Tο νέο πρόγραμμα για την οικονομία

«H σύγκλιση πέθανε, ζήτω η κοινωνία, ο πολίτης, η συμμετοχή».

H νέα οικονομική πολιτική, που αναμένεται να ανακοινώσει ο υποψήφιος πρόεδρος
του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Παπανδρέου, θα είναι πρωτίστως νέα στο επικοινωνιακό της
σκέλος. Αυτό, άλλωστε, έχει ήδη γίνει φανερό από τις πρώτες εξαγγελίες του.

Ο κ. Παπανδρέου, όπως επισημαίνουν πληροφορίες από το οικονομικό του
επιτελείο, δεν θα θελήσει να μιλήσει με «παλιούς όρους», όπως η σύγκλιση,
ονομαστική και πραγματική, που ατύχησαν στην επικοινωνιακή τους σταδιοδρομία,
ανεξάρτητα από την ουσία που εξέφραζαν. Το νέο μοντέλο για την οικονομία θέλει
ιδέες που να «συγκινούν» και να κινητοποιούν όλους όσοι μέχρι σήμερα
αδιαφορούσαν ή αμφισβητούσαν την αξία της μείωσης της ανεργίας, για παράδειγμα
από το 10% στο 9%.

Επί της ουσίας, τώρα, η επιχείρηση «οικονομικό πρόγραμμα», που βρίσκεται σε
εξέλιξη, είναι μια προσπάθεια συγκερασμού του παλιού με το καινούργιο. Είναι
μια στροφή σε νέες ιδέες, που δεν θα γυρνά την πλάτη στα κεκτημένα. Οι
προτεραιότητες, βεβαίως, επανατοποθετούνται και αναδεικνύονται νέοι στόχοι,
που ίσως δεν βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή μέχρι σήμερα.

Οι ιδέες πέφτουν βροχή, καθώς μια νέα – όσο και παλιά – ομάδα στελεχών
καλείται να αντλήσει συμπεράσματα από την εμπειρία της και να προτείνει λύσεις
για τα θέματα που εκείνη θεωρεί σημαντικά. Παράλληλα, όμως, όλοι όσοι
εργάζονται για το πρόγραμμα αυτό θεωρούν αδιανόητο να αμφισβητηθεί το μεγάλο
κέρδος που αποκόμισε η ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια, με τη
δημοσιονομική της εξυγίανση – στον βαθμό που επιτεύχθηκε – και με τη συμμετοχή
της στην ευρωζώνη. H δημοσιονομική σταθερότητα είναι το «κρατούμενο» και η
αναγκαία συνθήκη για τα επόμενα βήματα, όποια κι αν είναι αυτά.

Από τη Χάρτα

Κάποια από αυτά τα επόμενα βήματα, άλλωστε, μπορούν να εντοπιστούν, αυτούσια ή
ως έναν βαθμό, στην περίφημη όσο και δυσφημισμένη Χάρτα της Σύγκλισης, που
έχει ήδη ετοιμάσει η κυβέρνηση. Δεν έχει νόημα να ανακαλύψει κανείς την
πυρίτιδα όταν έχει ήδη ανακαλυφθεί. Το νέο οικονομικό επιτελείο – ή καλύτερα η
ομάδα που επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή το οικονομικό πρόγραμμα του κ.
Παπανδρέου – δεν κρύβει ότι διατηρεί στο ντοσιέ του τη Χάρτα, από την οποία
αντλεί ιδέες. Δεν είναι τυχαίο ότι η ιδέα της κατάργησης των ασφαλιστικών
εισφορών για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων υπήρχε στη Χάρτα, αλλά με
πιο μετριοπαθή διατύπωση, τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών.

Βεβαίως, στο τέλος, το πρόγραμμα που θα παρουσιαστεί δεν θα παραπέμπει ούτε
στη Χάρτα ούτε στην πολιτική σταθεροποίησης, στην οποία έμεινε προσηλωμένη η
κυβέρνηση του κ. Σημίτη τα τελευταία χρόνια.

H προσπάθεια θα είναι να εμφανιστεί ένα νέο μοντέλο για την οικονομία, με
επίκεντρο τον πολίτη και όχι τα μεγέθη, με προτάσεις που θα ταράζουν τα νερά,
εισάγοντας εναλλακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων, χωρίς να
προκαλούν σοβαρό δημοσιονομικό κόστος.

