Mπαζώσαμε 800 χιλιόμετρα ρεμάτων!

Δυο και τρεις φορές είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος πλημμύρας στις διάφορες
περιοχές του Λεκανοπεδίου σε σύγκριση με το 1945, αφού το ποσοστό απορρόφησης
των νερών της βροχής είναι πλέον περίπου μηδενικό σχεδόν σε όλη την Αττική. Κι
αυτό, γιατί στα τελευταία 110 χρόνια μπαζώσαμε το 66% των ρεμάτων (περίπου 800
χιλιόμετρα).

Πρακτικά κάθε δυνατή βροχή μπορεί να προκαλέσει πλημμύρες και σοβαρές
καταστροφές. Αποτέλεσμα που οφείλεται στην εμφανή μείωση των ανοικτών ρεμάτων
της περιοχής, εξαιτίας της άναρχης και ανεξέλεγκτης δόμησης, αλλά και της
αλλαγής χρήσης της γης των τελευταίων εξήντα ετών. Το 1945 η οικοδομημένη
περιοχή κάλυπτε το 17,7% της έκτασης του Λεκανοπεδίου. Σήμερα το αντίστοιχο
ποσοστό είναι 68,5%, δηλαδή, τετραπλασιάστηκε.

Όπως προκύπτει από την εξέταση χαρτών του 1893, του 1945, του 1973 και
σημερινούς από τα 1277 χιλιόμετρα των ανοικτών ρεμάτων του 1893, σήμερα έχουν
απομείνει μόνο 433,5 χλμ., δηλαδή, 843,5 χιλιόμετρα λιγότερα (μείωση κατά
66%). H δυνατότητα απορρόφησης των νερών της βροχής από το έδαφος του
Λεκανοπεδίου έχει ελαχιστοποιηθεί, αφού μπάζα, μπετόν, καταπατήσεις, αλλά και
λανθασμένες αντιπλημμυρικές επεμβάσεις έχουν επιτείνει την κατάσταση. Πλέον, ο
φόβος των ειδικών είναι μήπως βρέξει κοντά στις εκβολές των μεγάλων ρεμάτων
που διασχίζουν την περιοχή, αφού τα κλειστά ρέματα έχουν ως αποτέλεσμα τον
διπλασιασμό ή τριπλασιασμό της ταχύτητας με την οποία τα νερά κατεβαίνουν. Οι
συνέπειες γνωστές κάθε φορά που ανοίγουν οι κρουνοί του ουρανού.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η πόλη των Αθηνών. Για τα ίδια ποσοστά βροχόπτωσης
και για το ίδιο χρονικό διάστημα το 1945 μόνο το 25-30% των νερών της βροχής
ξεχείλιζε από τα ρέματα. Σήμερα το 80-100% των νερών της βροχής καταλήγει
εκτός, μετατρέποντας τους δρόμους σε… κωπηλατοδρόμιο.

Αυτά είναι τα συμπεράσματα περιέχονται στην έρευνα με τίτλο «Διαχρονική
παρακολούθηση των ρεμάτων και χρήσεων γης του Λεκανοπεδίου της Αττικής», που
πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Έργων και Διαχείρισης
Υδάτινων Πόρων σε συνεργασία με το εργαστήριο φωτογραμμετρίας της Σχολής
Αγρονόμων και Τοπογράφων του Μετσοβίου Πολυτεχνείου, με επιστημονικό υπεύθυνο
τον καθηγητή κ. Γιώργο Τσακίρη και κύριο ερευνητή τον κ. Παναγιώτη Σιώρα. Ο κ.
Γιώργος Τσακίρης, διευθυντής του εργαστηρίου εγγειοβελτιωτικών έργων και
διαχείρισης υδατικών πόρων του ΕΜΠ, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το
άμεσο μέλλον, όταν οι βροχοπτώσεις θα ξαναγίνουν μέρος της καθημερινότητας
μας. «Τα αποσπασματικά αντιπλημμυρικά έργα που αναλαμβάνει κάθε δήμος,
προκειμένου να βελτιώσει τη ζωή των δημοτών του, δυστυχώς χειροτερεύουν την
κατάσταση. Ουσιαστικά με τον τρόπο που εκτελούνται τα έργα διευκολύνουμε τις
πλημμύρες».

«Τα έργα του Κηφισού σύντομα θα κριθούν ανεπαρκή»

Ως «το έγκλημα του Κηφισού» θα μπορούσαν να περιγραφούν οι συνεχείς
παρεμβάσεις-μπαζώματα του ποταμού. Το κεντρικό τμήμα του ποταμού μαζί με το
δυτικό τμήμα του Λεκανοπεδίου (περιλαμβάνεται τμήμα του Δήμου Αθηναίων, και οι
Δήμοι Πετρούπολης, Χαϊδαρίου, Αγίων Αναργύρων, Καματερού, Νέων Λιοσίων, Άγιος
Ιωάννης Ρέντης, Κορυδαλλός, Νίκαια, Περιστέρι, Αγία Βαρβάρα και τμήμα του
Πειραιά) μετρούσε το 1893 ανοικτά ρέματα μήκους 234,18 χιλιόμετρων. Σήμερα
μόνο 43,34 χλμ. παραμένουν ακάλυπτα, με τις συνέπειες ορατές και τις μνήμες
της καταστροφής πρόσφατες.

H κατάσταση στο βορειανατολικό τμήμα του Κηφισού (Άγιος Στέφανος, Κρυονέρι,
Μεταμόρφωση, Εκάλη, Δροσιά, Κηφισιά, Διόνυσος) χαρακτηρίζεται σχεδόν
ειδυλλιακή, σε σχέση με το υπόλοιπο Λεκανοπέδιο. Αυτό γιατί το 1893 το μήκος
των ρεμάτων ήταν 186 χλμ., ενώ σήμερα μετά βίας ξεπερνούν τα 100 (105,28
χλμ.), μείωση δηλαδή μόνο κατά… 43,5%.

«H αλλαγή χρήσης της γης στο Λεκανοπέδιο σε συνδυασμό με την αλόγιστη χρήση
του μπετόν είχε ως αποτέλεσμα την ολοκληρωτική αλλαγή της λεκάνης του
Κηφισού», λέει ο κ. Γ. Τσακίρης. Επιπλέον επισημαίνει ότι «τα έργα που
εκτελούνται στον ποταμό γρήγορα θα κριθούν ανεπαρκή, γιατί είναι εμφανής η
αποσπασματικότητα των έργων». Για την παραλιακή, που αποδεικνύεται ιδιαίτερα
ευάλωτη λέει: «η προέκταση της στεριάς έχει κάνει κακό, γιατί έχει αλλάξει την
κλίση των ρεμάτων».