Kερδισμένοι και χαμένοι από το ευρώ

Κέρδη και ζημίες, στην οικονομία και στους καταναλωτές, φέρνει η εκτίναξη
της ισοτιμίας του ευρώ έναντι του δολαρίου, που ξεπερνά το 19% από την αρχή
του έτους. Το ευρώ πραγματοποίησε χθες νέο ρεκόρ και έφθασε στο 1,2511 σε
σχέση με το δολάριο.

Εντείνονται οι φόβοι για τις επιπτώσεις που προκαλεί η ξέφρενη κούρσα του ευρώ
στην ευρωπαϊκή οικονομία – και κατ’ επέκταση και στην ελληνική – αλλά η
ανατίμηση του ευρωπαϊκού νομίσματος έχει και τη θετική της πλευρά. Αφορά
κυρίως τη συγκράτηση του πληθωρισμού – ιδιαίτερα μέσω του περιορισμού του
κόστους των καυσίμων (πετρέλαιο), που αποτιμάται σε δολάρια – αλλά και τη
διατήρηση, για αρκετούς μήνες ακόμη, των επιτοκίων δανεισμού στα σημερνά
χαμηλά τους επίπεδα. Κερδισμένοι είναι και όσοι ταξιδεύουν προς χώρες εκτός
ευρωζώνης, αφού, λόγω της ανατίμησης του ευρώ, έχει μειωθεί το κόστος διαμονής
τους στις χώρες αυτές.

Το μεγάλο κέρδος

Το μεγαλύτερο κέρδος από την κούρσα του ευρώ εντοπίζεται στο μέτωπο του
πληθωρισμού. H ευεργετική επίδραση στον τιμάριθμο οφείλεται κυρίως στις τιμές
των καυσίμων, τα οποία τιμολογούνται σε δολάρια. Αυτό έχει ως συνέπεια να
φτάνει στην Ελλάδα το πετρέλαιο πιο φθηνό, γεγονός που μειώνει τις τιμές και
στα παράγωγά του (πλαστικό, ορυκτέλαια κ.λπ.). Όταν η διεθνής τιμή του
πετρελαίου αγγίζει τα 30 δολάρια το βαρέλι και η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου
βρίσκεται πάνω από το 1,20, είναι σαν να πληρώνουμε τον «μαύρο χρυσό» 25
δολάρια το βαρέλι. Μάλιστα, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει υπολογίσει ότι, με τις
σημερινές τιμές των καυσίμων, ο πληθωρισμός θα ήταν κατά 0,2 της μονάδας
υψηλότερος (στο 3,7%, έναντι 3,5% που εκτιμάται για το 2003), αν η ισοτιμία
ευρώ/δολαρίου κυμαινόταν στα περυσινά επίπεδα (περίπου ένα προς ένα).

H ανατίμηση του ευρώ επιδρά θετικά, σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό, και επειδή
μειώνει το κόστος των εισαγωγών από τρίτες χώρες. Έτσι, παρατηρούνται
περιορισμένες μειώσεις σε τιμές αυτοκινήτων και άλλων προϊόντων που
προέρχονται από τις ΗΠΑ ή τιμολογούνται σε δολάρια. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι
αυτές είναι, προς το παρόν, μικρές, καθώς, σε πολλές περιπτώσεις, οι
εισαγωγικές επιχειρήσεις δεν έχουν μειώσει τις τιμές ανάλογα με το εύρος της
πτώσης της ισοτιμίας του δολαρίου με το ευρώ. Μικρότερο είναι, επίσης, το
κόστος διαμονής των Ελλήνων τουριστών σε τρίτες χώρες, εκτός ευρωζώνης. Αυτό
αφορά όχι μόνον τις ΗΠΑ αλλά και άλλες χώρες, όπως η Βρετανία, καθώς το ευρώ
έχει ανατιμηθεί και έναντι της στερλίνας (κατά 8,5% από την αρχή του έτους).

Δώρο για δανειολήπτες

H άνοδος του ευρώ έναντι του δολαρίου αποτελεί μεγάλο δώρο και για τους
δανειολήπτες, καθώς αναβάλλει – τουλάχιστον για έξι μήνες – το ενδεχόμενο
αύξησης των επιτοκίων του ευρωπαϊκού νομίσματος από την EKT, ενώ αυξάνει την
πιθανότητα μείωσής τους. Ιδιαίτερα ωφελημένοι είναι όσοι έχουν ήδη λάβει
δάνεια (κυρίως στεγαστικά) με κυμαινόμενο επιτόκιο. Παράλληλα, η κούρσα του
ευρώ έναντι του δολαρίου προσέφερε μεγάλες αποδόσεις σε επενδυτές που
«πόνταραν» σε παράγωγα ή σε προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου που συνδέουν την
απόδοσή τους με την εν λόγω ισοτιμία. Σύμφωνα με στοιχεία τραπεζών, τα κέρδη
από παράγωγα και προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου ανήλθαν φέτος σε 5% – 20%.

