Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: e-ψήφος. Το πρώτο πολιτικό κόμμα που την προώθησε
ήταν οι Δημοκρατικοί του Αλ Γκορ στις προκριματικές εκλογές της Πολιτείας της
Αριζόνας το 2000. Μοιράστηκαν 60.000 κωδικοί και περίπου 35.000 Δημοκρατικοί
ψήφισαν μέσω Ίντερνετ. Το 70% των ψηφοφόρων ήταν ηλικίας κάτω των 30 ετών.

Το e-συνέδριο που δεν έγινε

Τον περασμένο Νοέμβριο, ο Γιώργος Παπανδρέου ζήτησε από ομάδα ειδικών να
εξετάσουν το ενδεχόμενο ενός – ριζοσπαστικού για τα ελληνικά δεδομένα – τρόπου
ψηφοφορίας. Χωρίς κάλπες, χαρτούρα και γραφειοκρατία μικρών και μεγαλύτερων
εφορευτικών επιτροπών.

Πριν από λίγους μήνες ο κολοσσός τηλεπικοινωνιών της Βρετανίας (BT) ολοκλήρωσε
– πιλοτικά – την ανάδειξη δημοτικών συμβούλων σε δήμους της χώρας μέσω ενός
εξελιγμένου και όχι ιδιαίτερα πολύπλοκου τηλεφωνικού συστήματος… Το λεγόμενο
e-voting (ηλεκτρονική ψηφοφορία), μας έρχεται από το μέλλον με μεγάλες
δρασκελιές, αλλά εμείς έχουμε ακόμη νομικά κωλύματα!

Ξύλινες κάλπες…

…και ηλεκτρονικοί υπολογιστές βρέθηκαν προς στιγμήν σε θέση μάχης στην
επικείμενη ψηφοφορία του Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ. Τελικώς επικράτησαν οι
τεχνοφοβικοί. Για να είμαστε δίκαιοι, οφείλουμε να σημειώσουμε εξ αρχής ότι
όντως υπάρχουν (περισσότερο τυπικά) προβλήματα, που ακόμη δεν έχουν
ξεπεραστεί. Ένα από τα επιχειρήματα που φρέναραν αυτήν τη διαδικασία, ήταν
νομικό. «Και αν κάποιος προσφύγει κατά του αποτελέσματος της ψηφοφορίας
στηριζόμενος στο ότι η χρήση υπολογιστή ή κινητού ή σταθερού τηλεφώνου σε
τέτοιες περιπτώσεις δεν προβλέπεται από τον νόμο, τι κάνουμε;». Βέβαια, μια
εσωκομματική διαδικασία νομιμοποιείται κατ’ αρχάς από τα κομματικά όργανα και
όχι από τα δικαστήρια. Αλλά επειδή λίγες ημέρες από τις εκλογές κανείς δεν
είχε (στο επιτελείο του Γιώργου και στο ΠΑΣΟΚ) τη διάθεση να μετράει τα
ποδάρια του διαβόλου αποφάσισαν περίπου να το σταματήσουν. Για την ακρίβεια να
το κουτσουρέψουν, αφού για πρώτη φορά θα υπάρχουν σε όλα τα «εκλογικά τμήματα»
και υπολογιστές. Οι οποίοι όμως θα χρησιμοποιηθούν περισσότερο για την ταχεία
έκδοση των αποτελεσμάτων (θα τροφοδοτούν έναν κεντρικό υπολογιστή με τα
αποτελέσματα κάθε τμήματος), παρά για την επανάσταση που αρχικά σχεδιαζόταν…

H ψήφος on line…

…είναι μια συναρπαστική ιστορία. Ανοίγει νέες προοπτικές στη συμμετοχή μελών
στις κομματικές διαδικασίες και στην πράξη (ακόμη και) καταργεί την κομματική
γραφειοκρατία-νομενκλατούρα. Ο πρόεδρος του κόμματος θα μπορεί όχι μόνο να
εκλέγεται, αλλά και να αντλεί απ’ ευθείας τη νομιμοποίηση των θέσεών του από
τη βάση (και βέβαια να δεσμεύεται από αυτήν ). Έτσι, δεν θα εγκλωβίζεται από
τους συσχετισμούς ή από τα συμφέροντα καρεκλοκένταυρων. Υπάρχουν πολλοί τρόποι
για να λειτουργήσει η e-δημοκρατία σε ένα κόμμα. Είτε μέσω pc είτε μέσω
κινητού τηλεφώνου ή από τα IVR σταθερά τηλέφωνα (αυτά όπου το μενού είναι
φωνητικό και επιλέγεις αυτό που θέλεις πατώντας ένα πλήκτρο – όπως έγινε στις
δημοτικές εκλογές στην Αγγλία από την BT). Βεβαίως και εγείρονται ενστάσεις,
με πιο σημαντικές τις εξής δύο: πώς διασφαλίζεται η μυστικότητα της ψήφου και
πώς ταυτίζεται η ψήφος με το συγκεκριμένο μέλος; H αλήθεια είναι πως οι
ενστάσεις αυτές είναι βάσιμες, π.χ., για τις γενικές εκλογές, αλλά όχι και για
ένα κόμμα – έστω και μεγάλο, όπως το ΠΑΣΟΚ. Είναι εύκολο, για παράδειγμα, να
εφοδιαστούν τα μέλη με συγκεκριμένους κωδικούς και υπάρχουν προγράμματα που θα
εμποδίσουν κάποιον να στήσει έναν μηχανισμό ψήφων (τελευταία εξέλιξη είναι η
λεγόμενη ψηφιακή υπογραφή, ένα σύστημα διπλών κωδικών αποκρυπτογράφησης, ώστε
η ψήφος μέσω υπολογιστή να ταυτίζεται με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο). Αλλά είναι
ακόμη δύσκολη η διασφάλιση της μυστικότητας της ψήφου. Προϋποθέτει, δηλαδή,
την ύπαρξη μιας ανεξάρτητης επιτροπής – αποδεκτής απ’ όλους – η οποία θα
εκδώσει τα τελικά αποτελέσματα και στη συνέχεια θα διαγράψει τα σχετικά
αρχεία. Αυτό ήταν και το τελικό εμπόδιο που ανάγκασε τον Γιώργο Παπανδρέου να
μην ξεκινήσει την ψηφιακή κομματική επανάσταση από τις διαδικασίες της εκλογής
του…

e-Ελλάδα

H ελληνική εμπειρία σε θέματα ηλεκτρονικής δημοκρατίας βρίσκεται συγκεντρωμένη
στην «Κοινωνία της Πληροφορίας» και δη στο e-business forum, που τρέχει, σε
συνδυασμό με το γραφείο τού κ. Κώστα Σημίτη και του Πανεπιστημίου Αιγαίου,
ειδήσεις, πληροφορίες και δραστηριότητες. Αξίζει ένα σερφάρισμα στη διεύθυνση
www.ebusinessforum.gr