότι
οι άνθρωποι στην “Πολίτικη κουζίνα” εξακολουθούν να ζουν με τον ίδιο τρόπο: με
τα ίδια φαγητά, τις ίδιες γεύσεις, τον ίδιο οικιακό εξοπλισμό. Από αυτόν τον
πολιτισμό φυγείν αδύνατον, όπως από το πεπρωμένο, είσαι δέσμιος αυτής της
κουλτούρας».

«ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ»

Κυριολεξία και μεταφορά

Από τα πλέον βατά κείμενα του τελευταίου τεύχους της περιοδικής έκδοσης για τη
φιλοσοφική έρευνα και κριτική (Εκδ. Στιγμής) είναι αυτό της Δήμητρας Σγουρούδη
«H διαμάχη για την προτεραιότητα της κυριολεξίας έναντι της μεταφοράς – Με
αφορμή την ανάγνωση του Περί Αλήθειας και Ψεύδους υπό εξωηθική έννοια του Φ.
Νίτσε». H συγγραφέας αναπτύσσει το άρθρο της με βάση δύο «αντίπαλες απόψεις: H
πρώτη προϋποθέτει ότι η μεταφορά είναι πάντοτε κυριολεκτικά ψευδής,
ισχυρίζεται δηλαδή ότι η κυριολεξία προηγείται της μεταφοράς. H δεύτερη
υποστηρίζει ότι η ίδια η κυριολεξία συγκροτείται μεταφορικά, ότι είναι το
αποτέλεσμα της μεταφορικής συγκρότησης των μεμονωμένων όρων, που υποτίθεται
ότι είναι κυριολεκτικοί, αλλά και της γλώσσας στο σύνολό της. Στόχος της
δεύτερης άποψης, σημειώνει η Σγουρούδη, είναι η πλήρης κατάργηση της ίδιας της
διάκρισης ανάμεσα σε κυριολεξία και μεταφορά…».

Από τα άλλα θέματα: Παύλος Καλλιγάς: «Από την εικασία στη διαλεκτική. H
Σοφιστική κληρονομιά του Πλάτωνα». Κωνσταντίνος Σαργέντης: «Ηθική ενόραση και
αυτενέργεια της ανθρώπινης βούλησης. Το ηθικό εγώ στον Καντ».

* ΔΙΑΤΛΑΝΤΙΚΑ. Το νέο τεύχος της «Γεωστρατηγικής», που εκδίδει
το Ινστιτούτο Αμυντικών Αναλύσεων, περιέχει αφιέρωμα στις διατλαντικές
σχέσεις, με κείμενα 13 Ελλήνων και ξένων αναλυτών. Στο τέλος του αφιερώματος
δημοσιεύεται η κοινή θέση των «15» για τον Διατλαντικό Διάλογο, όπως είχε
διατυπωθεί από τον τότε αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Τάσο Γιαννίτση τον
περασμένο Ιούνιο. Με ενδιαφέρον διαβάζεται το άρθρο του Χαβιέ Σολάνα
«Αναζητώντας ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας στις ευρωατλαντικές σχέσεις».

* Στο τετραμηνιαίο περιοδικό για την εκπαίδευση «Ρωγμές εν τάξει»
δημοσιεύεται μια συγκλονιστική έρευνα του Παναγιώτη Σάμιου για τον ρόλο
των επιθεωρητών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης κατά την περίοδο της δικτατορίας.
Οι εγκάθετοι της χούντας συνέλεγαν πληροφορίες από κάθε είδους χαφιέδες και
συνέτασσαν την «Έκθεση Υπηρεσιακής Ικανότητας». H έκτη παράγραφος αφορούσε
τα «χαρακτηριστικά γνωρίσματα». «Εδώ», σημειώνει ο Σάμιος,
«παρουσιάζεται το αληθινό πρόσωπο του φασισμού. Ο επιθεωρητής σε αυτό το
σημείο ξεσκονίζει στην κυριολεξία τη ζωή του δασκάλου/ας. Οι περιγραφές είναι
ανατριχιαστικές. Ξεκινούν από την περιγραφή του σώματος τού εκπαιδευτικού με
λεπτομέρειες για το βάδισμα, τη στάση του κορμιού κ.λπ. και φτάνουν σε
λεπτομερειακές περιγραφές όλων των εσωσχολικών και εξωσχολικών ενεργειών, του
χαρακτήρα, των συνηθειών και δράσεών του».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«NEA ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα 105 53, τηλ. 210-3213.030.

«ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ»: Ζωοδόχου Πηγής 91-93, Αθήνα 114 73, τηλ. 210-3844.064.

«ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ»: Βαλτετσίου 17, Αθήνα 106 80, τηλ. 210-3632.902.

«ΡΩΓΜΕΣ EN ΤΑΞΕΙ»: Ανδρέα Μεταξά 26, Εξάρχεια 106 81, τηλ. 210-4322.894.