Ο παγκόσμιος πόλεμος κατά της ανεργίας

Καυτό πρόβλημα αποτελεί η ανεργία – και όχι μόνο για την Ελλάδα. Στις
περισσότερες χώρες της ευρωζώνης, αλλά και στη μεγαλύτερη οικονομία του
πλανήτη, την αμερικανική, η οικονομική ύφεση των προηγούμενων ετών προκάλεσε
μείωση στην κατανάλωση και οδήγησε πολλές επιχειρήσεις στην απόφαση να
απολύσουν εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους.

Το 2003 η ανεργία έφθασε σε επίπεδα ρεκόρ στη Γερμανία και στη Γαλλία, που
είναι οι μεγαλύτερες οικονομίες στην ευρωζώνη, αυξήθηκε εκ νέου στην Ισπανία,
που κατέχει τα πρωτεία στην έλλειψη απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στις
Ηνωμένες Πολιτείες ο αριθμός όσων αναζητούν εργασία βρίσκεται σήμερα στα
υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων εννέα ετών.

Πολιτικό ζήτημα

Οι κοινωνικές διαστάσεις που έχει λάβει το πρόβλημα της ανεργίας απασχόλησαν
και απασχολούν όλες τις κυβερνήσεις, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στην
απέναντι πλευρά του Ατλαντικού, όπου, μάλιστα, το θέμα της απασχόλησης έχει
αναδειχθεί σε μείζον πολιτικό ζήτημα. Είναι ενδεικτικό, ότι η ανεργία
αποτέλεσε κεντρικό πολιτικό ζήτημα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής
εκστρατείας του καγκελαρίου της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ, ενώ αποτελεί
κεντρικό ζήτημα και στις ΗΠΑ, που θα εκλέξουν τον νέο τους πρόεδρο τον
Νοέμβριο του 2004. Το ζήτημα της ανεργίας, εξάλλου, βρίσκεται στο επίκεντρο
της πολιτικής αντιπαράθεσης και στην Ελλάδα, εν όψει των βουλευτικών εκλογών
του Μαρτίου, όπως προκύπτει από τις προτάσεις που κατατίθενται από τα κόμματα
για την αντιμετώπιση της μάστιγας αυτής.

Έκρηξη ανεργίας

Στην Ελλάδα, η ανεργία έφθασε το πρώτο εξάμηνο του 2003, στα υψηλότερα επίπεδα
των τελευταίων ετών, καθώς διαμορφώθηκε σε 8,9%. H Ελλάδα βρίσκεται στη
δεύτερη θέση των χωρών της ευρωζώνης με την υψηλότερη ανεργία, πίσω από την
Ισπανία που παραμένει «πρωταθλήτρια» στην E.E. με 11,3% (στοιχεία εννεαμήνου
2003). Σημαντικό πρόβλημα ανεργίας, εξάλλου, σύμφωνα με τα στοιχεία της
Στατιστικής Υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurostat), αντιμετωπίζουν η
Γερμανία και η Γαλλία. Στις χώρες αυτές, τον Νοέμβριο του 2003 η ανεργία
«έτρεχε» με 9,3% και 9,5% αντίστοιχα.

Αλίμονο στους νέους

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ανεργίας αντιμετωπίζουν οι νέοι κάτω των 25 ετών, στους
οποίους τα ποσοστά είναι πραγματικά εντυπωσιακά. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία
του 2002 για την Ελλάδα, οι άνεργοι ηλικίας 15 έως 24 ετών έφθασαν το 26,4%.
«Πρωταθλήτρια» στους ανέργους ηλικίας κάτω των 25 ετών είναι η τρίτη
μεγαλύτερη οικονομία στην ευρωζώνη, η Ιταλία, με 26,5% (στοιχεία Οκτωβρίου
2003) και ακολουθούν η Ισπανία με 22,4%, η Φινλανδία με 22,2% και η Γαλλία με
20,7% (στοιχεία Νοεμβρίου 2003).

ΗΠΑ

Στις περικοπές της φορολογίας ελπίζει ο Μπους

Διάφοροι παράγοντες αυξάνουν την ανεργία στις ΗΠΑ αλλά και την υπόλοιπη
Ευρώπη. Το 2003 η ανεργία σημείωσε αύξηση-σοκ στις Ηνωμένες Πολιτείες,
φθάνοντας σε ποσοστό 6,4% τον Ιούνιο, από 6,1% που ήταν τον Μάιο, σημειώνοντας
ρεκόρ εννεαετίας. Αιτία της αύξησης αυτής ήταν οι συνεχιζόμενες απολύσεις
εργαζομένων από πολλές αμερικανικές εταιρείες, οι οποίες βλέπουν τη ζήτηση των
προϊόντων τους να μειώνεται διαρκώς λόγω του κακού οικονομικού κλίματος. Το
άλμα της ανεργίας στις ΗΠΑ, που ανακοίνωσε το αμερικανικό υπουργείο Εργασίας,
εξέπληξε ακόμη και τους πιο απαισιόδοξους, που προέβλεπαν ότι το ποσοστό των
ανέργων επί του οικονομικά ενεργού πληθυσμού θα έφθανε τον Ιούνιο περίπου στο
6,2%. Τον Νοέμβριο του 2003 η ανεργία στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την Eurostat,
διαμορφωνόταν στο 5,9%.

