Mόνα τους και στο διάλειμμα…

Στο… περιθώριο του σχολείου οδηγεί τα παιδιά με αναπηρίες η συμπεριφορά
των συμμαθητών τους. Οι συνομήλικοί τους κατανοούν τα προβλήματά τους και
δείχνουν ενδιαφέρον, αλλά… έως εκεί.

Τα παιδιά του Δημοτικού διστάζουν να αναπτύξουν σχέσεις με παιδιά που έχουν
αναπηρίες, να παίξουν μαζί τους, να κάνουν παρέες και φιλίες.

Αυτό δείχνει έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 5 σχολεία της Ελλάδας και 8 της M.
Βρετανίας για τη στάση παιδιών του Δημοτικού απέναντι σε παιδιά με προβλήματα
αναπηρίας (κωφά, τυφλά, με κινητικές δυσκολίες). Αιτίες για τη διαμόρφωση
αυτής της συμπεριφοράς των παιδιών είναι πιθανότατα οι αντιλήψεις της
οικογένειας, το εκπαιδευτικό σύστημα και η στάση που έχει η κοινωνία για τους
πολίτες με αναπηρίες, εξηγούν οι ερευνητές.

Τα αποτελέσματα της συγκριτικής μελέτης – που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό
περιοδικό «European Journal of Special Needs Education» (Nikolaraizi & de
Reybekiel) – δείχνουν ότι η συμπεριφορά των παιδιών απέναντι στα παιδιά με
αναπηρίες, και στις δύο χώρες, κρίνεται σε γενικές γραμμές θετική.

Ωστόσο, όπως αποδεικνύεται από τις απαντήσεις που έδωσαν οι μικροί μαθητές σε
σχετικά ερωτηματολόγια και όπως τονίζουν οι ίδιοι οι επιστήμονες, «η θετική
στάση φαίνεται ότι είναι επιφανειακή». H συμπεριφορά των παιδιών τείνει να
γίνει αρνητική όταν καλούνται να εκφράσουν την άποψή τους σε πιο ουσιαστικά
θέματα, όπως αν θα συναναστρέφονταν ή αν θα ανέπτυσσαν βαθύτερες σχέσεις με
παιδιά που έχουν προβλήματα αναπηρίας.

Οι απαντήσεις των παιδιών

Ενδεικτικές είναι μερικές από τις απαντήσεις των παιδιών: Τα παιδιά απαντούν,
για παράδειγμα, ότι θα μιλούσαν στο διάλειμμα σε ένα παιδί με αναπηρία (τυφλό,
με αναπηρικό καροτσάκι) ή θα ενδιαφέρονταν αν οι συμμαθητές τους το
κορόιδευαν. Αντίθετα, οι περισσότερες αρνητικές απαντήσεις που δίνουν είναι
όταν ερωτώνται αν θα έκαναν ένα τέτοιο παιδί τον καλύτερό τους φίλο, αν θα
έπρεπε να είναι στο ίδιο σχολείο μαζί τους και αν θεωρούν ότι τα τυφλά παιδιά
προτιμούν να είναι μαζί με τα τυφλά παιδιά.

H στάση των παιδιών όπως εξηγεί στα «NEA» η ερευνήτρια, κ. Μάγδα Νικολαραΐζη,
λέκτορας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,
«πρέπει ίσως να ερμηνευτεί σε σχέση με την επίδραση της οικογένειας, της
εκπαίδευσης και γενικότερα της κοινωνίας στη διαμόρφωση της στάσης των
παιδιών».

Οι ερευνητές εξηγούν ακόμη ότι τα παιδιά μπορεί να δείχνουν ότι έχουν μία
θετική ή ουδέτερη στάση ακόμα κι αν αυτή είναι ελαφρώς αρνητική. Ίσως γιατί
ντρέπονται να το παραδεχτούν και προτιμούν να φανούν κοινωνικά αποδεκτά.

Υπάρχουν και οι εξαιρέσεις

Τα κωφά παιδιά κάνουν μάθημα στις ίδιες αίθουσες με τους υπόλοιπους μαθητές και αναπτύσσουν σχέσεις και φιλίες στο 7ο Γυμνάσιο Χανίων – Χρυσοπηγής

Μπορεί σε κάποια σχολεία τα παιδιά με αναπηρίες να είναι στο…
περιθώριο, ωστόσο το 7ο Γυμνάσιο Χανίων – Χρυσοπηγής αποτελεί μία από τις
φωτεινές εξαιρέσεις. Κωφοί μαθητές που φοιτούν στο σχολείο κάνουν μάθημα μαζί
με τα υπόλοιπα παιδιά, αναπτύσσουν σχέσεις και φιλίες.

«Είναι η έκτη χρονιά που στο 7ο Γυμνάσιο φοιτούν μαζί με τους υπόλοιπους
μαθητές και μαθητές με προβλήματα ακοής. Οι σχέσεις μεταξύ τους είναι
άριστες», λέει στα «NEA» η ειδική παιδαγωγός του σχολείου κ. Θεανώ Σεργάκη.
«Δημιουργούν παρέες στα διαλείμματα, βγαίνουν και εκτός σχολείου μαζί. Υπάρχει
ένα δέσιμο μεταξύ τους. Και παρατηρούμε ότι η πρόοδος των κωφών παιδιών είναι
καλύτερη όταν κάνουν μάθημα μαζί με τους ακούοντες».

Βασική διαφορά, λέει η κ. Σεργάκη, «είναι ότι εμείς δεν βγάζουμε τα παιδιά από
τις τάξεις για να τα βάλουμε στις ειδικές τάξεις. Κάνουμε ακριβώς το
αντίστροφο. Σε μαθήματα όπως Θρησκευτικά, Οικ. Οικονομία, Καλλιτεχνικά,
Γυμναστική, τα κωφά παιδιά κάνουν μάθημα στις ίδιες αίθουσες με τους
υπόλοιπους μαθητές».

H κ. Σεργάκη εκφράζει και τις ενστάσεις της για τις «ειδικές τάξεις» στις
ηλικίες του Δημοτικού που πολλές φορές περιθωριοποιούν τα παιδιά. «Αλλιώς
χωρίζεις τα παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία κι αλλιώς σε μικρότερη. Αυτή η
διαφοροποίηση κοστίζει ψυχολογικά σε όλα τα παιδιά…».

Απαραίτητη η ενημέρωση γονιών και εκπαιδευτικών

H στάση των παιδιών απέναντι στα παιδιά με αναπηρίες μπορεί να γίνει
θετικότερη μέσα από την υλοποίηση προγραμμάτων ενημέρωσης και επιμόρφωσης σε
γονείς και εκπαιδευτικούς, τονίζουν οι επιστήμονες. Πιο θετική μπορεί να γίνει
επίσης «και μέσα από τον σχεδιασμό δραστηριοτήτων που θα αποσκοπούν στην
ευαισθητοποίηση των μαθητών και την εξοικείωσή τους με το διαφορετικό, με τα
ιδιαίτερα γλωσσικά, γνωστικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των συνομηλίκων τους
και των ανθρώπων που απαρτίζουν κάθε κοινωνία», σημειώνει η λέκτορας του
Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Μάγδα Νικολαραΐζη.