Tα θύματα της ευρωπαϊκής ανάκαμψης

Αυτή η πολυπόθητη ανάκαμψη της Ευρώπης, την οποία βλέπουν πλέον όλο και
περισσότεροι στον ορίζοντα, δεν θα φέρει μόνο δώρα, ιδίως στην Ελλάδα, αλλά
και μερικά αγκάθια. Ήδη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα χτύπησε το καμπανάκι
της, προειδοποιώντας για την άνοδο των επιτοκίων που μοιραία θα έρθει και θα
οδηγήσει πιθανότατα σε ξεφούσκωμα της φούσκας των ακινήτων, όπου αυτή έχει
δημιουργηθεί.

Είναι η Ελλάδα ανάμεσα σε αυτούς που θα πληρώσουν το τίμημα της ανάκαμψης;
Δυστυχώς, φαίνεται ότι θα είναι μεταξύ των πρώτων. H άνοδος της τιμής των
ακινήτων ήταν ραγδαία τα τελευταία χρόνια και ιδίως σε ορισμένες περιοχές. Οι
τιμές αυτές αναγκαστικά θα προσγειωθούν και οι ιδιοκτήτες ακινήτων θα είναι τα
πρώτα θύματα της ανάκαμψης. Το καλό είναι ότι η αγορά ακινήτων στην Ελλάδα δεν
είναι οργανωμένη σε μαζική κλίμακα κι έτσι ο αντίκτυπος ίσως μετριασθεί, καθώς
θα απορροφάται σταδιακά από μεμονωμένες συναλλαγές.

Οι δανειολήπτες

Από την άλλη πλευρά, στα θύματα της ανάκαμψης θα βρεθούν και οι δανειολήπτες,
που σε ορισμένες περιπτώσεις επεκτάθηκαν στα όρια των οικονομικών τους
δυνατοτήτων. Με μια άνοδο των επιτοκίων, τα όρια αυτά θα ξεπερασθούν. Για
ορισμένους δανειολήπτες η επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής ανάκαμψης θα είναι
τραγική. Ευτυχώς, τουλάχιστον για το τραπεζικό σύστημα, όλα δείχνουν ότι οι
επιπτώσεις δεν θα είναι εξίσου σοβαρές, αφού παρά την τεράστια πιστωτική
επέκταση (η Ελλάδα είναι πρώτη σε ρυθμούς επέκτασης σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα) το ύψος του δανεισμού ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένει σχετικά
χαμηλό. Συνολικά, δηλαδή, οι Έλληνες εξακολουθούμε να είμαστε λιγότερο
δανεισμένοι από τον μέσο Ευρωπαίο.

H απασχόληση

Το πλήγμα στην αγορά ακινήτων που θα επιφέρει η ευρωπαϊκή ανάκαμψη και η
άνοδος των επιτοκίων θα έχει, όμως, και άλλες παρενέργειες. Τα ακίνητα ήταν η
βασική «μηχανή» προαγωγής της ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα και,
άρα, δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Αν σταματήσει αυτή η μηχανή, θα χρειασθεί
να την υποκαταστήσει κάποια άλλη. Προφανώς, αυτή θα είναι η εισαγόμενη
ανάπτυξη, δηλαδή οι εξαγωγές και ο τουρισμός, που θα αυξηθούν – ελπίζεται –
λόγω της ευρωπαϊκής ευημερίας.

Θα είναι άραγε θετικό το τελικό ισοζύγιο; Θα δείξει. Για άλλη μια φορά πάντως,
τα ακίνητα και όχι οι παραγωγικές επενδύσεις θα δώσουν τον τόνο στην πορεία
της οικονομίας μας.