Aρνάκια άσπρα και… τρελά

Τη βεβαιότητά τους για την εμφάνιση της νόσου των τρελών αγελάδων και σε
αιγοπρόβατα εκφράζουν κορυφαίοι επιστήμονες, οι οποίοι προειδοποιούν για ένα
νέο διατροφικό εφιάλτη. Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι η νόσος προήλθε από τα
αιγοπρόβατα και απλά εξελίχθηκε στα βοοειδή.

Ήδη στη χώρα μας έχουν εντοπιστεί 20, τουλάχιστον, περιπτώσεις αμνοεριφίων,
υπόπτων για σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια, ενώ το ερώτημα για την πραγματική
διάσταση του προβλήματος δεν μπορεί να απαντηθεί με βεβαιότητα από κανένα.

Ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2003 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει την εφαρμογή
ελέγχων, όπου ξεκάθαρα ορίζει την σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια ως ασθένεια που
προσβάλει και τα αιγοπρόβατα, τη διαχωρίζει από την τρομώδη νόσο των προβάτων
(scarpie) και ζητάει τη λήψη μέτρων. Είχε προηγηθεί το 2001 η πρόταση του
επιτρόπου Υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κ. Ντέιβιντ Μπερν, που είχε προτείνει
την επέκταση της έρευνας για τη νόσο των «τρελών αγελάδων» και στα
αιγοπρόβατα. Ο κ. Μπερν είχε τότε στο μυαλό του εργαστηριακές έρευνες
Ευρωπαίων και Αμερικανών επιστημόνων που προειδοποιούσαν ότι η ασθένεια των
«τρελών αγελάδων» μπορεί να μεταδοθεί πολύ εύκολα στα αιγοπρόβατα. Οι μελέτες
προειδοποιούσαν ότι η κατανάλωση κρέατος από μολυσμένο αμνοερίφιο δεν είναι
τόσο παθογόνος, όσο στην περίπτωση των βοοειδών, ωστόσο τόνιζαν ότι «ένα
άρρωστο πρόβατο είναι επικίνδυνο».

H σκέψη του κ. Μπερν σε μεγάλο βαθμό αποδείχτηκε σωστή. Σε αυτό που έσφαλε
είναι στο ποιος μετέδωσε τη νόσο. Ο κ. Θόδωρος Σκλαβιάδης, αναπληρωτής
καθηγητής Φαρμακευτικής του ΑΠΘ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής για τις
λοιμώξεις και τα παρασιτικά νοσήματα του υπουργείου Γεωργίας είναι
κατηγορηματικός: «H νόσος μεταφέρθηκε στα βοοειδή μέσω ζωοτροφών που περιείχαν
αλεσμένο κρέας αιγοπροβάτων (κρεατάλευρα), και οι οποίες στη συνέχεια
θεωρητικά απαγορεύτηκαν».

Πώς όμως μεταδίδεται η νόσος στα αιγοπρόβατα; Σύμφωνα με τον κ. Σκλαβιάδη, στη
διάρκεια της γέννας η προβατίνα χάνει τον πλακούντα του στον τόπο της γέννας,
ο οποίος ανακατεύεται με τα χόρτα. Στον πλακούντα εντοπίζονται τα πρίον, τα
βραδέα λοιμογόνα σωματίδια που ενοχοποιήθηκαν ως αίτια της σπογγώδους
εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών. Μέσω της τροφικής αλυσίδας καταλήγουν σε άλλα
πρόβατα και έτσι ξεκινάει ένας φαύλος κύκλος διατροφικής ανωμαλίας.

