Xάρβαρντ: ένα εργοστάσιο που παράγει… δολάρια

Το να ξεχωρίσει κανείς τα κορυφαία οικονομικά Πανεπιστήμια στον κόσμο, δεν
είναι εύκολη υπόθεση. Εύκολα, όμως, μπορεί να εντοπίσει εκείνο που βρίσκεται
στην πρώτη θέση του σχετικού πίνακα: το Χάρβαρντ. Πρόκειται για ένα από τα πιο
γνωστά Πανεπιστήμια, από το οποίο έχουν αποφοιτήσει επιτυχημένα στελέχη.

Ας δούμε, όμως, μερικά στοιχεία για το ίδιο το Πανεπιστήμιο. H σχολή είχε
κέρδη οκτώ εκατ. δολαρίων, από έσοδα 294 εκατ. δολαρίων, για το οικονομικό
έτος που ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου. Μέρος των εσόδων αυτών προέρχεται από
μια σειρά εκδόσεων που διαθέτει προς πώληση. Πρόκειται για μελέτες (case
studies), αντίγραφα των οποίων πωλούνται προς 6,5 δολάρια το ένα σε
επιχειρήσεις και προς 3,7 δολάρια το ένα σε ακαδημαϊκούς. Οι πωλήσεις αυτές
δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητες, καθώς πέρυσι αγοράστηκαν 6,7 εκατομμύρια
τέτοια αντίτυπα.

Με το μηνιαίο του περιοδικό, το Πανεπιστήμιο βάζει στο ταμείο του 118 δολάρια
από κάθε συνδρομητή ετησίως και 34.000 δολάρια για κάθε σελίδα έγχρωμης
διαφήμισης. Το τμήμα εκδόσεων αποφέρει στη σχολή συνολικά 93 εκατ. δολάρια τον
χρόνο.

Προγράμματα επιμόρφωσης

Άλλη καλή πηγή εσόδων είναι τα προγράμματα επιμόρφωσης που απευθύνονται σε
επιχειρήσεις. Οι εταιρείες στέλνουν στο Χάρβαρντ ανώτατα στελέχη τους για να
παρακολουθήσουν τα προγράμματα αυτά, τα οποία έχουν διάρκεια εννέα εβδομάδων.

Τα μαθήματα διδάσκονται από τους ίδιους διάσημους καθηγητές που διδάσκουν
27χρονους στα διετή μεταπτυχιακά προγράμματα στη διοίκηση επιχειρήσεων (MBA).
Κάθε εταιρεία πληρώνει 51.000 δολάρια για κάθε στέλεχός της, το οποίο μετά
μπορεί να υπερηφανεύεται στο βιογραφικό του ότι έχει φοιτήσει στο Χάρβαρντ.

Το οικονομικό Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ έχει ιστορία 95 ετών και αποτελεί σχολή –
πρότυπο. Πρόκειται για το πρώτο οικονομικό Πανεπιστήμιο που καθιέρωσε τις
εκδόσεις μελετών, το 1947, ενώ ήταν από τα πρώτα που χρησιμοποίησαν το
αμφιθέατρο ως χώρο διδασκαλίας.

Οι μισθοί των καθηγητών

Οι βασικοί μισθοί στο Χάρβαρντ ξεκινούν από τα 115.000 – 120.000 δολάρια.
Όμως, οι καθηγητές έχουν την ευκαιρία να κερδίσουν περισσότερα παρέχοντας
συμβουλευτικές υπηρεσίες και μάλιστα, έχουν ελεύθερη μία ημέρα την εβδομάδα
γι’ αυτές τις ασχολίες τους. Σημαντικό για το επίπεδο της διδασκαλίας είναι
και το γεγονός ότι από τους καθηγητές ζητείται να διδάσκουν τον μισό χρόνο και
να κάνουν έρευνα τον υπόλοιπο.

Τα δίδακτρα

Το Χάρβαρντ διδάσκει οικονομικά και, όπως είναι αναμενόμενο, θέλει και το ίδιο
να αυξάνει τα έσοδά του. Πώς το επιτυγχάνει αυτό, όμως; Τα δίδακτρα δεν είναι
υψηλότερα στο Χάρβαρντ, σε σύγκριση με άλλα οικονομικά Πανεπιστήμια. Οι 1.800
φοιτητές που παρακολουθούν το πλήρες πρόγραμμα σπουδών πληρώνουν 33.650
δολάρια ετησίως ο καθένας. Το Στάνφορντ, αντίστοιχα, χρεώνει 36.262 δολάρια
και το Γουόρτον 37.323 δολάρια. Σήμερα, τα δίδακτρα αναλογούν μόλις στο 40%
του κόστους διδασκαλίας ενός φοιτητή στο πρόγραμμα MBA του Χάρβαρντ. Το
ποσοστό αυτό στο Στάνφορντ φτάνει το 50% και στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο το
66%.

Σημαντικές δωρεές

Το Χάρβαρντ, όμως, έχει άλλη μέθοδο. Οι ευγνώμονες φοιτητές κάνουν σημαντικές
δωρεές στη σχολή, με αποτέλεσμα να αυξάνονται τα έσοδά της. Το αποθεματικό του
Χάρβαρντ φτάνει τα 97 εκατ. δολάρια, ποσό μεγαλύτερο από τα 61 εκατ. δολάρια
που συγκεντρώνονται από τα δίδακτρα. Το λειτουργικό περιθώριο του Χάρβαρντ
υπολογίζεται σε 18% (θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ανάλυση αυτή βασίζεται σε
εκτιμήσεις του «Forbes Global»). Το ίδιο το Χάρβαρντ δεν χρησιμοποιεί τη λέξη
κέρδος.

Έτσι, τα οκτώ εκατ. δολάρια περιγράφονται ως έσοδα προ κεφαλαιακών δαπανών.
«Διευθύνω τη σχολή διαφορετικά από ό,τι μια επιχείρηση», λέει ο πρύτανης Κιμ
Κλαρκ από το γραφείο του στη Βοστώνη. Ο 54χρονος Κλαρκ έχει πάρει όλα του τα
πτυχία από το Χάρβαρντ και ο μισθός του έφτασε τα 320.000 δολάρια, το 2002. Ο
ίδιος, πάντως, δίνει μεγάλη σημασία στους αριθμούς και όπως λέει, «με
ενδιαφέρει η οικονομική απόδοση ως το μέσο με το οποίο το Χάρβαρντ εξυπηρετεί
την αποστολή του».

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος