Eλληνορωσική σύγκρουση στη βαλκανική αγορά καυσίμων

Στη βαλκανική αγορά των 70 εκατομμυρίων ανθρώπων (εκτός της Τουρκίας)
εκτιμάται ότι η κατανάλωση πετρελαιοειδών θα αυξάνεται με αλματώδεις ρυθμούς
στα επόμενα χρόνια. Στο παιχνίδι, λοιπόν, έχουν ήδη μπει δυναμικά από
ελληνικής πλευράς ο όμιλος των ΕΛΠΕ και η Mamidoil Jetoil, ενώ από την πλευρά
των ξένων η ρωσική Lukoil, γνωστή και από το ενδιαφέρον της για την ελληνική
αγορά, η επίσης γνώριμή μας αυστριακή OMV και, φυσικά, οι υπάρχουσες εγχώριες
εταιρείες. Οι άλλοι μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι, όπως η ΒΡ, προς το παρόν
παρακολουθούν τις εξελίξεις περιμένοντας να αποκτήσουν οι αγορές αυτές
ελκυστικότερα μεγέθη.

Όμως, η μάχη για τον έλεγχο της ενεργειακής αγοράς των Βαλκανίων δεν
περιορίζεται στο κομμάτι της εμπορίας και της διύλισης. Ο έλεγχος των αγωγών
πετρελαίου της περιοχής, αλλά και – κυρίως – του φυσικού αερίου, είναι ίσως το
μεγαλύτερο μέτωπο αυτού που αποκαλείται «ενεργειακή διπλωματία».

H μεταφορά του «μαύρου χρυσού» και του φυσικού αερίου από τις χώρες της
Κασπίας Θάλασσας στις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα περνά σχεδόν αναγκαστικά
από τις χώρες της Βαλκανικής, συμπεριλαμβανομένων της Τουρκίας και της
Ελλάδας. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο που η Ελλάδα – κυβέρνηση, ΕΛΠΕ, ΔΕΠΑ και
άλλα επιχειρηματικά σχήματα – έχει μπει στη «μάχη των δρόμων του πετρελαίου».

Τα ΕΛΠΕ συμμετέχουν στο κοινοπρακτικό σχήμα που θα εκπροσωπήσει την ελληνική
συμμετοχή στην κατασκευή του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, μέσω του
οποίου θα μεταφέρονται τα πετρέλαια της Κασπίας στην ευρωπαϊκή Δύση. Αλλά και
η ΔΕΠΑ δηλώνει παρούσα στη μάχη των αγωγών, έχοντας ήδη υπογράψει συμφωνία με
την τουρκική Bomas για την κατασκευή αγωγού που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από
την Ανατολή προς τη Δύση.

Ο ρόλος των ΕΛΠΕ

Για τα ΕΛΠΕ, η πολιτική διείσδυσης στις αγορές του εξωτερικού, με προτίμηση
αυτές των Βαλκανίων, αποτελεί μονόδρομο. Μάλιστα, ο πρόεδρος του ομίλου κ.
Γιώργος Μωραΐτης, με δήλωσή του στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», επισημαίνει ότι «ο κύριος
στόχος της εταιρείας είναι να θεμελιώσει την ήδη ισχυρή παρουσία της στην
ευρύτερη περιοχή της NA Ευρώπης μέσα από όλο το φάσμα των ενεργειακών
υπηρεσιών και προϊόντων, όπως είναι η διύλιση, η εμπορία, το φυσικό αέριο, η
ηλεκτροπαραγωγή, τα πετροχημικά, καθώς και η εκμετάλλευση υδρογονανθράκων».

Τα «ατού»

Όμως, με ποια συγκριτικά πλεονεκτήματα θα δώσουν τα ΕΛΠΕ τη μάχη του
ανταγωνισμού, σε μια αγορά που βρίσκεται στο στόχαστρο και άλλων μεγάλων
πετρελαϊκών ομίλων; Κατά τον κ. Μωραΐτη, τα όπλα που έχουν στη διάθεσή τους τα
ΕΛΠΕ είναι «η τεχνολογική τους υπεροχή, τα οικονομικά δεδομένα της επιχείρησης
(που αποτυπώνονται στη συνεχώς αυξανόμενη κερδοφορία του ομίλου), αλλά και το
ανθρώπινο δυναμικό του, το οποίο διαθέτει πολυετή εμπειρία και μεγάλη γνώση
του ενεργειακού χώρου».