Με ένα κρούσμα θανατώνεται ολόκληρο το κοπάδι

Στις περιπτώσεις που εντοπίζεται κάποιο άρρωστο ζώο η E.E. προτείνει τη
θανάτωση όλου του κοπαδιού και την αντικατάστασή του με πιο ανθεκτική ράτσα.
Στην Ελλάδα το έργο αυτό το έχει επιφορτιστεί αρμόδια επιτροπή του υπουργείου
Γεωργίας. Μέλη της, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η νόσος των «τρελών
αιγοπροβάτων» δεν έχει αντιμετωπιστεί με τη δέουσα σοβαρότητα, με αποτέλεσμα
οι κτηνοτρόφοι να παίρνουν την αποζημίωση, χωρίς να αναζητούν τα σωστά ζώα.

5 ερωτήσεις – κλειδιά

τι δεν πρέπει να τρώμε από αρνιά – κατσίκια

1. Πόσο επικίνδυνα είναι, λοιπόν, τα ελληνικά αιγοπρόβατα;

Στην περίπτωση της Ελλάδας ο κ. Βασίλης Στύλας, γενικός διευθυντής της
Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του υπουργείου Γεωργίας είναι καθησυχαστικός: «Ο τρόπος
εκτροφής των αιγοπροβάτων στη χώρα μας σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να
συγκριθεί με άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπου γίνεται συστηματική εκτροφή με
μεγάλες ποσότητες ζωοτροφών. Τα ελληνικά αιγοπρόβατα, αντίθετα, έχουν μεγάλους
χώρους βοσκής».

2. Τι είδους έλεγχοι ισχύουν για τα αιγοπρόβατα;

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου κάθε χρόνο 3-4 εκατομμύρια αιγοπρόβατα
οδηγούνται στα σφαγεία, η ευρωπαϊκή οδηγία ορίζει την τυχαία και
δειγματοληπτική εξέταση. Για τα ζώα άνω των 18 μηνών που σφάζονται για
ανθρώπινη κατανάλωση θα έπρεπε το 2003 να γίνουν 60.000 έλεγχοι. Από το 2004
οι έλεγχοι περιορίζονται σε 25 χιλιάδες, «εξαιρετικά μικρός αριθμός για ασφαλή
αποτελέσματα», σχολιάζουν οι ελεγκτές τροφίμων.

3. Τι προτείνουν οι γιατροί;

Σε πρώτη φάση μέχρις ότου ολοκληρωθούν οι εργαστηριακές έρευνες που συνδέουν
την κατανάλωση κρέατος από αιγοπρόβατα με τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια, οι
γιατροί προτείνουν στους καταναλωτές να ξεχάσουν όσα φαγητά περιέχουν
εντόσθια, έντερα ή το κεφάλι αρνιού, κατσικιού, προβάτου.

4. Μπορεί να αποκλειστεί η μετάδοση της παθογόνου νόσου μέσω των
γαλακτοκομικών προϊόντων;

H απάντηση στην ερώτηση αυτή είναι ναι μεν αλλά. Οι γιατροί αποφεύγουν να
δώσουν μια ξεκάθαρη απάντηση, τονίζοντας ότι οι εργαστηριακές έρευνες δεν
ενοχοποίησαν, αλλά ούτε και απενοχοποίησαν τα γαλακτοκομικά προϊόντα στα άτομα
που έχουν εκδηλώσει συμπτώματα της ασθένειας Κρόιτσφελντ – Γιάκομπ.

5. Τι προκαλεί η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια;

H σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών, σύμφωνα με τον βραβευμένο με Νόμπελ
Αμερικανό επιστήμονα Στάνλεϊ Προύσινερ μολύνει τον εγκεφαλικό ιστό.
Νεώτερες έρευνες συνδυάζουν τη νόσο και με τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Για την
ασθένεια δεν υπάρχει καμία γνωστή θεραπεία. Ωστόσο, ο αριθμός των θανάτων από
τη νόσο για την οποία όλοι οι ειδικοί προέβλεπαν ότι θα ήταν η μεγάλη επιδημία
των αρχών του 21ου αιώνα, μειώνεται αντί να αυξάνεται. Πέρυσι στη Βρετανία
καταγράφηκαν 17 θάνατοι από την ασθένεια ενώ φέτος 12.