H παραγωγικότητα

Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι σημαντικό ρόλο στην αύξηση της ανεργίας στις ΗΠΑ
διαδραμάτισε – σύμφωνα με το BBC – η ύφεση του 2001, που συνοδεύτηκε από τις
τρομοκρατικές επιθέσεις τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους. Δεν θα πρέπει να
παραγνωριστεί, ωστόσο, όπως επισημαίνει το BBC, ένας ακόμη σημαντικός
παράγοντας: ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας στη μεγαλύτερη οικονομία του
πλανήτη φθάνει το 2,5% σε ετήσια βάση – ρυθμός διπλάσιος από αυτόν που
καταγράφεται στην Ευρώπη – με αποτέλεσμα οι αμερικανικές επιχειρήσεις να έχουν
τη δυνατότητα να παράγουν περισσότερα αγαθά, χωρίς να χρειάζεται να
προσλαμβάνουν περισσότερους εργαζομένους. Πάνω από το 50% των μεγαλύτερων
βιομηχανιών στις ΗΠΑ δεν αναμένουν αύξηση του παραγωγικού δυναμικού που
απασχολούν μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.

Τα μέτρα

Ο πρόεδρος Μπους ελπίζει ότι η ανεργία στις ΗΠΑ θα μειωθεί από τις περικοπές
στη φορολογία, οι οποίες εκτιμά ότι θα φέρουν υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης
και θα οδηγήσουν σε ευημερία τις επιχειρήσεις που, με τη σειρά τους, θα
προσλάβουν επιπλέον προσωπικό. Πάντως, δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν
ότι, στα πλαίσια της προεκλογικής καμπάνιας του προέδρου Μπους, ο Λευκός Οίκος
θα ρίξει το μεγαλύτερο βάρος, όχι στην οικονομική πολιτική αλλά στην
προσπάθεια δημιουργίας ενός ενιαίου μετώπου κατά της τρομοκρατίας στο
εσωτερικό της χώρας. Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι κατά τη διάρκεια της
δεκαετίας του ’90 ο θεσμός της μερικής απασχόλησης μείωσε σημαντικά τον αριθμό
των ανέργων στις ΗΠΑ. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η μερική απασχόληση
οδήγησε σε αύξηση του αριθμού των εργαζομένων εκείνων που στατιστικά
καταγράφεται ότι έχουν χαμηλότερες αποδοχές.

ΕΥΡΩΠΗ

Επιδότηση εισφορών και μισθών και μείωση του χρόνου χορήγησης επιδομάτων ανεργίας

Στην Ευρώπη, η προσπάθεια για την καταπολέμηση της ανεργίας περιλαμβάνει
προγράμματα για την ενίσχυση της μερικής και της πλήρους απασχόλησης. Σε
κάποιες χώρες, το ίδιο το κράτος επιδοτεί τις εισφορές του εργοδότη, ενώ σε
κάποιες άλλες το κράτος καταβάλλει μέρος του μισθού του εργαζομένου, για
συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Στη Γαλλία

Ο πρόεδρος Ζακ Σιράκ δηλώνει αποφασισμένος να καταπολεμήσει την ανεργία στη
Γαλλία, η οποία εκτός από κοινωνικό πρόβλημα εξελίσσεται και σε πολιτικό. Ο
Γάλλος πρόεδρος θέλει να κάνει το 2004 «Έτος της Απασχόλησης». Σύμφωνα με το
γερμανικό ραδιοφωνικό δίκτυο Ντόιτσε Βέλε, η Γαλλία ετοιμάζεται να μειώσει
δραματικά τον χρόνο για τον οποίο θα μπορεί κανείς να λαμβάνει επίδομα
ανεργίας, σε μια προσπάθεια να αναγκάσει τους μακροχρόνια ανέργους να ψάξουν
για δουλειά. Έτσι, τα επιδόματα ανεργίας θα χορηγούνται πλέον για 22 μήνες,
αντί για 30, κάτι που θα επηρεάσει περίπου 200.000 άτομα.