Στα συγκριτικά πλεονεκτήματα των ΕΛΠΕ έναντι των ανταγωνιστών τους
συμπεριλαμβάνονται η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, αλλά και το διευρυμένο
δίκτυο μεταφοράς (αγωγοί, λιμάνια υποδοχής, χερσαία μεταφορικά μέσα) που
διαθέτει η εταιρεία. Σε ό,τι αφορά τη μεταφορά πετρελαίου, ο ελληνικός όμιλος
ελέγχει ήδη τον αγωγό που συνδέει τη Θεσσαλονίκη με το διυλιστήριο Όκτα των
Σκοπίων, ενώ σχεδιάζεται και η κατασκευή ακόμη δύο, που θα συνδέουν τα Σκόπια
με το Κόσοβο και την πόλη Νις.

H πολιτική διείσδυσης των ΕΛΠΕ στις αγορές της NA Ευρώπης ενισχύεται σημαντικά
μετά και τη συγχώνευσή τους με την Πετρόλα, όχι μόνο λόγω της ενίσχυσης της
κεφαλαιακής τους βάσης αλλά και λόγω της ενσωμάτωσης στο δυναμικό του ομίλου
νέων αποθηκευτικών χώρων και νέων θέσεων υποδοχής – παράδοσης πρώτων υλών και προϊόντων.

Ο συσχετισμός των δυνάμεων στην ενεργειακή αγορά των Βαλκανίων

Όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι στιγμής ο επιχειρηματικός χάρτης στην ενεργειακή
αγορά των Βαλκανίων, οι πιο ισχυροί ανταγωνιστές των ΕΛΠΕ, τόσο στο κομμάτι
της εμπορίας όσο και στον τομέα της διύλισης, φαίνεται να είναι η ρωσική
Lukoil και η αυστριακή OMV.

Και συνεργασίες

Ο ανταγωνισμός μεταξύ των τριών εταιρειών δεν αποκλείει, όμως, και τις
δυνατότητες συνεργασιών μεταξύ τους, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της
ιδιωτικοποίησης της ρουμανικής Petrorom.

Τα ΕΛΠΕ έχουν επιλεγεί στην πρώτη φάση του σχετικού διαγωνισμού και το
ενδεχόμενο συνεργασίας τους, στη συνέχεια, με τον αυστριακό όμιλο δεν θα
πρέπει να αποκλειστεί.

Όπως, άλλωστε, επισημαίνει και ο πρόεδρος των ΕΛΠΕ, «κάθε περίπτωση θα
εξετάζεται ξεχωριστά, ανάλογα με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και τις
ενδεχόμενες δυσκολίες».

Στο κομμάτι, πάντως, της διύλισης τα ΕΛΠΕ προηγούνται των ανταγωνιστών τους
στη βαλκανική αγορά, καθώς ελέγχουν ήδη το διυλιστήριο Όκτα των Σκοπίων και
συμμετέχουν και στις διαδικασίες ιδιωτικοποίησης της σερβικής Beopetrol. Στην
τελευταία, πάντως, η πλάστιγγα της προτίμησης της σερβικής κυβέρνησης φαίνεται
να γέρνει προς την πλευρά της Lukoil.

Επισημαίνεται ότι οι αποκρατικοποιήσεις στις χώρες των Βαλκανίων και της
Ανατολικής Ευρώπης δεν είναι χωρίς εμπόδια. H ρουμανική Petrorom είναι
φορτωμένη με τον αστρονομικό αριθμό των 60.000 εργαζομένων, ενώ η Beopetrol
διεκδικείται και από την κυβέρνηση της Κροατίας.

H μάχη των πρατηρίων

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται και η μάχη των πρατηρίων, στην οποία τα ΕΛΠΕ – μέσω
της ΕΚΟ ΕΛΔΑ – έχουν ήδη πατήσει το πόδι τους στις αγορές της ΠΓΔΜ, της
Γεωργίας, της Αλβανίας, της Σερβίας και της Βουλγαρίας, η Lukoil στην αγορά
της Βουλγαρίας (διαθέτει και ένα μικρό διυλιστήριο), ενώ και η MV διαθέτει
πρατήρια στην ίδια χώρα.