H ανατίμηση του ευρώ ήταν, επίσης, ένας λόγος που ξαναβρήκε ο χρυσός τη χαμένη
του λάμψη. Όταν πέφτει το δολάριο, ανεβαίνει η τιμή του χρυσού και το ίδιο
συμβαίνει με τις τιμές μετοχών ξένων εταιρειών εξόρυξης χρυσού. Το γεγονός
αυτό προσέφερε φέτος σε επενδυτές που τόλμησαν να «ποντάρουν» στον χρυσό κέρδη
από 17% έως 70%.

Από την άλλη πλευρά, η ανατίμηση του ευρώ «ψαλιδίζει» την ανάπτυξη της
ευρωπαϊκής – και κατά συνέπεια της ελληνικής – οικονομίας. Και αυτό, γιατί τα
ευρωπαϊκά προϊόντα (και τα ελληνικά) γίνονται ακριβότερα όταν εξάγονται σε
τρίτες χώρες και κυρίως στις ΗΠΑ. Προβλήματα δημιουργούνται και στις εξαγωγές
ελληνικών προϊόντων σε χώρες της ευρωζώνης, διότι το «πάγωμα» της ευρωπαϊκής
οικονομίας μειώνει τη ζήτηση ελληνικών προϊόντων από Ευρωπαίους καταναλωτές.

Με τον ίδιο τρόπο, η ανατίμηση του ευρώ πλήττει τις ευρωπαϊκές και, κατά
συνέπεια, τις ελληνικές μετοχές, αλλά και τα ευρωπαϊκά και ελληνικά ομόλογα.
Και αυτό, γιατί κάνει τα ευρωπαϊκά ομόλογα και τις ευρωπαϊκές μετοχές πιο
ακριβές για ξένους επενδυτές (κυρίως Αμερικανούς). Επιπλέον, δημιουργεί
υπεραξίες σε παλαιούς ξένους επενδυτές (που είχαν ήδη αγοράσει μετοχές και
ομόλογα στην Ευρώπη και στην Ελλάδα), γεγονός που τους οδηγεί σε πιο εύκολες
αποφάσεις για ρευστοποίηση κερδών (πώληση μετοχών και ομολόγων).

Όσο ανατιμάται το ευρώ, αναβάλλεται το ενδεχόμενο αύξησης των ευρωπαϊκών
επιτοκίων και αυξάνεται η πιθανότητα μείωσής τους. Το γεγονός αυτό δεν ευνοεί
τους καταθέτες, οι οποίοι απειλούνται με νέες μειώσεις των επιτοκίων
καταθέσεων, τα οποία ήδη προσφέρουν αρνητικές αποδόσεις.

Μικρές μειώσεις τιμών στα προϊόντα από τις ΗΠΑ

Οι φορολογικές μειώσεις και οι συναλλαγματικές διαφορές έριξαν τις τιμές αυτοκινήτων και μηχανών που εισάγονται από τις ΗΠΑ

Μειώσεις τιμών – μικρότερες, όμως, από τις αναμενόμενες – έχει φέρει η
ανατίμηση του ευρώ σε προϊόντα και υπηρεσίες που προέρχονται από τις Ηνωμένες
Πολιτείες.

Τα μεγαλύτερα οφέλη παρουσιάζονται σε αυτοκίνητα και μηχανές, οφείλονται,
όμως, περισσότερο στις φορολογικές μειώσεις και λιγότερο στις συναλλαγματικές
διαφορές. H τιμή ενός τζιπ Grand Cherokee Auto Limited ανερχόταν σε 73.074
ευρώ στα τέλη του 2002 και αυτή τη στιγμή έχει πέσει στα 63.500 ευρώ.
Αντίστοιχα, το κόστος απόκτησης μιας Cadillac Seville 4.6 ST6 έπεσε από τα
90.095 ευρώ τον Δεκέμβριο του 2002 στα 76.640 ευρώ σήμερα.

Μειώσεις τιμών παρουσιάστηκαν και στις μηχανές Harley Davidson, με το μοντέλο
Fat Boy του 2003 να κοστίζει 25.100 ευρώ, ενώ η τιμή για το αντίστοιχο μοντέλο
του 2004 υπολογίζεται σε 24.800 ευρώ. Εντούτοις, οι μειώσεις αυτές δεν
αντιστοιχούν στο όφελος που θα είχαν οι καταναλωτές, αν οι εταιρείες είχαν
μετακυλήσει στις τιμές των προϊόντων τις συναλλαγματικές διαφορές.

Αεροπορικά εισιτήρια

Οριακές είναι οι μειώσεις στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων για
προορισμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή, το κόστος
για απευθείας πτήσεις από την Αθήνα προς τη Νέα Υόρκη με επιστροφή ξεκινά από
τα 480 ευρώ, ενώ πέρυσι ανερχόταν στα 500 ευρώ. Μηδαμινά είναι για τον τελικό
καταναλωτή τα οφέλη στους κλάδους των ηλεκτρονικών υπολογιστών και της κινητής
τηλεφωνίας. Οι μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες του χώρου, είτε διαθέτουν
εργοστάσια στην Ευρώπη είτε καλύπτουν την ελληνική αγορά μέσω διανομέων εντός
ευρωζώνης, με αποτέλεσμα η τιμολόγηση να γίνεται σε ευρώ και όχι σε δολάρια.