TPITH AΠOΨH H κατά Xριστόδουλον Iστορία

Πρώτα κατασκευάζουμε το παρελθόν, την Ιστορία, όπως μας ωφελεί· κατόπιν
επιλέγουμε τα ζητήματα που μας βλάπτουν· τέλος, βρίσκουμε μερικά ονόματα
ιστορικών, κατά προτίμηση νεκρών, που έχουν ασχοληθεί μ’ αυτά και τους κολλάμε
τη ρετσινιά του ανιστόρητου, του εχθρού του έθνους – λίγο παλιότερα οι ίδιοι
αυτό το έλεγαν «οι αντεθνικώς δρώντες» – του γραικύλου, του ευρωλιγούρη και
πολλών άλλων.

Μια φορά κι έναν καιρό λοιπόν ο Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κύριος
Χριστόδουλος, έχοντας κάνει όλη την παραπάνω επεξεργασία, περιέφερε την
ιστορική του αλήθεια στα κηρύγματά του για τους εορτάζοντες αγίους σε χωριά
της ευθύνης του, όπου πάντα περίσσευε και κανένα δεκάλεπτο για τον εν λόγω
άγιο· όπως τώρα με τον άγιο Σεραφείμ: η κεντρική ιδέα ήταν ότι τον σούβλισαν
οι Τούρκοι. Παρεμπιπτόντως: εκείνος ο Σκυλόσοφος ήταν καλός; Μα, δεν είχε
επαφές αυτός με κάτι άγριους καθολικούς Ευρωπαίους ηγέτες;

Ας συνεχίσω την ιστοριούλα μου. Όταν όμως περιφέρουμε αυτές τις ιστορικές
κατασκευές επί χρόνια και κανένας δεν μας λέει κάτι διαφορετικό, άνθρωποι
είμαστε μπορεί να γίνουμε και θρασείς· οπότε ο τότε σεβασμιώτατος
εκμεταλλευόμενος και την ευμενή υποδοχή που επιφυλασσόταν στα κείμενά του από
τις εφημερίδες με μεγάλη κυκλοφορία, έγραψε και άρθρο με ανάλογο περιεχόμενο
στην εφημερίδα «H Καθημερινή», με το οποίο κατακεραύνωνε αυτούς τους
«αντεθνικώς δρώντες» ιστορικούς. Κόλλησε μάλιστα και μερικά ονόματα, μαζί και
το δικό μου, με πιο γνωστό αυτό του Γιάννη Κορδάτου. Έγινε όμως κάποιο λάθος:
οι άλλοι «καταγγελλόμενοι» ήταν νεκροί· φαίνεται λοιπόν ότι οι συμβουλάτορές
του με είχαν κατατάξει στη γενιά του Κορδάτου – γράφουμε λοιπόν όσα ψέματα
θέλουμε, έτσι κι αλλιώς οι νεκροί δεν απαντούν.

Επειδή λοιπόν μου αποδίδονταν, ασυστόλως, πράγματα που ουδέποτε είχα πει,
έστειλα μία επιστολή στην εφημερίδα και παρακαλούσα τον διευθυντή της να
υποδείξει στον κύριο Χριστόδουλο να πει γραπτώς σε ποιο μελέτημά μου και σε
ποιες σελίδες τού έλεγα αυτά που μου απέδιδε. H εφημερίδα δημοσίευσε το αίτημά
μου, εντός πλαισίου μάλιστα, αλλά ποιος να απαντήσει;

Αυτή είναι η ιστοριούλα. Και μη σκεφθείτε ότι δεν είναι σύμφωνη με τον τίτλο
μου, γιατί επιχειρώ να συζητήσω δύο πράγματα: την περιφρόνηση της επίσημης
Εκκλησίας προς την Ιστορία – και μέσω της άγριας παραποίησής της – και τις
χρήσεις από τον επικεφαλής της των πραγματικοτήτων, σημερινών και του
παρελθόντος. Στην τελευταία, ας πούμε, έφοδό του ο Μακαριώτατος χρησιμοποίησε
ένα γεγονός πολύ παλαιό, το σούβλισμα χριστιανού από Τούρκους, δηλαδή
μουσουλμάνους, για να δηλώσει την υποστήριξή του προς εκείνους τους Ευρωπαίους
ηγέτες που ζητούν να συμπεριληφθεί στο επικείμενο ευρωπαϊκό Σύνταγμα η
χριστιανική παράδοση της Ένωσης. Δεν είναι η πρώτη φορά που το λέει και το
υπερασπίζεται· μόνο που τώρα ήταν ευκαιρία να καταγγείλει και τον βάρβαρο
«Τούρκο» που ακούει στο όνομα Βαρθολομαίος.

Αλλά το όχημα για την επίθεση του Αρχιεπισκόπου κατά του «Τούρκου» είναι η
Ευρώπη, η χριστιανική πρώτα, η δημοκρατική κατόπιν· ο Αρχιεπίσκοπος δεν
ανασκεύασε τίποτε με τη δεύτερη παρέμβασή του: είτε ως βάρβαρος μουσουλμάνος
που σουβλίζει χριστιανούς, είτε ως στερούμενος δημοκρατίας, ο «Τούρκος» δεν
χωράει στην Ευρώπη, τη χριστιανική και δημοκρατική – κάθε φορά, ανάλογα με τις
ανάγκες της προπαγάνδας, αλλάζει ο εχθρός· καμιά φορά ο εχθρός γίνεται
σύμμαχος κατά του νέου εχθρού. Είναι γνωστά παιχνίδια των εξουσιών· με
πραγματικά θύματα τις κοινωνικές συνειδήσεις και την Ιστορία· ή μήπως με
στόχο, τελικά, και τις δύο;

Αφού υπενθυμίσω ότι ο κοινωνικός ρόλος της Εκκλησίας είναι πολύ σημαντικό
ζήτημα, θέλω να επανέλθω στη σχέση της με την Ιστορία· με μία παρατήρηση και
μία απορία. H παρατήρησή μου δεν έχει αυτή τη φορά να κάνει με τον
πρωταγωνιστικό ρόλο της Εκκλησίας στην παραγωγή ιστορικών μύθων. Έχει να κάνει
με κάτι άλλο που δεν είναι καθόλου γνωστό και πρέπει να γίνει: η Εκκλησία
είναι ο μόνος θεσμός που αρνείται να παραδώσει τα εκκλησιαστικά, όπως
λέγονται, Αρχεία στην αρμόδια δημόσια υπηρεσία, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους,
μολονότι την υποχρεώνει ο νόμος – κι ας είναι ακόμη-ακόμη και Αρχεία του 17ου
και του 18ου αιώνα. Αυτήν την τιμή περιποιεί η Εκκλησία στην Ιστορία· αυτόν το
σεβασμό τής επιφυλάσσει· να κρύβει τις πηγές από την επιστημονική έρευνα.

Και η απορία· πραγματική, όχι ρητορική. Μέσα σ’ αυτήν την πολυμελή Ιεραρχία
μόνον πέντε άνθρωποι (οι εξής τέσσερις, ο Ζακύνθου και ο Ιωαννίνων!) είναι που
μπορούν να σκεφθούν σωστά, έστω και θεολογικά;

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.