Στη Γερμανία

Ανάλογη τακτική αναμένεται να ακολουθήσει και η Γερμανία, η οποία έχει ένα από
τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στην ευρωζώνη. Έτσι, προωθείται πολιτική που
προβλέπει μείωση της διάρκειας χορήγησης επιδομάτων ανεργίας, στους 12 μήνες,
από το 2005. Στη Γερμανία, εξάλλου, υπάρχει σήμερα ειδικό πρόγραμμα που
προωθεί τη μερική απασχόληση, με βάση το οποίο ο εργοδότης καταβάλλει μικρό
μόνο ποσοστό των εισφορών που του αναλογούν. Με βάση άλλο πρόγραμμα, που
προσφέρει κίνητρα για την αύξηση των θέσεων πλήρους απασχόλησης, επιδοτείται
μέρος του μισθού ανέργων που προσλαμβάνουν οι επιχειρήσεις.

Στην Πορτογαλία

Κίνητρα για προσλήψεις ανέργων προσφέρονται και στην Πορτογαλία, στην οποία
τον Νοέμβριο του 2003 η ανεργία ανερχόταν σε 6,9%. Πρόκειται για νέους έως 30
ετών, οι οποίοι πρέπει να είναι άνεργοι πάνω από 12 μήνες για να ενταχθούν στο
συγκεκριμένο καθεστώς. Τα κίνητρα που προσφέρονται, είναι η καταβολή από το
κράτος μέρος του μισθού του ανέργου – για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα – ή η
απαλλαγή του από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (επίσης για συγκεκριμένο
χρονικό διάστημα).

Στην Ισπανία

H κυβέρνηση της Ισπανίας, της χώρας με την υψηλότερη ανεργία στην Ευρώπη,
προβλέπει επιδοτήσεις στις εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών. H οικονομική
κρίση, από το 1990 έως το 1994, εκτόξευσε σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα την
ανεργία στη χώρα, αλλά στη συνέχεια περιορίστηκε σε χαμηλότερα επίπεδα. H
ανεργία άρχισε να αυξάνεται ξανά από το 2001 στην Ισπανία, λόγω της
οικονομικής ύφεσης που μείωσε τη βιομηχανική παραγωγή. Στόχος της ισπανικής
κυβέρνησης είναι να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των εργαζομένων που θα
απασχολείται με το καθεστώς της μερικής απασχόλησης. Ωστόσο, με βάση σχετικές
μελέτες, η απασχόληση με το καθεστώς της μερικής απασχόλησης έχει δημιουργήσει
προβλήματα σε κλάδους, στους οποίους απαιτείται υψηλή εξειδίκευση του
προσωπικού, όπως είναι οι τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της δικαιοσύνης.

ΙΡΛΑΝΔΙΑ KAI BPETANIA

Οι ξένες επενδύσεις αύξησαν την απασχόληση

Το μικρότερο πρόβλημα ανεργίας το αντιμετωπίζουν σήμερα χώρες όπως η Ιρλανδία
και η Βρετανία, οι οποίες στο παρελθόν προσείλκυσαν και εξακολουθούν να
προσελκύουν ξένες επενδύσεις.

Στη Βρετανία, που τον Σεπτέμβριο του 2003 η ανεργία βρισκόταν στο 4,9%, η
αύξηση της απασχόλησης που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια, αποδίδεται στην
έκρηξη που σημειώθηκε στις υπηρεσίες, στη βιομηχανία, στις κατασκευές και
στους κλάδους της υγείας και της εκπαίδευσης. H Ιρλανδία, με ανεργία μόλις
4,6% με βάση τα στοιχεία Νοεμβρίου 2003 της Eurostat, έχει τεράστια ζήτηση
εξειδικευμένων στελεχών από τις πολυεθνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται
στο έδαφός της.

Πολλά Πανεπιστήμια, μάλιστα, «κατηγορούν» τις εταιρείες ότι αποσπούν τους
φοιτητές που εργάζονται στις εταιρείες αυτές πριν ολοκληρώσουν τις σπουδές
τους.

Σημειώνεται ότι η Ιρλανδία, η Βρετανία, η Ολλανδία, η Δανία και η Σουηδία
(χώρες που έχουν όλες χαμηλή ανεργία), ανοίγουν πλήρως τις αγορές εργασίας
τους για όσους κατοίκους άλλων ευρωπαϊκών χωρών θέλουν να εργαστούν εκεί, από
τον Μάιο.

Όπως είπε η αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ιρλανδίας, Mary Harney, «καταφέραμε
να αυξήσουμε την απασχόληση, διότι ενθαρρύναμε την επέκταση των επιχειρήσεων
και προσελκύσαμε ξένες άμεσες επενδύσεις κάνοντας τις επιχειρήσεις να θέλουν
να χρησιμοποιήσουν την Ιρλανδία σαν πύλη που θα τους επιτρέψει να εισέλθουν
στην ευρωπαϊκή αγορά, επενδύσαμε στην εκπαίδευση, ελέγξαμε τα δημόσια
οικονομικά μας, δεν επιβάλλαμε πολλούς περιορισμούς (στη λειτουργία των
επιχειρήσεων), και εφαρμόσαμε ευέλικτες προσεγγίσεις σε θέματα εργασίας».