Eπανάσταση και διανοούμενοι

Μια επανάσταση αλλάζει με βίαιο τρόπο ένα καθεστώς, όταν όλοι οι άλλοι έχουν
αποδειχτεί αναποτελεσματικοί. Οι μεγάλες επαναστάσεις – που επέφεραν ριζικές
κοινωνικές αλλαγές, όπως η Γαλλική – μπόρεσαν να συνδυαστούν με την Εθνική
Απελευθέρωση, όπως η Επανάσταση του 1821 στην Ελλάδα. Εξάλλου, από αυτή την
εποχή και μετά, η επανάσταση έγινε για τους Έλληνες μια έννοια απόλυτη, ιερή
και αναμφισβήτητη.

Με τη Ρωσική Επανάσταση του 1917, που αποσκοπούσε στην απελευθέρωση των φτωχών
από την τυραννία των «ιδιοκτητών», ανατράπηκε μια τάξη πραγμάτων, η οποία ήταν
ανίκανη να ανταποκριθεί στην πρόκληση του 20ου αιώνα. Ο συνδυασμός των
κοσμοϊστορικών αυτών γεγονότων έδωσε, όμως, σε ορισμένους την ιδέα ότι τα
κακώς κείμενα δεν μπορούν να αλλάξουν παρά μόνο με τη βία. Στρατιωτικοί,
μικροεπαγγελματίες και μερικοί διανοούμενοι, πίστεψαν – και συνεχίζουν να
πιστεύουν – πως αρκεί να δολοφονήσεις μερικούς πολιτικούς, να φυλακίσεις ή να
βασανίσεις άλλους και ν’ αλλάξεις μερικούς νόμους «για το καλό του λαού», για
να σωθεί η πατρίδα και η ανθρωπότητα.

Τι γίνεται, όμως, με αυτούς που θέλουν να κάνουν – σώνει και καλά –
«επανάσταση» όταν μια χώρα, όπως η Ελλάδα, ή μια ήπειρος, όπως η Ευρώπη,
περνούν μια περίοδο όπου οι επαναστάσεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε
ουσιαστικές ανθρωπιστικές και κυρίως κοινωνικο-οικονομικές προκλήσεις και
αλλαγές; Απλούστατα, την επιχειρούν. Με ποια μέθοδο; Βρίσκοντας ή καλύτερα
εφευρίσκοντας «κακούς» – πράγμα ιδιαίτερα εύκολο στην Ελλάδα, όπου η έλλειψη
μακροχρόνιων και αποδεκτών διοικητικών κανόνων, καθώς και κάθε κώδικα
συμπεριφοράς, ευνοούν τον ετσιθελισμό και την εγωπάθεια, που ανέχονται και οι
ίδιοι οι πολιτικοί για ψηφοθηρικούς λόγους. Όλα αυτά τα επιτείνει και η
σύγχυση μεταξύ επανάστασης, τρομοκρατίας, πραξικοπήματος και αναρχίας.

Εδώ και έναν αιώνα και πλέον, η Γαλλία και άλλα ευρωπαϊκά κράτη παίζουν έναν
όχι πάντα θεαματικό αλλά οπωσδήποτε ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της
εντόπιας νοοτροπίας. H Ακτιόν Ντιρέκτ, η Ρότε Αρμέ Φρακτιόν και οι Μπριγκάτε
Ρόσε, δολοφόνησαν πολιτικούς και βιομηχάνους, από βλακεία κυρίως – όπως το
παραδέχτηκαν οι ίδιοι -, με μόνο αποτέλεσμα την ενδυνάμωση των χειρότερων
συντηρητικών κύκλων και, βέβαια, την ενίσχυση του ρόλου της παγκοσμιοποίησης
και του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ.

Σε αυτές τις εγκληματικές και αποτυχημένες στη βάση τους απόπειρες, ορισμένοι
διανοούμενοι έχουν ουσιαστική ευθύνη, γιατί κάλυψαν «ιδεολογικά» διάφορους
άχρηστους φόνους, θεωρώντας ότι αποτελούν τον πιο εύκολο τρόπο για να μπουν
και οι ίδιοι στην Ιστορία. Οι λέξεις, που έπαιξαν ανέκαθεν πρωταρχικής
σημασίας ρόλο για τις ιδεολογίες (και όχι μόνο), έχουν υποστεί αρκετή αλλοίωση
και φθορά. Το «επαναστάτης» έχει καταντήσει αυτονόητος τίτλος κάθε
αποτυχημένου, ενώ, για παράδειγμα, στην Κορσική, οι ντόπιοι γκάνγκστερ δεν
ληστεύουν πια τράπεζες, αλλά απλώς «εισπράττουν επαναστατικό φόρο».

Αρκετοί διανοούμενοι, λοιπόν, δημιουργοί καινούργιων εννοιών και λέξεων,
πολεμούν με λύσσα – μέσω εγκληματιών – το οποιοδήποτε «κατεστημένο», γιατί
ακριβώς γνωρίζουν πως έτσι, όχι μόνο δεν το αποσταθεροποιούν αλλά αντίθετα το
ενδυναμώνουν, ισχυροποιώντας και τη δική τους θέση, σε μια κοινωνία που και
τους ανέχεται και τους βολεύει.

Ο Δημήτρης T. Άναλις είναι σύμβουλος Διεθνών Σχέσεων σε θέματα
γεωστρατηγικής και μέλος του Συμβουλίου Επιτήρησης της Ομάδας Δικαιωμάτων των Μειονοτήτων.