Πέφτουν οι φόροι εισοδημάτων και επιχειρήσεων

Το 1932, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Χέρμπερτ Χούβερ, στο μέσον της μεγάλης
οικονομικής κρίσης, έπεισε το Κογκρέσο να τριπλασιάσει τη φορολογία. Το
αποτέλεσμα ήταν η οικονομική κρίση να οξυνθεί ακόμη περισσότερο. Τότε, στην
άλλη όχθη του Ατλαντικού, ένας Βρετανός οικονομολόγος, ο Τζ. M. Κέινς, άρχισε
να γράφει για το οξυγόνο που δίνουν στην οικονομία η αύξηση των κρατικών
δαπανών και οι μειώσεις των φόρων. Μειώσεις που, για να έρθουμε στην Ελλάδα
του 2004, αποτελούν προεκλογικές προγραμματικές δεσμεύσεις, τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο
και της Νέας Δημοκρατίας.

Ασχέτως, λοιπόν, με το εκλογικό αποτέλεσμα της 7ης Μαρτίου, η μείωση της
φορολογίας, τα επόμενα χρόνια, ως αναπτυξιακό μέτρο θα πρέπει να θεωρείται
δεδομένη. Ας δούμε, όμως, ποιοι φόροι θα μειωθούν.

Φορολογία φυσικών προσώπων

Το ΠΑΣΟΚ έχει δεσμευτεί, μέσω του προγράμματός του, ότι θα μειώσει τον ανώτατο
συντελεστή φορολογίας εισοδημάτων από το 40% στο 35% σταδιακά έως το 2008. H
Νέα Δημοκρατία, χωρίς να έχει αναφέρει συγκεκριμένα ποσοστά μειώσεων, έχει
εξαγείλει ότι θα μειώσει τους φορολογικούς συντελεστές στη φορολογία
εισοδήματος φυσικών προσώπων, με την προϋπόθεση της βελτίωσης της
δημοσιονομικής κατάστασης στην οικονομία, ενώ έχει εξαγγείλει και την αύξηση
του αφορολόγητου ορίου για τις κληρονομιές από τα 20.000 στα 80.000 ευρώ.

H μείωση της φορολογίας των φυσικών προσώπων θα αφορά και τα χαμηλότερα
εισοδήματα, μέσω της σταδιακής αύξησης του αφορολόγητου ορίου αλλά και της
μείωσης των ενδιάμεσων φορολογικών συντελεστών, σε συνδυασμό με την
επανεξέταση ορισμένων φοροαπαλλαγών για λόγους απλοποίησης του συστήματος.

Φορολογία επιχειρήσεων

Για τη φορολογική ελάφρυνση των επιχειρήσεων, το ΠΑΣΟΚ έχει εξαγγείλει μείωση
του συντελεστή φορολογίας των Ανωνύμων Εταιρειών και των Εταιρειών
Περιορισμένης Ευθύνης, από το 35% που είναι σήμερα στο 30% «με προοπτική
περαιτέρω μείωσης στο 25%. Παράλληλα, προβλέπεται ότι η φορολογία των
προσωπικών εταιρειών θα μειωθεί από το 25% στο 20%. Επίσης, το πρόγραμμα του
ΠΑΣΟΚ προβλέπει τη θέσπιση φορολογικού χαρακτήρα κινήτρων για τη συγχώνευση
επιχειρήσεων όλων των κατηγοριών. Συγκεκριμένα, οι μικρές εταιρείες που θα
συγχωνευθούν θα καταβάλλουν 10% λιγότερο φόρο τα δύο πρώτα χρόνια μετά τη
συγχώνευση, ενώ το 25% των κερδών τους θα είναι αφορολόγητο για πέντε χρόνια.
Σταδιακή μείωση κατά 10 εκατοστιαίες μονάδες προβλέπεται και στους συντελεστές
φορολογίας των συνεταιρισμών – αγροτικών και αστικών -, ενώ πρόκειται να
ψαλιδιστεί και η προκαταβολή του φόρου εισοδήματος των επιχειρήσεων και των
φυσικών προσώπων.

Μειώσεις στη φορολογία των επιχειρήσεων προβλέπει και το οικονομικό πρόγραμμα
της Νέας Δημοκρατίας. Ειδικότερα, προβλέπεται η μείωση από το 35% στο 25% του
συντελεστή φορολογίας των αδιανέμητων κερδών των επιχειρήσεων, η μείωση από το
25% στο 20% του συντελεστή φορολογίας των Ο.E. και E.E. και η μείωση του
συντελεστή φορολογίας των κερδών που διανέμουν οι επιχειρήσεις στους μετόχους
τους. Επίσης, προβλέπεται η μείωση κατά 50% της προκαταβολής φόρου στις
νεοϊδρυόμενες επιχειρήσεις και η κατάργηση του χαρτοσήμου κερδών στις
προσωπικές εταιρείες και τις ΕΠΕ.

