Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: χιτζάμπ (μαντίλα). Ως έννοια είναι σχετικά
πρόσφατη και απολύτως μειωτική. Στην αρχή δεν προσδιόριζε καν τη μαντίλα ως
ενδυματολογική περιβολή, αλλά σήμαινε «εμπόδιο», «κουρτίνα». H λέξη πήρε
πολιτικό χαρακτήρα από τα φονταμενταλιστικά κινήματα. Το ίδιο έγινε και με το
«τσαντόρ», που είναι περσική λέξη και εξήχθη στον αραβικό κόσμο από τον Χομεϊνί.

H μαντίλα στην Ελλάδα

Σάββατο 17 Ιανουαρίου, Αθήνα, Προπύλαια. Κανείς δεν είδε ούτε άκουσε τους
200 μουσουλμάνους που περπάτησαν μέχρι τη γαλλική πρεσβεία διαμαρτυρόμενοι για
τον νόμο που απαγορεύει τη μαντίλα (χιτζάμπ) στα γαλλικά δημόσια σχολεία.
Ανάμεσά τους, φορώντας μαντίλα, μια Ελληνίδα. Που πληρώνει τους φόρους της και
που στα 35 της άλλαξε θρήσκευμα.

OXI ΓΙΑΤΙ γνώρισε κάποιον Άραβα και τον παντρεύτηκε. Δύο φορές διαζευγμένη η
M.K., με τέσσερα παιδιά, έτυχε να γνωρίσει μια οικογένεια Αλγερινών. Και μαζί
τους ανακάλυψε, όπως λέει, τα ψέματα που έχουμε διδαχθεί στο σχολείο για το
Ισλάμ. Γνώρισε και μία άλλη κοινωνία που ζει δίπλα μας. Και πέρασε από το μίνι
στο χιτζάμπ χωρίς να περιορίσει σε τίποτα – επιμένει σ’ αυτό – τον ερωτισμό
της και την προσωπική της αξιοπρέπεια… H ιστορία της δείχνει πόσο δύσκολη
ήταν η απόφαση μιας ανοιχτής κοινωνίας όπως η γαλλική… Και πόσο επιφανειακά
ανεκτική είναι μερικές φορές η δική μας.

Το ελληνικό σχολείο…

…είναι ανοιχτό. Το Δημόσιο έχει φροντίσει να αποφορτίσει από «πρέπει» και
αυστηρούς κανόνες τις σχολικές μας αίθουσες. Στο καθηκοντολόγιο που πρόσφατα
κοινοποίησε το υπουργείο Παιδείας δεν υπάρχει η παραμικρή απαγόρευση, όπως και
δεν υπάρχουν αντίστοιχες στους κανονισμούς που συντάσσει το κάθε σχολείο. Με
λίγα λόγια, μαθήτριες με μαντίλες γίνονται δεκτές στα ελληνικά δημόσια
Γυμνάσια και Λύκεια, όπου οι Έλληνες διδάσκονται για το Ισλάμ και διάφορες
ανοησίες περί «πιλαφιού» ή, όπως λέει η M.K., ότι «προσκυνάμε στη Μέκκα έναν
μετεωρίτη και όχι τον θεμέλιο λίθο ενός πανάρχαιου ναού που πιστεύουμε ότι τον
έβαλε ο Αβραάμ». H μεγάλη της κόρη, στα 19, έγινε κι αυτή μουσουλμάνα, αλλά
επέλεξε να μη φορέσει τη μαντίλα. Ο γιος της είναι ορθόδοξος χριστιανός (και)
γιατί θέλει να κάνει καριέρα στον ελληνικό Στρατό. Τα δύο μικρά της παιδιά
ωστόσο αντιμετωπίστηκαν «περίεργα, γιατί οι δάσκαλοι με κοιτούσαν με μισό
μάτι». Έτσι, η M.K. κατέφυγε στη λύση που «επιλέγουν» οι περισσότεροι Άραβες
στην Αθήνα. Στο αραβικό (ιδιωτικό) σχολείο στο Ψυχικό, όπου όσες μαθήτριες
θέλουν φορούν μαντίλες και – αργότερα – σε αμερικανικά ή αγγλικά κολέγια της
Αθήνας. Ελάχιστοι γνωρίζουμε, για παράδειγμα, ότι στο γνωστότατο Ντιρί φοιτούν
σήμερα μαθήτριες με μαντίλες. Κορίτσια εύπορων Αράβων που μπορούν να
ανταποκριθούν στα δίδακτρα. Αλλά η πλειονότητα των περίπου 300.000
μουσουλμάνων της Αθήνας μάλλον δεν έχει την πολυτέλεια αυτής της επιλογής.
Εκτός κι αν στείλουν τα παιδιά τους στα πομάκικα χωριά της Θράκης!

