Λεωφόρος στη Σαχάρα

Ξεχάστε πυξίδες, καραβάνια με καμήλες και ταξίδια με τζιπ, κατά τα οποία η
απώλεια του προσανατολισμού μπορεί να αποβεί μοιραία. Στην πιο πολυθρύλητη
έρημο του κόσμου σύντομα θα μπορεί κανείς να απολαύσει ένα ταξίδι σε
αυτοκινητόδρομο δύο λωρίδων που θα εκτείνεται από το σημείο όπου η Ευρώπη
φιλάει την άκρη της ηπείρου ώς την καρδιά της Υποσαχάριας Αφρικής.

Αυτή τουλάχιστον είναι η ιδέα. Θεωρητικά, οι ταξιδιώτες σ’ αυτόν τον
υπερσαχαρικό αυτοκινητόδρομο θα μπορούν να επιβιβαστούν σ’ ένα οχηματαγωγό από
την Ισπανία και να διασχίσουν το Στενό του Γιβραλτάρ, να περάσουν οδηγώντας το
Μαρόκο και τη Δυτική Σαχάρα και να διασχίσουν 500 χιλιόμετρα της μαυριτανικής
ερήμου. Στη συνέχεια θα μπορούν να κατευθυνθούν νότια, είτε κατά μήκος της
ακτής του Ατλαντικού μέσα στο έδαφος Σενεγάλης είτε μέσω της σαβάνας προς το
Μαλι, το Νίγηρα για να φτάσουν τελικά στη Νιγηρία και στην πιο πολυάνθρωπη
πόλη της Αφρικής, το Λάγκος.

Τμήματα του δρόμου αυτού υπάρχουν στο Μαρόκο και σε όλη τη Δυτική Σαχάρα,
εκτός από ένα μικρό ναρκοθετημένο τμήμα της στο βορρά, και από τα νότια σύνορα
της Μαυριτανίας ώς το εσωτερικό της Σενεγάλης. Το πιο δύσκολο κομμάτι
βρίσκεται τώρα υπό κατασκευή. Περνάει ανάμεσα από τους χρυσούς αμμόλοφους της
μαυριτανικής ερήμου, ανάμεσα στο βόρειο λιμάνι Νουαντίμπου και την πρωτεύουσα
Νουακσότ.

Φτυαρίζουν την άμμο

«Ο άνθρωπος της ερήμου είναι πολύ χαρούμενος», λέει ο Άχμεντ Γιαχάγια
Ελάλ-Φίκι, γεννημένος κι αυτός στην έρημο της Μαυριτανίας και τώρα μηχανικός
που εργάζεται για την κατασκευή του αυτοκινητόδρομου από το Νουαντίμπου στο
Νουακσότ. Στεκόταν γελαστός στο μεσημεριάτικο ήλιο, έχοντας μπροστά του μια
μακριά γραμμή από μαύρη άσφαλτο και πίσω του μια ομάδα εργατών που
προσπαθούσαν να φτυαρίσουν την άμμο ενός αμμόλοφου που ανέβαινε έρποντας τον
δρόμο. Έμοιαζε σαν να προσπαθούν να αποξηράνουν τον ωκεανό. «Αυτή είναι η αρχή
της μάχης εναντίον της ερήμου», λέει ο Φίκι. «H έρημος είναι εχθρός του
ανθρώπου. Σκοτώνει».

Δέντρα-αναχώματα

Σ’ αυτή την επική μάχη του ανθρώπου εναντίον της φύσης, παραπετάσματα από
νάιλον υψώθηκαν για να εμποδίσουν τους αμμόλοφους να καταπιούν το δρόμο. Τα
παραπετάσματα αυτά χρειάζονται τακτικές επισκευές, εξαιτίας των επιθέσεων των
αμμόλοφων. Δένδρα ανθεκτικά στην έρημο φυτεύτηκαν νωρίτερα φέτος με στόχο να
αποτελέσουν μόνιμα αναχώματα εναντίον της άμμου, αλλά πάρα πολλά έχουν ήδη
πεθάνει. Οι ακραίες καθημερινές διακυμάνσεις της θερμοκρασίας κάνουν το δρόμο
να συστέλλεται και να διαστέλλεται σε εκπληκτικό βαθμό· ένα ειδικό υπόστρωμα
αποτελούμενο από στρώματα άμμου και όστρακα τον εμποδίζει να γεμίσει ρωγμές.
Σφοδρές αμμοθύελλες συχνά σκοτεινιάζουν τον ουρανό, κάνοντας άδεια βαρέλια
πετρελαίου να πετάνε πάνω από την έρημο και καταστρέφοντας κατασκευαστικό
εξοπλισμό. Οι εργάτες σκοντάφτουν καμιά φορά σε πτώματα που κείτονται στην
άμμο, νεκρά από αφυδάτωση.

H κυβέρνηση της Μαυριτανίας ελπίζει ότι ο δρόμος θα προσελκύσει τουρίστες στις
αρχαίες πόλεις και τα φυσικά πάρκα της, θα επιτρέψει στα αγαθά να προωθούνται
φτηνότερα από τη Βόρεια Αφρική και την Ευρώπη και θα επιτρέψει στα αλιεύματα
και το σιδηρομετάλλευμά της – τα κύρια εξαγωγικά προϊόντα της χώρας – να
μεταφέρονται ευκολότερα στην Ευρώπη. Αν η κατασκευή του δρόμου πετύχει,
περίκλειστες χώρες όπως το Μαλι και ο Νίγηρας θα επωφεληθούν επίσης από το
εμπόριο και τον τουρισμό.

Οι Ευρωπαίοι

Όπως όμως ο νέος δρόμος θα επιτρέψει στους Ευρωπαίους να φτάνουν ευκολότερα
στο εσωτερικό της Αφρικής, θα δώσει τη δυνατότητα και στους πάμπτωχους
Αφρικανούς μετανάστες να ακολουθήσουν την αντίθετη κατεύθυνση. Και η προοπτική
αυτή ανησυχεί πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος