Tο ’89 που… ξεχάστηκε

«Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ βρήκε ενδιαφέρουσα την πρόταση, αλλά καμιά δημόσια
δήλωση δεν έκανε». H αναφορά στη νέα βιογραφία Φλωράκη – από τον κ. Χρ.
Θεοχαράτο – περί της δήθεν άρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου να αναλάβει τις
πολιτικές ευθύνες του για το σκάνδαλο Κοσκωτά, κατ’ αρχήν σοκάρει. Αλλά στη
συνέχεια ξυπνά οδυνηρές μνήμες για την ηγεσία τού τότε ενιαίου Συνασπισμού…
![]() |
|
«Γι’ αυτό το σκάνδαλο υπάρχουν ασφαλώς πολιτικές ευθύνες. Αναλαμβάνω |
Ο επίτιμος πρόεδρος του KKE διηγείται ότι το Πολιτικό Γραφείο του KKE είχε
συνεδριάσει τον Σεπτέμβριο του ’89, λίγο πριν από τις παραπομπές – και
αποφάσισε να διαμηνύσει στον Ανδρέα Παπανδρέου ότι αν αναλάμβανε «με παρρησία»
τις πολιτικές ευθύνες του για το σκάνδαλο Κοσκωτά, «ο ΣΥΝ δεν θα τον
παρέπεμπε». Κάτι που – κατά Φλωράκη – ο Παπανδρέου «δεν έκανε»…
Κι όμως, στις 27 Σεπτεμβρίου εκείνης της «βρώμικης» χρονιάς, ο Ανδρέας
Παπανδρέου ανέβαινε στο βήμα της Βουλής για να «απολογηθεί», εν όψει της
ψηφοφορίας για την παραπομπή του στο Ειδικό Δικαστήριo. «Γι’ αυτό το σκάνδαλο
υπάρχουν ασφαλώς πολιτικές ευθύνες. Αναλαμβάνω προσωπικά το μερίδιο της δικής
μου πολιτικής ευθύνης», έλεγε χαρακτηριστικά – μέσα σε μια θύελλα
χειροκροτημάτων από τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, που ένιωθαν, έστω και προσωρινά,
να λυτρώνονται από το βάρος των κατηγοριών που κόντευαν να διαλύσουν το κόμμα
τους…
Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν έμεινε σε εκείνη την αναφορά. Για να μην υπάρξει η
παραμικρή αμφιβολία, τρεις παραγράφους αργότερα είπε: «Έχω αναλάβει – και το
τονίζω ακόμα μία φορά – την πολιτική ευθύνη της συνολικής πορείας του
Κινήματός μας. Για την επιλογή των συνεργατών μου, όπως και για τις πολιτικές
τους αποφάσεις, ουδέποτε απέφυγα να αναλάβω την πολιτική ευθύνη, που είναι
εύλογο να μου ανήκει».
Από εκείνη την ομιλία του Παπανδρέου έμεινε ως τίτλος το «Κατηγορώ τους
κατηγόρους μου» – καθώς το επιτελείο του προέδρου τού ΠΑΣΟΚ (Λαλιώτης,
Βενιζέλος, Χυτήρης, Αθανασάκης) είχε προκρίνει ένα «δίπολο» αναφοράς –
υψώνουμε τείχη απέναντι στις ποινικές κατηγορίες, αλλά αποδεχόμαστε τις
πολιτικές ευθύνες. Δεν στάθηκε αρκετό…
![]() |
|
Μίμης Ανδρουλάκης – από τους υπέρμαχους τότε της παραπομπής Ανδρέα, έγραψε: |
Τον παρέπεμψαν «στο πόδι»… H συνέχεια είναι λίγο έως πολύ γνωστή –
μόλις ολοκληρώθηκε η ομιλία του Παπανδρέου, ο ίδιος ο κ. Χαρ. Φλωράκης
συγκάλεσε μία «στο πόδι» σύσκεψη των βουλευτών του ενιαίου ΣΥΝ, όπου με
συνοπτικές διαδικασίες αποφασίστηκε ότι η ομιλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ «δεν
περιείχε νέα στοιχεία». H παραπομπή ήταν πια γεγονός – κι ας είχε αναλάβει…
πληρέστατα τις πολιτικές του ευθύνες!
Ωστόσο, όταν ο κ. Φλωράκης κάνει λόγο για πρόταση στον Ανδρέα Παπανδρέου, λέει
την αλήθεια. Για την ακρίβεια ένα μεγάλο, αλλά όχι και σημαντικό, μέρος της
αλήθειας: Όλα ξεκίνησαν – όχι από τον διευθυντή της εφημερίδας «Πρώτη», όπως –
προφανώς κατά λάθος – αναφέρει ο επίτιμος πρόεδρος του KKE, αλλά από τον κ.