Οι βασικοί άξονες

Οι πληροφορίες από τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου του κ. Παπανδρέου
αναφέρουν ότι οι βασικοί άξονες, πάνω στους οποίους θα κινηθεί το νέο αυτό
πρόγραμμα, θα είναι οι εξής:

1. H καταπολέμηση της ανεργίας, με επίκεντρο τις ομάδες με το
μεγαλύτερο ποσοστό ανέργων, όπως οι νέοι και οι γυναίκες.

2. H τόνωση της ανάπτυξης, σε μακροπρόθεσμη βάση, ώστε να δοθεί η
δυνατότητα να απεξαρτηθεί η οικονομία από τα «δεκανίκια» του Κοινοτικού
Πλαισίου Στήριξης και των Ολυμπιακών Αγώνων, στα οποία τώρα στηρίζεται σε
μεγάλο βαθμό. H έμφαση θα δοθεί στην προσέλκυση των ξένων επενδύσεων. Το
ερώτημα, βεβαίως, είναι πώς θα γίνει το «θαύμα» αυτό, που δεν μπόρεσε να
συμβεί ως τώρα.

3. H καθιέρωση ενός δικαιότερου, απλούστερου και αντικειμενικού
φορολογικού συστήματος.

Στο πλαίσιο ενός τέτοιου συστήματος δεν θα έχουν θέση, για παράδειγμα, οι
ρυθμίσεις υποθέσεων παλαιότερων ετών, που καταλήγουν να είναι ένα χαράτσι το
οποίο πληρώνουν όλοι, ανεξαρτήτως αν είναι συνεπείς φορολογούμενοι ή
φοροφυγάδες.

4. H διάδοση των νέων τεχνολογιών και κυρίως της πληροφορικής σε όλο το
φάσμα των οικονομικών δραστηριοτήτων.

5. H τόνωση της υπαίθρου και η ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος. Οι
ιδέες που πέφτουν στο τραπέζι για το θέμα αυτό καλύπτουν ένα μεγάλο φάσμα
δραστηριοτήτων στην ύπαιθρο, με στόχο τη συγκράτηση του πληθυσμού εκεί.
Συνεπές και προς την περιβαλλοντική πολιτική, στην οποία φέρεται να αποδίδει
μεγάλη σημασία ο κ. Παπανδρέου, είναι ένα πλαίσιο μέτρων που θα ενισχύει τις
βιολογικές καλλιέργειες και το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει μέτρα για
έλεγχο της ποιότητας των βιολογικών προϊόντων και δημιουργία ενός οργανισμού
πιστοποίησής τους.

Επίσης, πολιτικές για τον οικολογικό τουρισμό και τον αγροτουρισμό, καθώς και
για την ενίσχυση των γυναικείων συνεταιρισμών, είναι συμβατές με το προφίλ που
θέλει να εμφανίσει ο κ. Παπανδρέου.

Πάντως, το επιτελείο του αναγνωρίζει ότι μεταξύ των αγροτών, στους οποίους
υπάρχει πρόβλημα διείσδυσης από το κυβερνών κόμμα, το μείζον θέμα είναι η
εξασφάλιση ενός κατώτατου εισοδήματος. Αυτό, όμως, δεν μπορεί να
αντιμετωπιστεί μέσω των αυξήσεων των συντάξεων του ΟΓΑ. Ορισμένοι, μάλιστα,
υποστηρίζουν ότι η εξασφάλιση υπηρεσιών περίθαλψης για τους αγρότες στον τόπο
όπου ζουν είναι πιο σημαντική από μια αύξηση επιδοματικού χαρακτήρα, που θα
αντιστοιχεί σε 10 ευρώ τον μήνα.

Τα δύσκολα

Για όσους θα ασχοληθούν με την ουσία του προγράμματος και όχι μόνο με τους
«τίτλους» του θα έχει ιδιαίτερη σημασία η εις βάθος επεξεργασία του, ώστε να
διασφαλίζεται η δυνατότητα εφαρμογής του.

Οι ίδιοι είναι σίγουρο ότι θα αναζητήσουν πίσω από τις γραμμές του όσα δεν θα
«διαφημιστούν», για λόγους προεκλογικών σκοπιμοτήτων. Είναι βέβαιο ότι όλα τα
μέτρα που θα έπρεπε να περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα για την ελληνική οικονομία
δεν είναι δημοφιλή και είναι επίσης βέβαιο ότι τα μη δημοφιλή μέτρα δεν θα
βρουν περίοπτη θέση στο πρόγραμμα αυτό.

Οι «καυτές πατάτες» του ανοίγματος των κλειστών επαγγελμάτων, του ανοίγματος
των αγορών, του ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων, του χρόνου εργασίας και
της ευελιξίας της αγοράς εργασίας, του σπασίματος των συντεχνιών που
δημιουργούν κλειστά κυκλώματα στην αγορά, της παραγωγικότητας του δημόσιου
τομέα κ.ο.κ. δεν μένουν για πολύ στα χέρια των διεκδικητών της εξουσίας. Αλλά
αυτό δεν σημαίνει ότι δεν περνούν κατευθείαν σε όποιον τελικά την κερδίσει.

