TPITH AΠOΨH 2004 παιδικές ευχές

And if he left off dreaming about you…

Lewis Carroll

To παιδί είναι ο πατέρας του ανθρώπου. Το μέλλον του και η καταγωγή του.
Εύλογα λοιπόν χρίζεται πρωταγωνιστής κάθε καινούργιας χρονιάς. Έτσι κι αλλιώς,
σε κάθε αρχή χρονιάς ενεργοποιείται η φαντασίωση της «αρχής» του «νέου». Το
βλέμμα αναζητά ένα αύριο λιγότερο δυσεντόπιστο και σκοτεινό, ένα αύριο – γιατί
όχι; – ακόμα και ευτυχισμένο. H λέξη «ευτυχία» μπορεί να προκαλεί ως προς την
αφοπλιστική της αφέλεια, παραμένει όμως θεμιτή η αναζήτησή της, όπως και αν
βιώνεται, μέσα στη διαταρακτική της υποκειμενικότητα.

Στους επετειακούς αναστοχασμούς που το 2004 υποδαυλίζει ο παιδικός λόγος έχει
τη δική του αξία. Είναι ένας λόγος που δεν κομίζει τα βαρίδια και την
υποθηκευμένη κληρονομιά ενός ευθυγραμμισμένου, συμβιβασμένου, κατευνασμένου,
ενήλικα λόγου.

Αναφέρομαι στην πρώτη παιδική ηλικία. Εκεί γύρω στα 6 με 7 χρόνια. Στην έναρξη
της σχολικής φοίτησης. Τότε που, για παράδειγμα, οι ζωγραφικές είναι ακόμα
εκρηκτικά ευφάνταστες και δημιουργικές, δίχως να έχουν ακόμη υποταχθεί στον
κανόνα της γεωμετρίας και των σωστών αναλογιών. Τότε που η σκέψη είναι μια
παντοδύναμη, μαγική σκέψη και ο λόγος είναι ένας αβίαστος, μη λογοκριμένος
λόγος που υπακούει στις δικές του ακροβατικές φαντασιώσεις, στα παράδοξα
όνειρα και στις ανένταχτες βουλήσεις.

Δεν κρατεί πολύ. Στις μέρες μας, οι έφηβοι όλο και περισσότερο εκχωρούν την
αλλοτινή, γεμάτη εντάσεις και ανατροπές, εφηβική κρίση ταυτότητας, σε
προσαρμοστικές ενήλικες κινήσεις. Τα ερευνητικά δεδομένα φανερώνουν ότι από
πολύ νωρίς, ήδη από την εφηβεία, οι νέοι σήμερα φαντασιώνουν τη μη φαντασίωση.
Ονειρεύονται, π.χ., μια θέση στο Δημόσιο ή μια δουλειά για να τα «κονομήσουν»,
να πιάσουν κι αυτοί την καλή.

Τα μικρά παιδιά όμως παραμένουν οι γνήσιοι πρωταγωνιστές ενός άλλου λόγου. H
τηλε-κουλτούρα δεν έχει προλάβει ακόμα να τα μιάνει. H κοινωνικοποίηση στις
προδιαγραφές της ενήλικης ζωής δεν έχει ακόμη συντελεσθεί.

Ο παιδικός λόγος αποτελεί λοιπόν, ιδιαίτερα σήμερα, μια
αξιομνημόνευτη υπενθύμιση για έναν κόσμο που θα μπορούσε να ήταν άλλος.

Χαρακτηριστικός είναι ο λόγος που αρθρώνουν σε μια έμφοβη, ξενόφοβη εποχή σαν
τη δική μας, για τον ξένο.

Πρόσφατη έρευνα της V. PRC επιβεβαιώνει το υπερσυντηρητικό στίγμα της εποχής
μας. Το 82,7 των ερωτώμενων επιτρέπει σε λίγους ή σε κανέναν ξένο να ζει στην
Ελλάδα!

Αν ήταν όμως μικρά παιδιά οι ερωτώμενοι; Η εικόνα θα άλλαζε δραματικά! Ως διά
μαγείας το σκοτάδι θα αμβλυνόταν και η αξία της χαμένης αλληλεγγύης θα
επέστρεφε. Άλλωστε, δεν νοείται ζωή δίχως αυτή την αξία.

Την αξία αυτή υπερασπίζονται τα μικρά παιδιά. Αξίζει να το αφουγκρασθούμε…

Σε μια συνεργασία του Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτικής (ΙΜΕΠΟ) με την
Unicef, με την ονομασία «Ο συμμαθητής μου από την άλλη χώρα», ιδού
μερικές απαντήσεις των εξάχρονων παιδιών:

* Οι ξένοι έρχονται στη χώρα μας γιατί θέλουν την ελευθερία τους

* είναι φίλοι μας,

* έρχονται να κερδίσουν το ψωμί τους,

* κουράζονται, όπως και ο μπαμπάς και η μαμά μου, για να δουλεύουν και να
ζουν,

* είναι πολλοί, όμως εδώ χωράνε

* εμένα με λένε Σπύρο, τη φίλη μου τη λένε Αμάντα.

* Εγώ είμαι η Ίνα, τη φίλη μου τη λένε Σαμάνθα και το φίλο μου Έλιονι.

Γρήγορα οι απαντήσεις μεταλλάσσονται. Ο φόβος και η δυσπιστία εγκαθίστανται,
εκεί γύρω στα 10 με 12 χρόνια. Ο ενήλικος λόγος έχει διεισδύσει. Όμως υπάρχει
ένα κενό, ένα φωτεινό κενό, εκεί γύρω στην πρώτη παιδική ηλικία. Ένα πολύτιμο
κενό!!!

H αποδοχή του άλλου, ως προϋπόθεση αποδοχής, του ίδιου του εαυτού μας και της
κουλτούρας μας, αν ήταν υπόθεση των μικρών παιδιών θα είχε επιτευχθεί. Όμως ο
κόσμος αυτός – φευ! – δεν είναι των παιδιών.

Για το 2004, όμως, αξίζει κανείς να φαντασιωθεί την έλευση των ενήλικων παιδιών!

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.