Eγγύηση σταθερότητας από τον Mάιο του 1928

Στα θεμέλια του κτιρίου της Τραπέζης της Ελλάδος βρίσκεται ένα
κρυστάλλινο δοχείο με χρυσά και ασημένια νομίσματα από όλες τις εποχές της
ελληνικής οικονομικής ιστορίας. Το τοποθέτησε στις 20 Νοεμβρίου 1933 ο τότε
διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος E. Τσουδερός, στην τελετή θεμελίωσης του
νέου κτιρίου, στην οδό Πανεπιστημίου 21. H κίνηση ήταν συμβολική. Τα θεμέλια
του ιδρύματος που αναλάμβανε την τύχη του εθνικού νομίσματος έπρεπε να είναι
ισχυρά, όσο και ο χρυσός.

«Εκδοτικό προνόμιο»

H λειτουργία της Τραπέζης της Ελλάδος είχε αρχίσει νωρίτερα, στις 14 Μαΐου του
1928. «Τον Μάρτιο του 1927, ύστερα από μια περίοδο νομισματικής αστάθειας, η
ελληνική κυβέρνηση ζήτησε τη βοήθεια της Κοινωνίας των Εθνών προκειμένου να
εξυγιάνει την οικονομία, να αποκαταστήσει τη νομισματική σταθερότητα και να
βελτιώσει τη λειτουργία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος», είπε χθες κατά
τη διάρκεια της τελετής για τα 75 χρόνια της Τραπέζης της Ελλάδος ο διοικητής
κ. N. Γκαργκάνας «Το Πρωτόκολλο της Γενεύης, το οποίο υπογράφηκε τον
Σεπτέμβριο του 1927, προέβλεπε την ίδρυση μιας νέας, αμιγώς εκδοτικής
τράπεζας. H αποκλειστική αρμοδιότητα για την έκδοση τραπεζογραμματίων, το
λεγόμενο «εκδοτικό προνόμιο», μέχρι τότε ανήκε στην Εθνική Τράπεζα της
Ελλάδος, η οποία παραιτήθηκε από το προνόμιο αυτό υπέρ της νέας τράπεζας. H
νέα αυτή τράπεζα, η Τράπεζα της Ελλάδος, άρχισε τις εργασίες της τον Μάιο του
1928».

H ιστορία της δραχμής

H ιστορία της Τραπέζης της Ελλάδος είναι συνυφασμένη με την ιστορία της
δραχμής. Τον Απρίλιο του 1932 η τράπεζα βρίσκεται αντιμέτωπη με σφοδρές
συναλλαγματικές πιέσεις και η τότε ελληνική κυβέρνηση αναγκάστηκε να
εγκαταλείψει τον κανόνα του χρυσού. H προσπάθεια σταθεροποίησης των τιμών από
την κεντρική τράπεζα τερματίσθηκε τον Απρίλιο του 1941, όταν οι Γερμανοί
κατέλαβαν την Αθήνα. Ο χρυσός της τράπεζας φυγαδεύτηκε στη Νότια Αφρική. Οι
δυνάμεις Κατοχής δεσμεύουν την ελληνική παραγωγή για τη συντήρηση των
στρατευμάτων τους και αναγκάζουν την τράπεζα να τυπώνει πληθωριστικό χρήμα.
Από τον Απρίλιο του 1941 έως και τον Οκτώβριο του 1944, όταν τερματίσθηκε η
Κατοχή, το κόστος ζωής αυξήθηκε κατά 2,3 δισ. φορές. Τον Μάρτιο του 1946
ιδρύεται η Νομισματική Επιτροπή με τη συμμετοχή του υπουργού Συντονισμού και
του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, η οποία, μεταξύ άλλων, αναλαμβάνει την
αρμοδιότητα των αποφάσεων για την έκδοση χρήματος. Τον Απρίλιο του 1953 η
δραχμή υποτιμάται κατά 50% και η Ελλάδα προσχωρεί στο διεθνές σύστημα σταθερών
συναλλαγματικών ισοτιμιών που προέβλεπε η συμφωνία του Bretton Woods.

Ανεξαρτησία από το 1997

Ακολουθούν 15 χρόνια ταχείας οικονομικής ανάπτυξης και χαμηλού πληθωρισμού,
κατά τη διάρκεια της οποίας η Τράπεζα της Ελλάδος συμβάλλει στη νομισματική
πολιτική σταθερότητας και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των Ελλήνων στο
τραπεζικό σύστημα. Τον Μάρτιο του 1973 εγκαταλείπεται το σύστημα του Bretton
Woods και η δραχμή αποσυνδέεται από το δολάριο το 1975. Το 1982 καταργείται η
Νομισματική Επιτροπή και μεταβιβάζονται στην Τράπεζα της Ελλάδος όλες οι
αρμοδιότητες για την άσκηση της νομισματικής, πιστωτικής και συναλλαγματικής
πολιτικής. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 η τράπεζα θέτει σε κίνηση τη
βαθμιαία απελευθέρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και το 1997
κατοχυρώνεται και νομικά η ανεξαρτησία της από την κυβέρνηση. Στα μέσα της
δεκαετίας του ’90 η τράπεζα υιοθετεί την πολιτική της σκληρής δραχμής, η οποία
ανοίγει τον δρόμο για την ένταξη της χώρας στη ζώνη του ευρώ.