…και το γαλλικό σχολείο…

…είναι ανοιχτό. Εκεί όμως τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Περίπου 5.000
νεαρές Γαλλίδες απαγορεύεται από προχτές να φορούν μαντίλες. Και η συζήτηση
που άνοιξε είναι τεράστια. Τι σημαίνει ενσωμάτωση και με ποιους όρους γίνεται;
Πολλοί υποστηρίζουν πως πρόκειται για μία πολιτική απάντηση σ’ ένα πολιτικό
(και όχι αμιγώς θρησκευτικό) ζήτημα. H μαντίλα έχει γίνει έκφραση του
ισλαμικού φονταμενταλισμού. Οι φοιτήτριες που τον ακολουθούν στα κοσμικά
Πανεπιστήμια του Καΐρου και της Τύνιδας το «φωνάζουν» φορώντας τη μαντίλα.
Αλλά υπάρχουν και εκείνες που βιάζονται να το κάνουν, υπακούοντας στον πατέρα
τους και στον αδελφό τους. Και, τέλος, είναι κι εκείνες, όπως η M.K., που την
υιοθετούν ελεύθερα θεωρώντας ότι «τα μαλλιά μου είναι τόσο ερωτικά, που θέλω
να επιλέγω ποιος θα τα δει»… Μπορεί, λοιπόν, ένας νόμος να λειτουργήσει;
Ναι, λένε οι γκωλικοί και οι σοσιαλιστές. Το σχολείο είναι και θα παραμείνει
κοσμικό. Όχι, λένε Πράσινοι, κομμουνιστές και το Φόρουμ κατά της
παγκοσμιοποίησης, γιατί έτσι απλώς θα στείλουμε τους μαθητές σε θρησκευτικά
σχολεία. Όχι, λέει και ο Λεπέν. Γιατί αυτός αλληθωρίζει προς τους καθολικούς.

Ο Απόστολος Παύλος

Πολλοί θρησκειολόγοι συμφωνούν σήμερα ότι η θρησκευτική χρήση της μαντίλας
καθιερώθηκε από τον Απόστολο Παύλο και μάλιστα με όλα τα συμπαρομαρτούντα,
ήτοι την υποταγή της γυναίκας στον άνδρα. Προς τούτο παραθέτουν αποσπάσματα
από την «προς Κορινθίους επιστολή», όπου ο θεμελιωτής της Εκκλησίας αναφέρει
(ελεύθερη μετάφραση), πως «κάθε γυναίκα που προσεύχεται ή μιλάει κάτω από τη
φώτιση του Θεού χωρίς μαντίλα, διαπράττει μοναδικό λάθος, σαν να είχε το
κεφάλι ξυρισμένο». Προφανώς, ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος δεν ετάχθη –
πρόσφατα – κατά της κατάργησης της μαντίλας μόνο γι’ αυτόν τον λόγο. Ούτε και
ο Πάπας. Ο χωρισμός θρησκείας – κράτους είναι που ενοχλεί…

Info

«Θρησκεία και Δημοκρατία», David Marquand – Ronald Nettler, Αθήνα 2003,
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια

«Μπαλαμέ και Ρομά» και «Οι Τσιγγάνοι στην Πόλη», Άννας Λυδάκη, Εκδόσεις
Καστανιώτη (για την ελληνική εμπειρία της ενσωμάτωσης).