Kηρύξτε ανεξαρτησία από τις HΠA

Ο Τζορτζ Μπους έχει εμμονή με τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και ιδιαίτερα
με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις για την αντιμετώπισή της. H αμερικανική
εξωτερική πολιτική αντικατοπτρίζει την εμμονή αυτή. Οι ΗΠΑ θα ξοδέψουν φέτος
περίπου 450 δισ. δολάρια για τον στρατό – ποσό στο οποίο περιλαμβάνεται και το
κόστος του πολέμου στο Ιράκ – ενώ θα διαθέσουν λιγότερα από 15 δισ. δολάρια
στη μάχη κατά της φτώχειας, υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος και κατά των
ασθενειών σε όλο τον κόσμο.

Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ ξοδεύουν για τον στρατό και τις στρατιωτικές
επιχειρήσεις τριάντα φορές περισσότερα χρήματα απ’ όσα δαπανούν για την
παγκόσμια ευημερία, την υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος.

Μόνο για το Ιράκ

Ο Jeffrey Sachs είναι καθηγητής Οικονομικών και διευθυντής του Earth Institute στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Columbia

Ολόκληρο το 2003 ο κόσμος έζησε με την εμμονή του Μπους. Το θέμα του Ιράκ
κυριάρχησε στη διεθνή διπλωματία και ήταν σχεδόν το μοναδικό θέμα στην ατζέντα
του ΟΗΕ.

Την ίδια στιγμή, η μονόπλευρη προσέγγιση του Μπους στα διεθνή προβλήματα
προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη δυσφορία στον ισλαμικό κόσμο και φούντωσε την
τρομοκρατία στην Τουρκία, στη Βόρεια Αφρική, στη Σαουδική Αραβία και στη
Νοτιοανατολική Ασία.

Όμως, τα προβλήματα που υπάρχουν σε όλο τον κόσμο δεν δικαιολογούν αυτή τη
μονόπλευρη προσέγγιση.

H επικέντρωση του ενδιαφέροντος στην τρομοκρατία – εις βάρος άλλων θεμάτων –
και η αντιμετώπισή της μόνο με στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν θα φέρει ευημερία
και ειρήνη. Δεν θα φέρει καν μείωση των επιθέσεων.

H άλλη όψη

Ολόκληρο το 2003 ο κόσμος έζησε με την εμμονή του Μπους. Το θέμα του Ιράκ κυριάρχησε στη διεθνή διπλωματία και ήταν σχεδόν το μοναδικό θέμα στην ατζέντα του ΟΗΕ

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 σκοτώθηκαν στις ΗΠΑ 3.000 αθώοι, ενώ στην Αφρική
πεθαίνουν κάθε ημέρα από ελονοσία 8.000 παιδιά.

H ελονοσία, όμως, μπορεί να προληφθεί και να θεραπευτεί. Το πρόβλημα είναι ότι
η Αφρική είναι πολύ φτωχή για να ακολουθήσει μεθόδους πρόληψης και θεραπείας,
οι οποίες θα έσωζαν εκατομμύρια παιδιά κάθε χρόνο.

Οι ΗΠΑ ξοδεύουν καθημερινά για το Ιράκ περισσότερα απ’ όσα δαπανούν ετησίως
για την καταπολέμηση της ελονοσίας στην Αφρική. Καθώς το 2003 πλησιάζει προς
το τέλος του, είναι καιρός οι ηγέτες του κόσμου να βοηθήσουν. Θα πρέπει να
κάνουν τον πρόεδρο Μπους να καταλάβει ότι οι ΗΠΑ δεν θα βρουν διεθνή
συμπαράσταση αν η Ουάσιγκτον ασχολείται μόνο με την τρομοκρατία, χωρίς να
κάνει τίποτε άλλο για προβλήματα που πραγματικά βασανίζουν τον κόσμο: τη
φτώχεια, την έλλειψη καθαρού νερού, τις ασθένειες και τις αλλαγές κλίματος.

«Κούφιες» υποσχέσεις

Σε αρκετές περιπτώσεις οι ΗΠΑ έχουν αθετήσει τον λόγο τους. H Ουάσιγκτον
υποσχέθηκε να λάβει μέτρα για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος, χωρίς
όμως να το έχει κάνει σοβαρά μέχρι στιγμής. Υποσχέθηκε, επίσης, με τη
Διακήρυξη της Ντόχα, το 2001, να ανοίξει τις αμερικανικές αγορές στις πιο
φτωχές χώρες του κόσμου.

Το καλοκαίρι, όμως, στο Κανκούν του Μεξικό, αρνήθηκε να ανοίξει τις αγορές,
ακόμη και σε αφρικανικές οικονομίες, οι οποίες αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα
προβλήματα.

Ο κατάλογος είναι μακρύς. Το 2000 οι ΗΠΑ υποσχέθηκαν να συμβάλουν στη μείωση
της φτώχειας στον κόσμο, αλλά μέχρι τώρα δεν έχουν κάνει σημαντικά βήματα προς
αυτή την κατεύθυνση.

Στη σύνοδο κορυφής στο Γιοχάνεσμπουργκ, το 2002, η Αμερική υποσχέθηκε να
βοηθήσει στην προστασία των οικοσυστημάτων σε ολόκληρο τον κόσμο. Από τότε,
όμως, δεν έχει υπάρξει σχεδόν κανένα σχετικό νέο από την Ουάσιγκτον.

Βεβαίως, η Αμερική δεν είναι η μόνη που παραλείπει να προωθήσει όσα έχουν
συμφωνηθεί στον ΟΗΕ.

Όμως, επειδή είναι η πλουσιότερη και πιο ισχυρή χώρα στον κόσμο, η αμέλειά της
έχει καταστροφικά αποτελέσματα.

Αν οι ΗΠΑ θέλουν πραγματικά να αντιμετωπίσουν την τρομοκρατία, πρέπει να
αναγνωρίσουν ότι οι ακραίες ιδεολογίες, η φτώχεια και τα περιβαλλοντικά
προβλήματα αλληλοσυνδέονται. Πρέπει να αναγνωρίσουν την προσπάθεια που κάνουν
οι φτωχοί για να επιβιώσουν, σε διάφορα μέρη του κόσμου.

Να αντιδράσουν

Όμως, ο κόσμος δεν πρέπει να περιμένει πότε θα λογικευτούν οι ΗΠΑ, που
αντιπροσωπεύουν μόλις το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού και διαθέτουν μόνο μία
από τις 191 ψήφους στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Οι φτωχές χώρες, ιδιαίτερα οι δημοκρατίες του αναπτυσσόμενου κόσμου – η
Βραζιλία, η Νότια Αφρική, η Ινδία, το Μεξικό, η Γκάνα, οι Φιλιππίνες – θα
πρέπει να πουν:

«Είναι ανάγκη να λάβουμε μέτρα για θέματα που μας αφορούν και όχι μόνο για τα
θέματα που ενδιαφέρουν τις ΗΠΑ». Εκείνο που χρειάζεται περισσότερο ο κόσμος το
2004 είναι μια διακήρυξη ανεξαρτησίας από όλα εκείνα που η Αμερική επιτάσσει.

© Project Syndicate, Νοέμβριος 2003

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος