«H απειλή αφορά όλη την Eυρώπη»

ETA ή Αλ Κάιντα; Ή μήπως ένας συνδυασμός των δύο; Ποιος βύθισε προχθές το
πρωί την Ισπανία κι ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο στο πένθος; Ο Ζαν-Λικ Μαρέ,
ερευνητής στο Ίδρυμα Στρατηγικών Ερευνών της Γαλλίας, δεν μπορεί να δώσει
κατηγορηματική απάντηση. Γνωρίζει όμως ότι ολόκληρη η Ευρώπη βρίσκεται πλέον
στο έλεος ισλαμιστικών τρομοκρατικών επιθέσεων.

Ζαν-Λικ Μαρέ

Ποια ήταν η αντίδρασή σας όταν πληροφορηθήκατε για τις φονικές επιθέσεις
στη Μαδρίτη;

Είπα πως οι οπαδοί του τζιχάντ έδρασαν στην Ισπανία. Μετά σκέφτηκα πως η ETA
πιθανόν να είχε κάνει μια ενέργεια εντελώς ασυνήθιστη γι’ αυτήν. Εκείνο που με
ενδιέφερε ήταν να μάθω ποιο ήταν το εκρηκτικό που χρησιμοποιήθηκε. Οι
τζιχαντιστές, που τους αποκαλούμε συλλογικά Αλ Κάιντα, χρησιμοποιούν εκρηκτικά
όπως η νιτρική αμμωνία ή το ΤΑΤΡ, ενώ η ETA χρησιμοποιεί πάντα εκρηκτικά που
κλέβει από τη Γαλλία. Εκρηκτικά για κατεδαφίσεις, όπως ο δυναμίτης. Το
ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει πως το εκρηκτικό που χρησιμοποιήθηκε
είναι το ίδιο με αυτό που συνήθως χρησιμοποιείται από την ETA. Από
εγκληματολογικής πλευράς, δεν πρόκειται για οριστική απόδειξη, αλλά είναι μια
πολύ σοβαρή ένδειξη για την ενοχή της ETA.

Πιστεύετε πως η Ισπανία είναι πράγματι εκτεθειμένη σε ισλαμιστικές
επιθέσεις;

H απάντηση είναι πολύ απλή: ναι. Όπως όλες οι χώρες της Ευρώπης, και πολύ
περισσότερο επειδή η Ισπανία υποστήριξε τις ΗΠΑ κατά τον πόλεμο εναντίον του
Ιράκ. Αλλά η απειλή αφορά όλες τις χώρες της Ευρώπης.

Δεδομένης της σημασίας του συντονισμού και των στόχων που επλήγησαν στις
επιθέσεις αυτές, η ETA έχει πραγματικά τα μέσα για μια τέτοια δράση;

Ναι, σε μεγάλο βαθμό. Αυτό που προκαλεί εντύπωση αφορά την πολιτική διάσταση,
η ETA δεν έκανε ώς τώρα τέτοια πράγματα. Στην ιστορία της ETA, ο στόχος ήταν
συνήθως πολιτικοί, αστυνομικοί και στρατιωτικοί, όχι ο πληθυσμός. Αλλά η ETA
είχε σίγουρα τα μέσα.

Γιατί η ETA σιωπά και γιατί ο αρχηγός του απαγορευμένου βασκικού κόμματος
Έρι Μπατασούνα καταδίκασε την επίθεση;

Δύσκολα θα έβλεπα ένα πολιτικό ηγέτη να αναλαμβάνει ανοικτά την ευθύνη για
τέτοιες επιθέσεις. Στη δεκαετία του 1970, η προσφυγή στις αεροπειρατείες έκανε
ολόκληρο τον κόσμο να συνειδητοποιήσει το παλαιστινιακό ζήτημα. Από την άποψη
αυτή, ήταν μια επιτυχία για τους Παλαιστινίους. Όσον αφορά τους 198 νεκρούς
της Πέμπτης, η συνιστώσα της ETA που έδρασε θεώρησε πως είχε περισσότερα να
κερδίσει παρά να χάσει με τη δράση αυτή. Ιδιαίτερα το πιο νεαρό και
ριζοσπαστικό κομμάτι του κινήματος. Οι επιθέσεις αυτές μπορεί να είναι ένδειξη
μιας αλλαγής γενιάς, μιας αλλαγής λογικής, συνεπώς μιας αποδυνάμωσης της ETA.
Είναι εξασθενημένοι, συνεπώς προσπαθούν να χτυπήσουν όσο μπορούν δυνατότερα.

Υπάρχουν άλλα σενάρια για τους δράστες;

Έτσι κι αλλιώς, η Αλ Κάιντα είναι μια απλοποίηση της πραγματικότητας. Δίπλα
στους ανθρώπους που ανήκουν στην οργάνωση, υπάρχουν οργανώσεις τζιχαντιστών ή
σαλαφιστών που έχουν τη δική τους προσέγγιση για τη βία. Υπάρχουν επίσης
μεμονωμένα άτομα που κάνουν τον δικό τους ιερό πόλεμο. H πραγματικότητα του
ριζοσπαστικού ισλαμικού κινήματος είναι έτσι πολύ πιο σύνθετη από το όνομα Αλ
Κάιντα.