Tο 1999 δεν ήταν μία απλή φούσκα

Σταύρος Θωμαδάκης: Το 1999 ήταν φούσκα. Δεν ήταν, όμως, μια απλή φούσκα

Αναφερόμενος στο χρηματιστηριακά υπέρθερμο 1999, ο κ. Θωμαδάκης καθιστά σαφές
ότι υπήρξε έλλειμμα διαφάνειας, καθώς η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δεν ήταν ακόμα
έτοιμη να αντιμετωπίσει την έκρηξη των συναλλαγών και τη μαζική εισροή
επενδυτών στην ελληνική αγορά μετοχών. Επίσης, παραδέχεται ότι το 1999 υπήρξε
χρηματιστηριακή φούσκα, η οποία δημιουργήθηκε από υπερβολικές προσδοκίες των
επενδυτών για πραγματικά θετικά στοιχεία της οικονομίας και των επιχειρήσεων.
Ωστόσο πιστεύει ότι οι επιθέσεις που δέχεται από τη Δικαιοσύνη είναι άδικες
και τις χαρακτηρίζει πολιτικές παρεμβάσεις, καθώς η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς
προσαρμόστηκε γρήγορα στα νέα δεδομένα και λειτούργησε ως παράγοντας κάθαρσης.

Σε λίγες εβδομάδες λήγει η παράταση της θητείας του ως προέδρου της Επιτροπής
Κεφαλαιαγοράς και ύστερα από οκτώ χρόνια στη θέση αυτή κάνει τον απολογισμό
του και παρουσιάζει το νέο πλαίσιο λειτουργίας της ελληνικής αγοράς στους
κόλπους της ενιαίας ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς. Το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο δεν
πρόκειται να αλλάξει σημαντικά, καθώς έχει ήδη ενσωματώσει τα περισσότερα από
όσα προβλέπονται από τις νέες ευρωπαϊκές οδηγίες.

Όμως, έρχονται νέοι κανόνες, που δίνουν ενισχυμένες αρμοδιότητες στις
ευρωπαϊκές Επιτροπές Κεφαλαιαγοράς, οι οποίες στο εξής θα μπορούν να
αποφασίζουν από μόνες τους την προσωρινή διακοπή των συναλλαγών ενός επενδυτή
που κρίνεται επικίνδυνος και το πάγωμα των περιουσιακών του στοιχείων.

Υπήρξε έλλειμμα διαφάνειας για κάποιο διάστημα το 1999;

Μα, βέβαια. Το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυε τότε δεν παρείχε επαρκή διαφάνεια.
Επρόκειτο για καθεστώς που ίσχυε επί δεκαετίες και το οποίο δεν ήταν δυνατό να
διορθωθεί μέσα σε λίγους μήνες εν μέσω της χρηματιστηριακής έκρηξης του 1999.
Πιστεύω ότι παρ’ όλα αυτά ανταποκριθήκαμε αποτελεσματικά και γρήγορα.

Αν προϋπήρχε μια ωριμότερη και μεγαλύτερη εποπτική αρχή, θα μπορούσαμε να
επιβάλουμε μεγαλύτερη διαφάνεια. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι θα μπορούσαμε να
συγκρατήσουμε τον χρηματιστηριακό πυρετό, όπως δεν τον συγκράτησε η υψηλότερη
διαφάνεια που επικρατούσε σε άλλες αγορές. Θυμίζω ότι η υπερβολή σημειώθηκε
διεθνώς σε πολλά χρηματιστήρια. H μεγαλύτερη διαφάνεια εξασφαλίστηκε αμέσως
μετά τις θεσμικές αλλαγές που προωθήσαμε από το 2000, όπως για παράδειγμα οι
κανόνες για τις εξαγορές, τις δημόσιες προτάσεις, τα ενημερωτικά δελτία, τις
υποχρεώσεις των μεγαλομετόχων, την εταιρική διακυβέρνηση κ.λπ.

Δεν ήταν απλή φούσκα

Τελικά, ήταν φούσκα το 1999;

Όπως είχε παρατηρήσει ο σοφότατος κ. Γκρίνσπαν, όλες οι φούσκες κρίνονται εκ
του αποτελέσματος. Από το αποτέλεσμα κρίνεται η έκταση μιας υπερτίμησης στο
χρηματιστήριο. Όπως φάνηκε τελικά, το 1999 ήταν φούσκα. Δεν ήταν, όμως, μια
απλή φούσκα. Τα μεγέθη της ελληνικής οικονομίας ήταν πολύ καλά, τα
αποτελέσματα των εισηγμένων εταιρειών παρουσίαζαν μεγάλη ανάπτυξη και υπήρχε
σαφής προοπτική για ένταξη της Ελλάδος στην ΟΝΕ. Θυμάμαι δεκάδες εκθέσεις
ξένων επενδυτικών οίκων που πρότειναν στους πελάτες τους να επενδύσουν τότε σε
ελληνικές μετοχές. Υπήρχε μια γενική ευφορία και αισιοδοξία. Αποδείχθηκε στη
συνέχεια ότι η εύλογη αισιοδοξία μεταλλάχθηκε σε υπερβολή.

Στο σημείο αυτό θέλω να υπενθυμίσω και ταυτόχρονα να τονίσω το εξής. Προκαλώ
να μου πει, όποιος θέλει, ποιος άλλος εκτός από εμένα έκανε προειδοποίηση για
σωφροσύνη στους επενδυτές από τις αρχές του 1999. Αντίστοιχες δηλώσεις είχα
κάνει και νωρίτερα και είχαν προκαλέσει αντιδράσεις, σε σημείο που είχαν
ζητήσει και την παραίτησή μου. Σας θυμίζω, επίσης, ότι από το 1997 μέχρι την
κορύφωση του 1999, κάθε φορά που έπεφτε το Χρηματιστήριο, με καλούσαν να
απολογηθώ, επειδή έπεφτε το Χρηματιστήριο.

Όλο το σύστημα και όλη η κοινωνία ήθελε ένα Χρηματιστήριο που να ανεβαίνει και
θεωρούσε ότι έπρεπε κάποιος να δίνει εξηγήσεις όταν πέφτει. Τώρα με καλούν να
απολογηθώ γιατί ανέβηκε τόσο που ανέβηκε. Λες και οι εποπτικές αρχές μπορούν
να κατευθύνουν τις τιμές ή να μαντεύουν καλύτερα από όλους τους άλλους τις
«σωστές τιμές»!

Κάναμε κάθαρση

Παρ’ όλα αυτά ακόμα διώκεστε για τις μετοχές – φούσκες του 1999.

Υπάρχει κάτι, το οποίο είναι οφθαλμοφανές. Εκτοξεύονται αόριστες κατηγορίες
κατά των εποπτικών αρχών. H εκτόξευση αυτών των κατηγοριών γίνεται κατά
σύστημα σε προεκλογικές περιόδους. Αυτό είχε γίνει το 2000. Τώρα γίνεται πάλι.
Το αφήνω στην κρίση των αναγνωστών σας, να εξηγήσουν τον στόχο και τα κίνητρα
αυτών των ενεργειών.

Από το 1999 μέχρι σήμερα, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς βρίσκεται συνεχώς υπό
δικαστική διερεύνηση. Καμία από τις κατηγορίες δεν έχει καταλήξει ποτέ σε
τίποτα. Μας απαγγέλλουν αόριστες κατηγορίες, εμείς απολογούμαστε και στη
συνέχεια κρίνονται οι κατηγορίες αβάσιμες. Πρόκειται για μια περιττή δοκιμασία
των εποπτικών αρχών που, επειδή πλήττει τους φύλακες της αγοράς, ενθαρρύνει
τους παραβάτες.

Μας κατηγορούν, μάλιστα, την ώρα που εμείς έχουμε στείλει δεκάδες υποθέσεις
στη Δικαιοσύνη, στις οποίες εμπλέκονται εκατοντάδες πρόσωπα. Ελάχιστες έχουν
φτάσει στα ακροατήρια και ο λόγος είναι ότι η ποινική διαδικασία είναι πολύ
αργή. Για τον λόγο αυτό η Πολιτεία δημιούργησε αυτή τη διοικητική αρχή που
λέγεται Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, για να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις. Από το
1999 έχουμε εκδώσει 780 κυρωτικές αποφάσεις και έχουμε βεβαιώσει στις ΔΟΥ
πρόστιμα ύψους 60 εκατ. ευρώ.

