Pεκόρ μεταμοσχεύσεων στην Eλλάδα

Οι Έλληνες συζητούν λιγότερο από τους άλλους Ευρωπαίους το θέμα της δωρεάς
οργάνων με την οικογένειά τους και είναι λιγότερο έτοιμοι να γίνουν οι ίδιοι
δωρητές.

Αν, όμως, έχαναν ένα δικό τους πρόσωπο, οι περισσότεροι πρόθυμα θα έδιναν
τη συγκατάθεσή τους για λήψη των οργάνων του.

Ιωάννης Βλαχογιάννης, πρόεδρος Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων: H στάση των Ελλήνων αρχίζει ν’ αλλάζει

Το 2003 ήταν χρονιά-σταθμός για τις μεταμοσχεύσεις στη χώρα μας. Σύμφωνα με
στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (EOM), πέρυσι έγιναν συνολικά
163 μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων από νεκρούς δότες – ένας αριθμός αυξημένος
κατά 19% σε σχέση με τον αντίστοιχο του 2002.

Από αυτές τις μεταμοσχεύσεις, οι 134 ήσαν νεφρών και οι άλλες καρδιάς και
ήπατος. Το πρώτο εξάμηνο του 2003 έγιναν επίσης 44 μεταμοσχεύσεις νεφρού από
ζώντες δότες (συγγενείς των ασθενών), ενώ παραπλήσιος εκτιμάται ότι είναι και
ο αριθμός για το δεύτερο εξάμηνο (σ.σ.: δεν έχουν συγκεντρωθεί ακόμη τα ακριβή
στοιχεία). Συνολικά, οι μεταμοσχεύσεις νεφρών υπολογίζονται σε περισσότερες
από 200, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί κατά ένα έτος ο χρόνος
αναμονής στη λίστα για ένα νεφρικό μόσχευμα (από 5,58 χρόνια σε 4,45).

Αλλάζει η θεώρηση. «Είναι γεγονός πως τα τελευταία χρόνια η στάση των
Ελλήνων απέναντι στις μεταμοσχεύσεις δείχνει να αλλάζει», λέει ο καθηγητής
Ιωάννης Βλαχογιάννης, πρόεδρος του ΕΟΜ. «Αυτό καταδεικνύεται όχι μόνον από τη
συνεχή αύξηση των μεταμοσχεύσεων, αλλά και από το γεγονός ότι σταδιακά
αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που δηλώνουν ότι θέλουν να γίνουν μετά
θάνατον δωρητές οργάνων». Στην πραγματικότητα, ενώ το 2000 είχαν κάνει τη
σχετική δήλωση περίπου 80.000 Έλληνες, σήμερα έχουν ξεπεράσει τους 100.000.

Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι η συντριπτική πλειονότητα των δοτών
νοσηλεύονταν το 2003 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) μη αθηναϊκών
νοσοκομείων – οι δότες ανά 100 κλίνες ΜΕΘ ήσαν μόλις 6,4 στα νοσοκομεία της
Αθήνας, 10,3 σε αυτά της Θεσσαλονίκης και 16,6 στα νοσοκομεία της υπόλοιπης
Ελλάδας.

Διακυμάνσεις στην Ευρώπη. H δωρεά οργάνων είναι ένα θέμα που το 52% των
κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν συζητήσει ποτέ με τις οικογένειές
τους, σύμφωνα με μία νέα κοινοτική δημοσκόπηση (Ευρωβαρόμετρο), στην οποία
συμμετείχαν 16.230 πολίτες ηλικίας άνω των 15 ετών, από τα 15 κράτη-μέλη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα. H δωρεά
οργάνων και οι μεταμοσχεύσεις είναι ένα θέμα που συζητιέται ευρύτερα στην
Ιταλία (μόλις το 30% των ερωτηθέντων απάντησαν αρνητικά στη σχετική ερώτηση),
ενώ η χώρα μας βρίσκεται στη δεύτερη χειρότερη θέση πίσω από την Πορτογαλία με
70% αρνητικές απαντήσεις (το ποσοστό της Πορτογαλίας ήταν 77%).

Παρόλα αυτά, το 59% των Ευρωπαίων είπαν πως είναι έτοιμοι να γίνουν δωρητές
οργάνων μετά θάνατον, ενώ μόλις το 22% δήλωσε πως αντιτίθεται στην ιδέα (το
υπόλοιπο 19% δεν απάντησε). Από τους 1.003 Έλληνες εθελοντές, το 60% είπαν πως
είναι έτοιμοι να γίνουν μετά θάνατον δωρητές και το 26% είπαν όχι και οι
απαντήσεις αυτές συνδυαστικά δίνουν στη χώρα μας την πέμπτη χειρότερη
πανευρωπαϊκή θέση, με χειρότερους όλων τους Αυστριακούς και καλύτερους τους
Σουηδούς.

Αντίφαση – εξήγηση. H κατάσταση για τη χώρα μας αλλάζει ριζικά όταν το
ερώτημα είναι αν θα δωρίζαμε τα όργανα των γονιών μας. Στην ερώτηση αυτή, η
Ελλάδα καταλαμβάνει την έκτη καλύτερη ευρωπαϊκή θέση με 52% «ναι», 26% «όχι»
και 22% «δεν απαντώ». Κατά μέσον όρο, σε αυτή την ερώτηση οι Ευρωπαίοι
απάντησαν καταφατικά σε ποσοστό 46% και αρνητικά σε ποσοστό 21%.