Ποιοι σχεδιάζουν τις προτάσεις για την οικονομική πολιτική

«Κάτι παλιό και κάτι καινούργιο…», έπρεπε να φορούν οι νύφες σύμφωνα με την
αγγλοσαξονική παράδοση και ο κ. Παπανδρέου περίπου την τήρησε, όταν καλούσε
την περασμένη Τρίτη τα στελέχη που προορίζονται να στελεχώσουν το οικονομικό
του επιτελείο.

Για ορισμένους ήταν μια πρόσκληση-έκπληξη, για συμμετοχή σε μία σύσκεψη με
άγνωστη σύνθεση και θέμα. Για κάποιους ήταν μια τυπική διαδικασία ενημέρωσης
πάνω στα θέματα της αρμοδιότητάς τους. Για τους περισσότερους ήταν η
αναμενόμενη επίσημη πρώτη μιας συνεργασίας, από την οποία αναμένεται να
προκύψει το νέο πρόγραμμα της οικονομικής πολιτικής που θα παρουσιάσει ο κ.
Παπανδρέου.

Πρώην και νυν

Πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύσκεψη κρατούσε, βεβαίως, αντικειμενικά ο πρώην
υπουργός Αλέκος Παπαδόπουλος, ο οποίος βρισκόταν ήδη στη θέση του συντάκτη του
προγράμματος του ΠΑΣΟΚ. Ακόμη, συμμετείχαν ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Γιώργος
Φλωρίδης, με γνωστές από τη θητεία του ως υφυπουργός Οικονομικών – και συχνά
αντισυμβατικές – ιδέες για την οικονομία και ο πρόεδρος της Εμπορικής Τράπεζας
Γιάννης Στουρνάρας, με αναγνωρισμένο πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαδικασία
ένταξης της χώρας στη ζώνη του ευρώ και για πολλούς ένα αναξιοποίητο ακόμη
κεφάλαιο του κυβερνώντος κόμματος.

Ήταν, επίσης, εκεί ο Γκίκας Χαρδούβελης, οικονομικός σύμβουλος του
Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, ο προφανής σύνδεσμος με το «παλιό», Γιώργος
Παπακωνσταντίνου, γενικός διευθυντής σήμερα του ΠΑΣΟΚ και υποψήφιος βουλευτής
Κοζάνης και βασικός συντάκτης της Χάρτας Σύγκλισης, και ο Φίλιππος Σαχινίδης,
από το οικονομικό γραφείο του πρωθυπουργού.

H προετοιμασία

Συμμετείχαν επίσης ο Απόστολος Ταμβακάκης, υποδιοικητής της Εθνικής Τράπεζας
και γνωστός ως στενός συνεργάτης του υπουργού Οικονομίας και Οικονομίας Νίκου
Χριστοδουλάκη, ο Γιώργος Κανελλοπουλος, γενικός γραμματέας του υπουργείου
Οικονομίας και Οικονομικών, και ο Χριστόφορος Σαρδελλής, επικεφαλής του
Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, που θεωρείται ικανός τεχνοκράτης με
χαμηλό προφίλ.

Τη συζήτηση φέρεται ότι προετοίμασε ο Ανδρέας Παπανδρέου, οικονομολόγος,
αδελφός του Γιώργου Παπανδρέου, ενώ τον συντονισμό της είχε αναλάβει η
σύμβουλος του υπουργού Εξωτερικών Ντίνα Μπιρμπίλη.

Ο Βασίλης Ράπανος, πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων – επί
Γ. Παπαντωνίου και N. Χριστοδουλάκη – είχε προσκληθεί, αλλά δεν μπόρεσε να
συμμετάσχει, επειδή εκπροσωπούσε τη χώρα στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας
στις Βρυξέλλες. Στο εξής αναμένεται να δίνει το «παρών».

H βασική «απουσία» της σύσκεψης ήταν φυσικά ο υπουργός Οικονομίας και
Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης, με τον οποίο ο κ. Παπανδρέου συναντήθηκε
αργότερα κατ’ ιδίαν.

Ο κατάλογος του οικονομικού επιτελείου είναι πάντως πιθανότατα ανοιχτός σε νέα
ονόματα, ενώ ορισμένα από αυτά που συμμετείχαν στη σύσκεψη της Τρίτης δεν θα
συνεχίσουν να παίζουν ρόλο.