Αρ. Μανωλάκο. Ο γνωστός δημοσιογράφος, που ήταν στο Εκτελεστικό Γραφείο της
EAP, είχε απευθυνθεί στο περιβάλλον του Ανδρέα Παπανδρέου – και περιέγραψε
συνοπτικά μία πρόταση, σύμφωνα με την οποία, αν ο Ανδρέας ήταν διατεθειμένος
να αναλάβει τις πολιτικές ευθύνες για το σκάνδαλο, τότε ο ΣΥΝ δεν θα
συναινούσε στην παραπομπή του. Τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, με κρυφή ικανοποίηση,
εισέπραξαν την αίσθηση ότι στον ενιαίο ΣΥΝ υπήρχαν πολλοί που δεν ήθελαν την
παραπομπή του Ανδρέα…
Ο κ. Μανωλάκος όμως δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να διαπραγματευθεί την υπόθεση –
ο ΣΥΝ όρισε τον αείμνηστο Γρηγόρη Γιάνναρο, που ήταν εκείνη την εποχή το άτυπο
Νο2 στην EAP, ύστερα από τον κ. Λ. Κύρκο. Ο Παπανδρέου όρισε ως εκπρόσωπό του
τον κ. Τηλ. Χυτήρη – ο οποίος επισκέφθηκε τον Γιάνναρο στο σπίτι του, στο
Κολωνάκι.
Ο «διαλεκτικός» Γρηγόρης Γιάνναρος ήταν «ιδανικός» για μια τέτοια προσέγγιση –
και ο ορισμός του από την ηγεσία του ΣΥΝ έπειθε τον Παπανδρέου για τη
σοβαρότητα της διαπραγμάτευσης, μια και ήταν γνωστό από την πρώτη στιγμή ότι
ήταν από τους λιγότερο αδιάλλακτους, ως προς την παραπομπή τουλάχιστον του
προέδρου του ΠΑΣΟΚ.
Μια άβολη συζήτηση… Ωστόσο, πολύ γρήγορα, η συζήτηση έγινε ιδιαίτερα
άβολη για τον κ. Χυτήρη: ο μειλίχιος Γιάνναρος, μεταφέροντας την πρόταση της
ηγεσίας του Συνασπισμού, δεν μπορούσε παρά να είναι σκληρός – ο ΣΥΝ ζητούσε
από τον Ανδρέα Παπανδρέου να αναλάβει πλήρως όλες τις πολιτικές ευθύνες για το
σκάνδαλο, αλλά όχι μόνον. Ζητούσε κυρίως από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να
κατονομάσει στη Βουλή συγκεκριμένους συνεργάτες του – και να αναφερθεί στα
πεπραγμένα τους, σχετικά με το σκάνδαλο Κοσκωτά!
H χλωμάδα που απέκτησε ξαφνικά το πρόσωπο του κ. Χυτήρη, ήταν η… ελαφρότερη
παρενέργεια της βραδιάς. Λίγο αργότερα, ο Ανδρέας Παπανδρέου μάθαινε τα
καθέκαστα – και έφτασε πολύ γρήγορα στο συμπέρασμα, που μοιράστηκε με τους
συνεργάτες του, ότι η ηγεσία του ΣΥΝ όχι μόνον είχε προαποφασίσει να τον
παραπέμψει για το ποινικό μέρος του σκανδάλου, αλλά επιζητούσε και τον πλήρη
πολιτικό του εξευτελισμό, που θα οδηγούσε ενδεχομένως και στη διάλυση του
ΠΑΣΟΚ…
Μερικά χρόνια αργότερα, ο κ. M. Ανδρουλάκης – ένας από εκείνους που έλαμψαν το
καλοκαίρι του ’89, τόσο για τη ρητορική του δεινότητα, όσο και για την
προσήλωσή του στην ανάγκη παραπομπής του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στο Ειδικό
Δικαστήριο, έκανε μίας μορφής αυτοκριτική. Στο «Μετά» γράφει ότι «δεν ήταν
ποτέ στις προθέσεις της Αριστεράς η παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου. Αντίθετα,
είχαν προηγηθεί σοβαρές διεργασίες με έγκυρο διάλογο, με πρόσωπα υψηλού
κύρους, που οδηγούσαν το ΠΑΣΟΚ να αναγνωρίσει πλήρως τις πολιτικές του ευθύνες
για να ικανοποιηθεί το λαϊκό αίσθημα».
Το πιο ενδιαφέρον όμως, που αναιρεί εν πολλοίς όλα αυτά, το λέει λίγο παρακάτω
ο κ. Ανδρουλάκης: «Απ’ ό,τι φαίνεται, δεν πρόκειται ποτέ να μάθουμε ούτε ποιος
ούτε και πώς δημιούργησε την εντύπωση στην ιστορική ηγεσία του ΣΥΝ, ότι
έρχονται στοιχεία δραματικά και συνεπώς θα εκτεθεί αν δεν ψηφίσει την
παραπομπή». Και αλήθεια – δεκατέσσερα χρόνια και τρεις μήνες μετά, δεν
γνωρίζουμε ούτε το «ποιος» ούτε το «πώς»…