«H αντίφαση αυτών των στοιχείων αντανακλά το ότι πολλοί αδυνατούν να σκεφτούν
τι θα έκαναν αν τους συμβεί κάτι, ενώ θεωρούν πιο λογικό – λόγω ηλικίας – να
χάσουν κάποια στιγμή τους γονείς τους, άρα τους είναι πιο εύκολο να σκεφτούν
ότι θα δωρίσουν τα δικά τους όργανα», σχολιάζει ο κ. Βλαχογιάννης.

Ούτε ηρωισμός ούτε δύναμη, μόνο λογική και αγάπη…

Το ποσοστό των Ευρωπαίων που έχουν συζητήσει με τις οικογένειές τους το ενδεχόμενο να γίνουν δωρητές οργάνων, διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα

Ο Θοδωρής ήταν 23 χρόνων. Επέστρεφε χαρούμενος στα Γιάννινα, από τις διακοπές
με το κορίτσι του στο Πήλιο. Κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς έγινε, πώς ξέφυγε το
αυτοκίνητο από την πορεία του. Ήταν 4 Αυγούστου του 2002. Τέσσερις ημέρες
αργότερα ήταν εγκεφαλικά νεκρός – και οι γονείς με τον αδελφό του αποφάσιζαν
να δωρήσουν τα όργανά του.

H μητέρα του, η κυρία Ανθή, είναι σαφής: θέλει να μιλήσει για τη δωρεά οργάνων
και να προωθήσει την ιδέα. Μόνο το επώνυμό της να μη δημοσιευτεί, γιατί δεν
επιδιώκει τη δημοσιότητα.

«Το να δωρίζεις τα όργανα του δικού σου ανθρώπου δεν είναι πράξη ηρωική, ούτε
χρειάζεται μεγάλη δύναμη. Χρειάζεται μόνο κοινή λογική, σωστή ενημέρωση και
πολλή, πάρα πολλή αγάπη», λέει. «Κανένας μας δεν είχε γίνει δωρητής σώματος –
ούτε τώρα είναι. Όπως και τότε, έτσι και τώρα νομίζουμε ότι έχουμε χρόνο και
κάποια στιγμή θα το κάνουμε. Όμως, η ιδέα της δωρεάς οργάνων μας έβρισκε πάντα
όλους σύμφωνους, την είχαμε συζητήσει ως οικογένεια και την είχαμε αποδεχθεί».

Όταν τους μίλησαν οι γιατροί για τον εγκεφαλικό θάνατο του Θοδωρή «ξέραμε ήδη
ότι ήταν τέτοια η κατάστασή του, που περιμέναμε πότε θα συμβεί, όχι αν θα
συμβεί. Είκοσι λεπτά χρειαστήκαμε για να βεβαιωθούμε πως θέλουμε όλοι το ίδιο
πράγμα. Εξουσιοδοτήσαμε εν λευκώ τους γιατρούς στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο
της Λάρισας να σώσουν ό,τι μπορούσαν. Και εκείνοι πήραν την καρδιά, τους
κερατοειδείς και στοιβάδες από την επιδερμίδα του».

H φωνή της σπάει. «Εκείνη τη στιγμή μάς φαινόταν πολύ σπουδαίο ότι μπορούσε να
σωθεί κάτι που θα έδινε ζωή σε κάποιον άλλο. Ένιωθα ότι κάποια από τα όργανα
του Θοδωρή μου δεν θα κρυώνουν, δεν θα παγώνουν, έχει τόσο κρύο εδώ στο
Γιάννινα… Ένιωθα ότι κάτι δικό του θα συνεχίσει να ζει. Όλα ήταν πάρα πολύ
σημαντικά και το “ναι” ήταν η αυτονόητη απάντησή μας».

Οι άνθρωποι του νοσοκομείου της Λάρισας τους στήριξαν πολύ. «Από την αρχή της
νοσηλείας ώς το τέλος, όλα ήταν άψογα. Όταν μας ενημέρωναν, μας είπαν ότι
εκείνη τη στιγμή δεν ήταν μόνο γιατροί, αλλά και κοινωνικοί λειτουργοί και
μπορούσαμε να τους ρωτήσουμε ό,τι θέλουμε. Για τα δεδομένα εκείνων των ημερών,
όλα ήταν ιδανικά». Από τότε κύλησε 1 1/2 χρόνος. Δεν ζήτησαν να μάθουν ποιοι
πήραν τα όργανα του Θοδωρή – ανταποκρίθηκαν μονάχα στην πρόσκληση που τους
απηύθυνε ο λήπτης της καρδιάς, ο οποίος δημοσίως ζήτησε να τους γνωρίσει και
σήμερα είναι ένας καλός τους φίλος. Ούτε άλλαξε κάτι μέσα τους για εκείνη την
απόφαση. Αντίθετα, «αν το ρολόι γύριζε πίσω, όχι μόνο θα παίρναμε την ίδια
απόφαση, αλλά φαντάζομαι δεν θα μεσολαβούσε καν εκείνο το εικοσάλεπτο που
χρειαστήκαμε για να πούμε το ναι. Ναι, είμαι βεβαία. Δεν θα διστάζαμε λεπτό».