Δρόμοι

H σκούπα…

… της Μπρίτζετ Χολμς ήταν κάτι που κανονικά κανένα μέλος της αγγλικής
βασιλικής οικογένειας δεν θα επέτρεπε να ξεχαστεί κάπου στα διαμερίσματά του.
Όμως, το ψηλό πορτρέτο που απεικονίζει επιδεικτικά αυτό το εργαλείο και τη
γυναίκα που δουλειά της ήταν να τρίβει καλά κάθε πρωί τα βασιλικά σερβίτσια,
κρεμόταν σε περίοπτη θέση, σε μια πριγκιπική τραπεζαρία του Ουίνδσορ. «Είναι
ένας καταπληκτικός πίνακας» λέει ένας από τους εφόρους της Εθνικής Πινακοθήκης
της Βρετανίας. «Μοιάζει λίγο με αστείο, με παρωδία όλων εκείνων των δουκών και
των στρατηγών που κρατούν το σπαθί τους. Μα το ίδιο το πρόσωπο αντιμετωπίζεται
με μεγάλη αξιοπρέπεια, με πολύ σεβασμό. Το αστείο δεν είναι εις βάρος του». Ο
πίνακας του Τζον Ράιλι δόθηκε από τη βασίλισσα για την πρώτη έκθεση που είναι
αφιερωμένη σε πορτρέτα υπηρετών. Ζωγραφίστηκε το 1686. Κάπου υπάρχει το σχόλιο
πως η κυρία Χολμς ήταν 96 ετών. Έζησε για να υπηρετήσει τέσσερις μονάρχες ως
«απαραίτητη γυναίκα», μια από τις ταπεινότερες θέσεις στο υπηρετικό προσωπικό.
Ένα πριγκιπόπουλο διακρίνεται πίσω από μια μισοτραβηγμένη κουρτίνα να την
κρυφοκοιτάζει με πειραχτική διάθεση.

H επιστήμη…

… του κανιβαλισμού μόλις έγινε σεβαστή. Ατράνταχτα βιολογικά στοιχεία που
βρήκαν αρχαιολόγοι αποδεικνύουν ότι τρώγαμε ο ένας τον άλλον εδώ και χιλιάδες
χρόνια. Και εξακολουθούμε. Την ώρα που οι αντάρτες στο Κονγκό μαγειρεύουν
ανθρώπινες καρδιές και συκώτια κάτω από τα μάτια των παρατηρητών του ΟΗΕ,
απορεί κανείς γιατί οι επιστήμονες δεν εννοούσαν να παραδεχθούν τόσα χρόνια
πως ο κανιβαλισμός ήταν μια συνηθισμένη ανθρώπινη «αδυναμία». Ίσως φταίει ο
ανθρωπολόγος Ουίλιαμ Άρενς, που το 1979 έγραψε τον «Μύθο της ανθρωποφαγίας».
Είπε πως η ανθρωποφαγία δεν ήταν παρά μια συκοφαντία που σκαρφίστηκαν οι
λευκοί. Και πήρε στον λαιμό του πολλούς επιστήμονες. Όταν δεκαέξι καθολικοί
είχαν αποκλειστεί στην κορυφή των Άνδεων, όπου είχε συντριβεί το αεροπλάνο
τους, επιβίωσαν τρώγοντας τους νεκρούς συνεπιβάτες τους ή εκείνους που
πέθαιναν αργότερα. Ακόμη και το Βατικανό βρήκε τρόπο να δώσει άφεση στην
ανθρωποφαγία τους: οι ψυχές των τεθνεώτων είχαν σμίξει με τον Θεό, τα πτώματα
δεν ήταν παρά κενά κελύφη. Με εκπληκτική ευκολία ο ένας άνθρωπος μπορεί να
φάει τον άλλον, όταν πρόκειται για την επιβίωση.

21 άνθρωποι…

… κάηκαν ζωντανοί σε μια φυτεία τσαγιού στη Δυτική Βεγγάλη. Ήταν όλοι τους
εργάτες από άλλη περιοχή, που είχαν πάει να δουλέψουν εκεί. Οι ντόπιοι
εργάτες, που φοβήθηκαν πως οι νεοφερμένοι θα τους άρπαζαν το ψωμί από το
στόμα, τους στρίμωξαν σε μια παράγκα της φυτείας και τους έκαψαν ζωντανούς.

H πιο ταπεινή…

… δουλειά, ακόμη και αυτή μπορεί να έχει ένα μεγαλείο, καλό για να το
απαθανατίζει ένας ζωγράφος. Σπάνια, ίσως. Συνήθως, ανθρωποφαγία, πριν καν η
ψυχή εγκαταλείψει τα κελύφη.