Νέα μόδα, παλιά θεωρία

H μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της οικονομίας δεν αποτελεί ούτε
καινούργια αλλά ούτε και ελληνική πατέντα. Θεωρητικά, η ιδέα της μείωσης της
φορολογίας ως μέτρο αναπτυξιακής τόνωσης των οικονομιών έχει γεννηθεί στις
αρχές του εικοστού αιώνα. H θεωρία έχει ως εξής: η μείωση των συντελεστών
φορολόγησης των φυσικών προσώπων έχει ως αποτέλεσμα την πληρωμή λιγότερων
φόρων από τα νοικοκυριά. Καθώς οι φόροι μειώνονται, αυξάνεται παράλληλα το
διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Το αυξημένο εισόδημα κάνει τα νοικοκυριά
να ξοδεύουν περισσότερο, να καταναλώνουν. H αύξηση της ζήτησης στην οικονομία
προκαλεί άνοδο της παραγωγής, της απασχόλησης και – σε τελευταία ανάλυση – του
προϊόντος σε μια οικονομία, δηλαδή ανάπτυξη.

Τόνωση, υποστηρίζει η θεωρία, συμβαίνει από την πλευρά της προσφοράς με τη
μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων. Καθώς οι επιχειρήσεις πληρώνουν
λιγότερους φόρους, αυξάνουν τα διαθέσιμα κεφάλαιά τους, τα οποία χρησιμοποιούν
στη συνέχεια για την πραγματοποίηση επενδύσεων. Οι νέες επενδύσεις δημιουργούν
νέες θέσεις εργασίας, προκαλούν αύξηση της παραγωγής και του συνολικού
προϊόντος της οικονομίας.

Επίπτωση της μείωσης της φορολογίας επιχειρήσεων και νοικοκυριών είναι το
ψαλίδισμα των δημοσίων εσόδων. Ωστόσο, σύμφωνα με τη θεωρία, η μείωση αυτή
είναι προσωρινή, καθώς τα έσοδα στη συνέχεια αυξάνονται από την ενίσχυση των
εσόδων που προέρχονται από τους φόρους στην κατανάλωση (έμμεσοι φόροι) και στα
εισοδήματα (άμεσοι φόροι).

Παράλληλα, στις σύγχρονες οικονομίες, η μείωση της φορολογίας αποτελεί και το
μεγάλο όπλο των κυβερνήσεων στον πόλεμο για την προσέγγιση ξένων επενδύσεων.

Παγκόσμια τάση η μείωση της φορολογίας

Λιγότερους φόρους εξαγγέλλουν και πραγματοποιούν σχεδόν οι πάντες, από όποιο
σημείο του πολιτικού φάσματος κι αν προέρχονται. Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος των
Ηνωμένων Πολιτειών Τζορτζ Μπους προχώρησε το 2003 σε μαζικές μειώσεις της
φορολογίας εισοδήματος, ως μέτρο για την τόνωση της ασθμαίνουσας αμερικανικής
οικονομίας. Κατηγορήθηκε, ωστόσο, ότι χάρισε εκατομμύρια δολάρια στους
εύπορους Αμερικανούς και ψίχουλα στα χαμηλά εισοδήματα. Επίσης, έφθασε στο
σημείο να κάνει αναδρομική μείωση των συντελεστών φορολόγησης των εισοδημάτων
και να ταχυδρομήσει επιταγές επιστροφής φόρου στις αμερικανικές οικογένειες. Ο
Σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος της Γερμανίας Γκ. Σρέντερ προχώρησε πρόσφατα στη
μείωση του ανώτατου συντελεστή φορολόγησης των εισοδημάτων και των
επιχειρήσεων και δέχθηκε κατηγορίες ότι η φορολογική του πολιτική ευνοεί τους
πλούσιους και τις επιχειρήσεις.

Έπεται συνέχεια

Στην πορεία μείωσης της φορολογίας έπεται συνέχεια, αν κρίνουμε από τις
τελευταίες εξελίξεις. Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής
Συνεργασίας και Ανάπτυξης, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα συνολικά
φορολογικά έσοδα ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος ήταν – το 1999
– στο 41,4% και το 2002 μειώθηκαν στο 40,5%. Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 οι
ανώτεροι φορολογικοί συντελεστές εισοδήματος ξεπερνούσαν, στις περισσότερες
χώρες, το 50%. Στην Ελλάδα, ο ανώτατος συντελεστής φορολογίας εισοδήματος
βρισκόταν στο 63% το 1987. Σήμερα βρίσκεται στο 40% και τα δύο κόμματα
υπόσχονται περαιτέρω μειώσεις.