Tο μυστικό της ομιλίας

Επιστήμονες που προσπαθούν να κατανοήσουν τις λειτουργίες του ανθρώπινου
εγκεφάλου ανακάλυψαν για πρώτη φορά πώς καταφέρνει να ξεχωρίζει την ομιλία από
τους άλλους ήχους, να την αναλύει και να αντιλαμβάνεται απ’ αυτή περισσότερα
από το απλό νόημα των λέξεων.

Μαγνητική απεικόνιση. Επιστήμονες χρησιμοποίησαν την τεχνική αυτή για να λύσουν το μυστήριο της ανθρώπινης ομιλίας

Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα των ερευνών που διεξάγονται στη Βρετανία για την
κατανόηση της ανθρώπινης επικοινωνίας είναι εντυπωσιακά, γράφει στην
«Γκάρντιαν» ο επιστημονικός συντάκτης Ίαν Σαμπλ. Αυτό που επί χρόνια
προσπαθούν να βρουν οι ερευνητές είναι το γιατί είμαστε τόσο καλοί στη γλώσσα
και μπορούμε να μεταδώσουμε και να λάβουμε πληροφορίες όχι μόνο
χρησιμοποιώντας λέξεις, αλλά και με τον τονισμό και τον ρυθμό της ομιλίας.
«Στη φύση δεν υπάρχει τίποτε σαν την ανθρώπινη ομιλία. Εκτός από τις
πληροφορίες που δίνονται με τις λέξεις, μπορείς απ’ αυτή να μαντέψεις τη
διάθεση, το γένος, την ηλικία και την καταγωγή αυτού που μιλάει. Είναι
αξιοθαύμαστο», λέει η Σόφι Σκοτ, ειδικός στη νευροβιολογία της ομιλίας στο
Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου.

Επεξεργασία

Για να λύσουν το μυστήριο της ανθρώπινης γλώσσας, οι επιστήμονες
χρησιμοποίησαν μια τεχνική σάρωσης (σκάνινγκ) του εγκεφάλου, τη λειτουργική
μαγνητική απεικόνιση (fMRI). Η fMRI φωτογραφίζει την εγκεφαλική δραστηριότητα
και μας επιτρέπει έτσι να ρίξουμε μια ματιά στις εσωτερικές διεργασίες του
εγκεφάλου.

Χρησιμοποιώντας την fMRI, η δρ Σκοτ έδειξε ότι ο εγκέφαλος παίρνει την ομιλία
και τη χωρίζει σε λέξεις και σε «μελωδία» – ο ποικίλος τονισμός της ομιλίας
που αποκαλύπτει τη διάθεση, το φύλο κ.λπ.

Στη συνέχεια οι λέξεις μετατίθενται στον αριστερό κροταφικό λοβό για
επεξεργασία, ενώ η μελωδία διοχετεύεται στη δεξιά πλευρά του εγκεφάλου, μια
περιοχή που διεγείρεται περισσότερο από τη μουσική.

H απεικόνιση του εγκεφάλου έριξε επίσης φως σε έναν από τους παλαιότερους
γρίφους της ομιλίας – τι είναι αυτό στη γλώσσα που μας κάνει να τεντώνουμε τα
αυτιά μας και να συγκεντρώνουμε την προσοχή μας για να ακούσουμε. «Όπως άλλοι
ήχοι, η ομιλία είναι απλώς παλλόμενα κύματα αέρα.

Αλλά με κάποιον τρόπο δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την ομιλία θεωρώντας την απλό
θόρυβο. Την αντιλαμβανόμαστε σχεδόν υποχρεωτικά», λέει η Ίνγκριντ Τζόνσρουντ
του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ.

Το τεστ

Με την τεχνική fMRI, η ομάδα της δρος Τζόνσρουντ διαπίστωσε πως ο εγκέφαλος
ξεχωρίζει την ομιλία από παρόμοιους ήχους που δεν αποτελούν ομιλία και τη
στέλνει για ειδική επεξεργασία κοντά στον κύριο ακουστικό φλοιό.

Σε περιπτώσεις λέξεων και φράσεων με διττή σημασία, τα τεστ της δρος
Τζόνσρουντ έδειξαν ότι για να βρει τη σωστή σημασία τους, ο εγκέφαλος
παρουσιάζει πολύ έντονη δραστηριότητα σε διάφορα σημεία του.

Διαπιστώνοντας πώς γίνεται η επεξεργασία της γλώσσας στον υγιή εγκέφαλο, οι
επιστήμονες ελπίζουν να αναπτύξουν καλύτερες θεραπείες αποκατάστασης σε
περιπτώσεις εγκεφαλικών επεισοδίων. Οι θεραπείες αυτές, σε συνδυασμό με
φάρμακα, θα μπορούν ενδεχομένως να «επανεκπαιδεύουν» τον εγκέφαλο και να τον
βοηθούν να αποκτά και πάλι τη μοναδική ανθρώπινη ικανότητα της ομιλίας.

LINKS:

* brain.oupjournals.org/cgi/content/abstract/123/12/2400

* www.psychol.ucl.ac.uk/sophie.scott/