Όταν η δουλειά μας αρρωσταίνει

Ο εντατικός ρυθμός δουλειάς, τα ατέλειωτα ωράρια, οι συσσωρευμένες
επαγγελματικές υποχρεώσεις, αλλά και η ανάθεση καθηκόντων που ξεπερνούν τις
δυνατότητες του εργαζομένου είναι μερικές από τις αιτίες του συνδρόμου
επαγγελματικής εξάντλησης, που έχει κάνει την εμφάνισή του και στη χώρα μας.

Το σύνδρομο, γνωστό διεθνώς ως burnout, εκδηλώνεται σε διάφορα στάδια και δεν
είναι παρά η σωματική και ψυχική καταπόνηση του ατόμου, ένα νέο είδος χρόνιου
και συσσωρευμένου άγχους.

Στη χώρα μας μόλις τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να απασχολεί τους
επιστήμονες, ενώ δεν είναι ακόμη αναγνωρισμένο ως νόσημα.

Ωστόσο, το σύνδρομο επαγγελματικής εξάντλησης ή εξουθένωσης φαίνεται πως
πλήττει και τους Έλληνες εργαζομένους. Πιο ευάλωτα θεωρούνται τα «επαγγέλματα
φροντίδας», όπως αυτά του χώρου της Υγείας, αλλά οι επιστήμονες εκφράζουν
φόβους για αύξηση της συχνότητας του burnout και στα υψηλόβαθμα στελέχη
επιχειρήσεων, στους καθηγητές Μέσης Εκπαίδευσης, ακόμη και στους μαθητές
Γυμνασίου και Λυκείου.

H πρώτη έρευνα

H πρώτη σχετική έρευνα στη χώρα μας, που πραγματοποίησε το Ψυχιατρικό
Νοσοκομείο Αττικής (ΨΝΑ) σε επαγγελματίες του χώρου της Υγείας, έδειξε ότι
βασική πηγή άγχους για τους εργαζομένους στον χώρο της Υγείας είναι ο
συνδυασμός οικογένειας και εργασίας αλλά και το εργασιακό περιβάλλον, καθώς
και η επίτευξη των επαγγελματικών στόχων.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ειδικά για τις νοσηλεύτριες μεγάλο ρόλο στην
αύξηση του επαγγελματικού άγχους παίζουν ο χώρος εργασίας καθώς και ο χρόνος.
Στα 11- 20 χρόνια προϋπηρεσίας εμφανίζεται η μεγαλύτερη κόπωση.

Παλαιότερη μελέτη (που πραγματοποιήθηκε σε ειδικευόμενους γιατρούς στην
Αττική) συμπεραίνει πως το ενδεχόμενο λάθους στη διάγνωση, το εξαντλητικό
ωράριο και η έλλειψη στήριξης από τους προϊσταμένους είναι οι βασικοί
παράγοντες άγχους. Επιπλέον, 40,5% των γιατρών είχαν δηλώσει πως δεν έχουν
καθόλου χρόνο για να χαλαρώσουν.

Το εργασιακό άγχος είναι το δεύτερο συχνότερα αναφερόμενο πρόβλημα ως προς την
εργασία στην Ευρώπη. Το 28% των εργαζομένων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
αναφέρει προβλήματα άγχους στη δουλειά, ενώ αυτό ευθύνεται για πάνω από το 25%
των απουσιών από την εργασία.

BURNOUT

Κατάσταση συσσωρευμένου άγχους

Το burnout ξεκινά από αυξημένη αφοσίωση στους επαγγελματικούς στόχους,
ενώ όσο χειροτερεύει η κατάσταση το άτομο εκδηλώνει απάθεια και αρνητική
συμπεριφορά προς τα άλλα άτομα του εργασιακού περιβάλλοντος. Πρόκειται για μια
κατάσταση συσσωρευμένου άγχους, κατά την οποία ο εργαζόμενος «τα βάζει» τόσο
με το αντικείμενο της δουλειάς του όσο και με τους ανθρώπους που σχετίζονται
με αυτήν, ενώ νομίζει συνεχώς ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις
επαγγελματικές υποχρεώσεις.

Ευερεθιστότητα, δυσφορία, αίσθημα «κενού» και απογοήτευσης είναι μερικά από τα
«συμπτώματα» του burnout. H κατάσταση αυτή «ακολουθεί» τον εργαζόμενο και
εκτός ωραρίου εργασίας, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα τη διατάραξη και των
προσωπικών – οικογενειακών σχέσεων.

Σύμφωνα με τις μεθόδους που προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), το
burnout μπορεί να αντιμετωπιστεί ή να προληφθεί με τακτικές όπως η μείωση των
δεσμεύσεων από τους εργαζομένους, ειδική εκπαίδευση, υπηρεσίες συμβουλευτικής
στον χώρο εργασίας κ.α.