Επίσης έχουμε αφαιρέσει 88 άδειες από εποπτευόμενους φορείς. Αν αυτό δεν είναι
πάταξη της χρηματιστηριακής παραβατικότητας, αν δεν είναι χτύπημα της
χρηματιστηριακής παθολογίας, αν αυτό δεν είναι κάθαρση, τι είναι; Ποια άλλη
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έχει επιβάλει τέτοιες κυρώσεις; Έχουμε κάνει μεγάλη
κάθαρση. Και όταν λέω ότι το Χρηματιστήριο σήμερα δεν είναι ίδιο με εκείνο του
1999, δεν εννοώ μόνο τα θεσμικά ζητήματα. Εννοώ ότι το 1999 πολλοί είχαν την
πεποίθηση ότι η παραβίαση των κανόνων μένει ατιμώρητη, απλώς επειδή δεν υπήρχε
τότε ιστορία και νοοτροπία εποπτείας. Σήμερα έχει γίνει συνείδηση στους φορείς
της αγοράς ότι δεν μπορούν να αυθαιρετούν, ούτε να παραβιάζουν τους κανόνες.

Πιο ώριμοι τώρα οι παράγοντες της αγοράς

Βελτιώνονται τα βασικά μεγέθη της διεθνούς οικονομίας, ενώ οι επενδυτές έχουν
γίνει πιο προσεκτικοί. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν τη «μαγιά» για θετική πορεία
του Χρηματιστηρίου φέτος, επισημαίνει ο κ. Θωμαδάκης:

«Είμαι αισιόδοξος. Βλέπω βελτίωση της διεθνούς μακροοικονομικής συγκυρίας.
Επίσης, παρατηρώ μια πολύ σημαντική βελτίωση στη συμπεριφορά των παραγόντων
της αγοράς. Είναι πιο ώριμοι, πιο προσεκτικοί. Είναι λιγότερο έτοιμοι να
προχωρούν σε παρακινδυνευμένες ενέργειες. Αυτό αφορά τους επιχειρηματίες, τους
χρηματιστές, τους θεσμικούς και τους απλούς επενδυτές. Αυτό είναι η καλύτερη
διασφάλιση ότι το μέλλον υπόσχεται ομαλότητα στις αγορές. Οι αγορές
αντανακλούν τα μεγέθη της οικονομίας. Και αυτό φάνηκε το 2003 και φέτος».

Όσο για το όραμά του για την ελληνική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς,
αναφέρει:

«Πιστεύω ότι η ανάπτυξη της εποπτείας αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη της
αγοράς. Αυτό αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της σύγχρονης αντίληψης για τις αγορές.
Πιστεύω σε μια εποπτεία που διαθέτει σωφροσύνη και αίσθηση του μέτρου. Ακόμα
κι αν δέχεται πιέσεις από τον περίγυρο – από πολιτικές κραυγές μέχρι
δικαστικές έρευνες – η εποπτεία πρέπει να κρατά την ψυχραιμία της και να μη
φτάνει σε ακραίες ή σπασμωδικές αντιδράσεις. Ελπίζω η εποπτεία να συνεχίσει να
αναπτύσσεται με βάση αυτές τις αρχές στην Ελλάδα και στην Ευρώπη».

Κανένας δεν μπορεί να χειραγωγήσει το Χρηματιστήριο

Για πολιτικές πιέσεις που δέχεται η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς κάνει λόγο ο κ.
Θωμαδάκης, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Πολιτική πίεση δεν είναι η συνεχής
εκτόξευση αόριστων κατηγοριών από πολιτικά χείλη;». Διαβεβαιώνει, πάντως, ότι
κανείς δεν μπορεί σήμερα να χειραγωγήσει το ελληνικό Χρηματιστήριο: «Είναι
εσφαλμένη η εντύπωση που επικρατεί, ότι οποιαδήποτε μορφή παρέμβασης μπορεί να
αλλάξει το κλίμα στο Χρηματιστήριο. Σήμερα δεν μπορεί κάποιος να χειραγωγήσει
το Χρηματιστήριο. Είναι δύσκολο, διότι υπάρχουν πολλές μετοχές μεγάλης
κεφαλαιοποίησης, μεγάλη διασπορά και μεγάλο ποσοστό ξένων. H μεγάλη διασπορά
είναι δικλίδα ασφαλείας».