Kοτοπούλη, Παξινού, Xατζιδάκις, Tσαρούχης και ο… Σταμάτης Kραουνάκης

Είχα την τιμή να έχω γνωρίσει την Κατίνα Παξινού, να έχω συναναστραφεί τον
Μάνο Χατζιδάκι και την εξίσου μεγάλη τιμή να με θεωρεί συνεργάτη και φίλο του
ο Γιάννης Τσαρούχης. Δεν πρόλαβα να γνωρίσω τη Μαρίκα Κοτοπούλη, αλλά οι
μαρτυρίες αναφέρονται σ’ έναν άνθρωπο που η αμεσότητα και το τάλαντο της ζωής
ήταν ισοϋψή με την υποκριτική του δεινότητα. Ενσωματώνεται λοιπόν στη
συντροφιά των άλλων τριών, που ένα κοινό τους χαρακτηριστικό υπήρξε ότι η
καθημερινότητά τους φτιαχνόταν με τα πιο γήινα υλικά.

H Παξινού κεντούσε, ανθοκομούσε και ξοδευόταν για φίλους, μαθητές και
γνωστούς, ο Χατζιδάκις, αν και τεράστιας εμβέλειας και αποδοχής,
συμπεριφερόταν ως ένα αντικοινωνικό ζιζάνιο με συνείδηση «περιθωριακή» κι ο
Τσαρούχης συνδύαζε την ανατρεπτικότητα του αναγεννησιακού καλλιτέχνη με τον
τυπολάτρη, πιστό χριστιανό. Ναρκοθετούσαν όλοι τους το μεγαλεπήβολο και κούφιο
των πολιτικών λόγων, με την κραυγή της λαϊκής μάνας, τη μουσική για τη μικρή
αχηβάδα, το θαυμάσιο απεικονισμένο κεφάλι της Μεγαρίτισσας. Συκοφαντούσανε την
«επωνυμία» τους με το να συγκινούνται και να αξιοποιούν τους θησαυρούς του
«ανώνυμου» ανθρώπου και καταγγέλλανε την απάτη του «συστήματος» που τους είχε
αναδείξει.

Ομογάλακτοι με τους κατά Χριστόν «σαλούς», αν το έργο τους παρουσιάζεται τόσο
ανθεκτικό μέσα στον χρόνο, είναι γιατί μαγεύανε τους άλλους ως ψυχές. Καμιά
πόζα, κανένα ύφος. Αποστρέφονταν τα «από καθέδρας» – πανεπιστημιακής ή άλλης –
και συνομολογούσαν την πίστη τους στα λόγια του Τσαρούχη: «Δύο άνθρωποι που
κουβεντιάζουν έξω από ένα Πανεπιστήμιο, μπορούν ν’ αλλάξουν την πορεία της
ανθρωπότητας περισσότερο απ’ ό,τι όλοι οι καθηγητές που βρίσκονται μέσα σ’
αυτό».

Και ο Σταμάτης Κραουνάκης; Με σεβασμό σε δυο, τρεις το πολύ καλλιτέχνες (θα
‘ρθει η ώρα τους) θα τον λογάριαζε κανείς ως το νεώτερο μέλος αυτής της
συντροφιάς. Μιλάμε για έναν καλλιτέχνη που, ενώ το προσωπικό συνθετικό του
έργο τον φέρνει σε καθημερινή «επαφή» με χιλιάδες ανθρώπους, επιλέγει έναν
μικρό χώρο για να ζει σε μια «σωματική» συναναστροφή τη συγκίνησή του,
πολλαπλασιάζοντάς την με τον τρόπο αυτό για τους άλλους και τον εαυτό του.
Είναι πολύ σημαντικό, ενώ αναγνωρίζεσαι ως δρομέας μεγάλων αποστάσεων εσύ να
το «διασκεδάζεις» ως κατοστάρης.

Δεν ξέρω αν είναι «θυσία» αντί για δύο συναυλίες σ’ ένα στάδιο εσύ να «καλείς»
κάθε βράδυ μια συντροφιά φίλων που να τους μεταβάλλεις σε συνεργούς και
συνενόχους σ’ ένα παρελθόν που προϋποθέτει άλλοτε ξεχασμένες κι άλλοτε
επιζήσασες μνήμες και μουσικές και, μ’ ένα κλείσιμο του ματιού, απαγορευμένες
οσμές και γεύσεις. H τέχνη είναι σπουδαία υπόθεση, όταν καταλήγει ν’
ανταλλάσσεται ως χειραψία μ’ έναν μόνον άνθρωπο. Δεν καταλαβαίνουν πολλοί πως,
όταν αγαπάς τους άλλους (όσο λίγοι κι αν είναι), δεν λογαριάζεις ποτέ χαμένο
τον χρόνο που έδωσες για να τους ευχαριστήσεις.

Ο Σταμάτης Κραουνάκης και οι συνεργάτες του στον μικρότατό τους χώρο
κατορθώνουν ακόμη και την αυθόρμητη «καχυποψία» που υπάρχει στον θεατή ότι,
προκειμένου να ευχαριστηθεί, χρειάστηκε να καταβάλλει ένα κάποιο αντίτιμο, να
την καθιστούν ανύπαρκτη. Το κλίμα της ευφορίας που δημιουργούνε όλοι τους, δεν
είναι γιατί πρόκειται να «πληρωθούνε». Ένας λόγος να θυμηθούμε έναν άλλον,
πεθαμένο, ιδεολόγο του θεάτρου, τον Δημήτρη Ποταμίτη, που έλεγε: «Εγώ
παίζοντας θα τον αλλάξω τον κόσμο».

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».