Tα μυστικά του καλού επενδυτή

«Μαγικές συνταγές για να γίνεις πλούσιος δεν υπάρχουν», αναφέρουν στην
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» επικεφαλής private banking και διαχείρισης περιουσίας τραπεζών.
Ωστόσο, επισημαίνουν ότι στη διαχείριση περιουσίας χαράζεται μια μακροχρόνια
στρατηγική, στην οποία υπάρχουν βασικοί κανόνες. Με τους κανόνες αυτούς
εξασφαλίζεται η περιουσία από κινδύνους και ταυτόχρονα δημιουργείται η βάση
για να αυξάνεται, χωρίς να αναλαμβάνονται υπερβολικά ρίσκα. Στο πλαίσιο αυτό,
υπάρχουν γενικοί κανόνες, που έχουν σχέση με τη διαχείριση της περιουσίας, οι
οποίοι, όμως, εξειδικεύονται σε κάθε επενδυτή ανάλογα με το προφίλ του.

Οι κανόνες

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι κανόνες αυτοί είναι οι εξής:

1. Όχι σπατάλες. Όσους κανόνες διαχείρισης περιουσίας κι αν εφαρμόσει
κανείς, χωρίς να έχει λεφτά δεν μπορεί να γίνει πλούσιος.

2. Αύξηση του εισοδήματος πάνω από το όριο διαβίωσης. Δεν υπάρχουν
περιθώρια διαχείρισης περιουσίας σε νοικοκυριά που το ετήσιο εισόδημά τους δεν
ξεπερνά, για παράδειγμα, τα 10.000 ευρώ. Τα νοικοκυριά αυτά αντιμετωπίζουν
κυρίως προβλήματα ρευστότητας – ιδιαίτερα αν μένουν στο ενοίκιο, έχουν παιδιά
κ.λπ. – και καταφεύγουν στον δανεισμό, παρά σε «επαγγελματικές» επενδυτικές
λύσεις.

3. Να μένει κάτι στην άκρη. Για μεσαία εισοδήματα συνιστάται τα
τρέχοντα έξοδα και οι δαπάνες, ακόμα και για στεγαστικά δάνεια (που είναι
επένδυση), να μην ξεπερνούν το 70% του μηνιαίου εισοδήματος. Το υπόλοιπο 30%
μπορεί να χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί ένα αποθεματικό. Για παράδειγμα,
σε μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα 4.000 ευρώ, τα 1.000 – 1.200 ευρώ μπορούν να
μένουν στην άκρη.

4. Απαιτείται ρίσκο. Χωρίς την ανάληψη κινδύνου δεν υπάρχουν μεγάλες
αποδόσεις. Την τελευταία δεκαετία το ελληνικό Χρηματιστήριο προσέφερε
αποδόσεις τρεις έως τέσσερις φορές μεγαλύτερες από οποιαδήποτε εναλλακτική
μορφή επένδυσης. Το 30% που μένει στην άκρη καλό είναι να μοιραστεί σε
διάφορες μορφές επένδυσης. Με τον τρόπο αυτό γίνεται διασπορά κινδύνου και
ταυτόχρονα αναλαμβάνεται ο βαθμός κινδύνου που επιθυμεί ο επενδυτής να
αναλάβει. Για παράδειγμα, για συντηρητικούς επενδυτές το 10% του 30% που μένει
στην άκρη μπορεί να περιλαμβάνει μετοχές, για τους «μεσαίους» το ποσοστό αυτό
αυξάνεται έως το 50% και για «επιθετικούς» ανεβαίνει πάνω από το 85%.

5. Διασπορά ανάλογα με τη χρονική διάρκεια. Από το 30% που μένει στην
άκρη, ένα κομμάτι πρέπει να παραμένει σε ρευστά διαθέσιμα (π.χ. κατάθεση,
ρέπος κ.λπ.), για ώρα ανάγκης. Αυτό το τμήμα της επένδυσης πρέπει να το
βλέπουμε βραχυπρόθεσμα. Ένα άλλο κομμάτι θα πρέπει να το αντιμετωπίζουμε
μεσοπρόθεσμα και μπορεί να αποτελείται, για παράδειγμα, από ομόλογα. Το
τελευταίο τμήμα της επένδυσης θα είναι μακροπρόθεσμο – και αυτό μπορεί να
είναι τοποθετήσεις σε μετοχές μεγάλων και υγιών εισηγμένων επιχειρήσεων. H
αναλογία των τμημάτων αυτών σχετίζεται με το προφίλ και τις ανάγκες κάθε
επενδυτή.

6. H συνέπεια στις ράντες. Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι να βάζει κάποιος
χρήματα στην άκρη. Ο ένας είναι να βάζει κάθε μήνα ένα σταθερό ποσό στις
επενδύσεις που έχει επιλέξει (π.χ. 300 ευρώ κάθε μήνα σε μετοχές, 200 ευρώ
στην κατάθεση και 100 ευρώ σε ομολογιακό αμοιβαίο κεφάλαιο). H μέθοδος αυτή
λέγεται στη γλώσσα των ειδικών ράντα. Ο άλλος τρόπος είναι να επενδύει κάθε
φορά που συγκεντρώνεται ένα ποσό (π.χ. κάθε 3-5 χρόνια που συγκεντρώνονται
15.000 ευρώ στο ταμιευτήριο). H πρώτη μέθοδος (ράντα) έχει αποδειχτεί στην
πράξη πολύ αποτελεσματική. Όμως, έχει δύο βασικά μειονεκτήματα. Το πρώτο είναι
η ασυνέπεια που δείχνουν ύστερα από λίγο οι ενδιαφερόμενοι και το δεύτερο έχει
σχέση με την εξέλιξη των επιτοκίων και των τιμών των μετοχών. Όταν κάθε μήνα
τοποθετούνται μηχανικά, για παράδειγμα 300 ευρώ σε μετοχές, θα γίνουν αγορές
μετοχών σε περιόδους ανόδου, όταν λογικά θα έπρεπε να γίνουν πωλήσεις.
Αντίθετα, η δεύτερη μέθοδος πλεονεκτεί στο σημείο αυτό, διότι μπορεί να
εκμεταλλευτεί επενδυτικές ευκαιρίες (όχι μόνο σε μετοχές, αλλά και σε ακίνητα
κ.λπ.).

7. Επένδυση με δάνειο. Οι δόσεις στεγαστικού δανείου, που μπορεί να
περιλαμβάνονται στο 70% του μηνιαίου εισοδήματος μαζί με τις άλλες σταθερές
δαπάνες, θεωρούνται από τους ειδικούς ως μακροπρόθεσμη επένδυση. Για να
αποφύγει κάποιος τον υπερδανεισμό, δεν θα πρέπει η μηνιαία δόση του
στεγαστικού δανείου να ξεπερνά το 45% του μηνιαίου εισοδήματός του.

8. Ενδιάμεσες κινήσεις. Επειδή η περίοδος με ανοδικό Χρηματιστήριο
κάνει τη μέθοδο με τις ράντες λιγότερο αποτελεσματική – ενώ σε περιόδους με
πτωτικό Χρηματιστήριο η μέθοδος της εφάπαξ αποταμίευσης επίσης δεν είναι
αποτελεσματική – οι ειδικοί προτείνουν μια ενδιάμεση λύση. Ο επενδυτής θα
πρέπει να διατηρεί μια συνέπεια, ώστε να βάζει κάτι στην άκρη (π.χ. κάθε μήνα)
και το ποσό αυτό να μένει, το μεγαλύτερο διάστημα, σε ρευστά διαθέσιμα. Ο
στόχος είναι να εντοπίσει μια επενδυτική ευκαιρία (π.χ. ακίνητο ή πτώση στο
Χρηματιστήριο) και τότε να χρησιμοποιήσει τα αποθέματα που θα έχει
δημιουργήσει για να την εκμεταλλευτεί.

Παραδείγματα επενδύσεων και αποδόσεων

Έστω ότι ένα νοικοκυριό με μηνιαίο εισόδημα 3.000 ευρώ αποφασίζει να αφήνει
στην άκρη το 30% των χρημάτων του, δηλαδή 900 ευρώ τον μήνα. Στο τέλος του
έτους συγκεντρώνει το ποσό των 10.800 ευρώ και αποφασίζει να τα επενδύσει
ισόποσα σε μετοχές (3.600 ευρώ), σε ετήσια έντοκα (3.600 ευρώ) και σε
καταθέσεις ταμιευτηρίου (3.600 ευρώ) για μία δεκαετία. Αν η τοποθέτηση αυτή
είχε γίνει το 1993, το νοικοκυριό αυτό το 2003 θα είχε αυξήσει τα 10.800 ευρώ
σε 44.087 ευρώ, δηλαδή θα είχε απόδοση 308%.

H μέθοδος της ράντας

Αν το ίδιο νοικοκυριό τοποθετούσε, από το 1993 και κάθε έτος, 10.800 ευρώ
ισόποσα σε μετοχές (3.600 ευρώ), σε έντοκα (3.600 ευρώ) και σε ταμιευτήριο
(3.600 ευρώ), θα είχε συγκεντρώσει σήμερα το ποσό των 253.581 ευρώ. Για το
ποσό αυτό θα είχε πληρώσει 108.000 ευρώ. Δηλαδή, η απόδοση είναι 135%. H
τακτική αυτή λέγεται ράντα. Παρατηρούμε ότι με τη ράντα συγκεντρώθηκε πολύ
μεγαλύτερο απόθεμα ύστερα από 10 χρόνια, αλλά η απόδοση ήταν μικρότερη. Αυτό
συνέβη, επειδή τα επιτόκια μειώθηκαν κατά την τελευταία δεκαετία και
ταυτόχρονα το Χρηματιστήριο ανέβηκε μέχρι το 1999, αυξάνοντας τον μέσο όρο
αγοράς των μετοχών. Στη συνέχεια, ακολούθησε μεγάλη πτώση, επηρεάζοντας
αρνητικά την αποτίμηση του χαρτοφυλακίου των μετοχών.

Πότε δεν είναι καλή λύση

H μέθοδος της ράντας, σε μία περίοδο που το Χρηματιστήριο ανεβαίνει, μπορεί
τελικά να αποδειχθεί ότι δεν είναι καλή λύση. Και αυτό, γιατί κάθε μήνα ο
επενδυτής θα αγοράζει μετοχές με συνεχώς αυξανόμενες τιμές, ανεβάζοντας τον
μέσο όρο. Αντίθετα, σε αυτές τις περιπτώσεις συμφέρει η τοποθέτηση των
χρημάτων στην αρχή της περιόδου της αποταμίευσης και ο απολογισμός να γίνει
μακροπρόθεσμα (π.χ. ύστερα από 10 χρόνια).

Ας υποθέσουμε ότι ένας μισθωτός είχε αποφασίσει στις αρχές του 1993 να
αγοράζει κάθε τέλος του μήνα 10 μετοχές της Εθνικής Τράπεζας. Αν κάνει σήμερα
τον απολογισμό του, θα διαπιστώσει τα εξής: κατέχει 1.300 μετοχές της Εθνικής
Τράπεζας και έχει πληρώσει συνολικά 24.723 ευρώ. H αποτίμηση του χαρτοφυλακίου
του στο τέλος του Ιανουαρίου 2004 ήταν 28.542 ευρώ. Δηλαδή, σε δέκα χρόνια
αποκόμισε απόδοση μόνο 15,6%. Αυτό συνέβη διότι η μέση τιμή αγοράς κάθε
μετοχής διαμορφώθηκε στα 18,59 ευρώ, έναντι 21,4 ευρώ που έχει σήμερα, λόγω
της ανόδου του Χρηματιστηρίου στα ενδιάμεσα χρόνια. Σημειώνεται ότι ο μισθωτός
αυτός πλήρωνε, κατά μέσο όρο, κάθε μήνα, 185,8 ευρώ.