Έμφραγμα σε προγράμματα με απορροφητικότητες 12% – 15%

Σε δρόμο μετ’ εμποδίων, χωρίς τέρμα, έχουν εξελιχθεί μιά σειρά από κρίσιμα
προγράμματα του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. Οι αδυναμίες της ελληνικής
Δημόσιας Διοίκησης και – κυρίως – των αρχών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε
συνδυασμό με τις – συχνά υπερβολικές – γραφειοκρατικές απαιτήσεις της
Επιτροπής, έχουν προκαλέσει έμφραγμα σε πολλά προγράμματα, τα οποία συνεχίζουν
να εμφανίζουν απορροφητικότητες της τάξεως του 12% – 15%.

Πρόκειται, κυρίως, για τα περιφερειακά προγράμματα, των περισσότερων
περιφερειών, αλλά και ορισμένα τομεακά, με κυριότερο το πρόγραμμα της Υγείας
και Πρόνοιας. Έτσι, τρία χρόνια μετά την έναρξη ενός γιγαντιαίου προγράμματος,
όπως το Γ’ ΚΠΣ, με συνολική κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 21,3 δισ. ευρώ, ο
κίνδυνος απώλειας πόρων κάθε άλλο παρά έχει αποκλεισθεί. Το ίδιο το επιτελείο
του υπουργείου Οικονομίας, με τον υφυπουργό κ. Χρήστο Πάχτα και τον αρμόδιο
γενικό γραμματέα κ. Κώστα Θέο, περιορίζεται να κάνει προβλέψεις μόνο μέχρι το
τέλος του 2003 ή, το πολύ, και το 2004. Από ‘κεί και πέρα τίποτα δεν είναι
σίγουρο.

Σκληρές αλήθειες

Το θέμα της μέχρι σήμερα πορείας του Γ’ ΚΠΣ θα συζητηθεί στο πλαίσιο της
ετήσιας συνάντησης που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα την ερχόμενη Πέμπτη,
μεταξύ αντιπροσωπείας υψηλόβαθμων στελεχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και
στελεχών της ελληνικής κυβέρνησης, με επικεφαλής τον υφυπουργό Οικονομίας κ.
Χρήστο Πάχτα. H συνάντηση αυτή δεν προβλέπεται να έχει τον χαρακτήρα ελέγχου,
αλλά σίγουρα θα δώσει αφορμές να ειπωθούν ορισμένες σκληρές αλήθειες.

Τι φταίει

Πηγές που είναι σε θέση να γνωρίζουν την πραγματική εικόνα σε ό,τι αφορά την
πορεία των προγραμμάτων, θεωρούν ότι για τη σημερινή προβληματική εικόνα, όπου
υπάρχει, ευθύνονται:

1. Οι δαιδαλώδεις και χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Το
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, αναφέρεται χαρακτηριστικά, είναι ο θανατηφόρος
συνδυασμός της ελληνικής με την κοινοτική γραφειοκρατία. Το αποτέλεσμα είναι
να καθυστερούν υπερβολικά όλα τα στάδια, από την ένταξη έως την υποβολή και
έγκριση των προγραμμάτων, να κινδυνεύουν ορισμένα έργα να μην εκτελεσθούν, να
αποθαρρύνονται οι υποψήφιοι επιχειρηματίες που έχουν σε εξέλιξη επιχειρηματικά
σχέδια και να ενθαρρύνεται, αντίστροφα, η συμμετοχή και η επιδότηση πρόχειρων
λύσεων.

H κατάσταση είχε φθάσει στο απροχώρητο πριν από λίγους μήνες, με αποτέλεσμα να
παρέμβει ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, προκειμένου να υπάρξει προθεσμία τριών μηνών
στην αξιολόγηση και έγκριση των προτάσεων ιδιωτών για συμμετοχή σε προγράμματα.

2. H αδυναμία των φορέων εκτέλεσης των προγραμμάτων να προσαρμοσθούν
στις απαιτήσεις που επιβάλλει η Κοινότητα σε ό,τι αφορά την ποιότητα και την
τήρηση των κοινοτικών κανόνων δημοπράτησης και εκτέλεσης των έργων. Όπως
επισημαίνεται, αυτό αφορά κυρίως τα μικρά έργα. Στα μεγάλα έχουν καθιερωθεί
εσωτερικά συστήματα ελέγχου ποιότητας και οι υπερβάσεις των προϋπολογισμών
έχουν σταματήσει, σε μεγάλο βαθμό. Στα μικρότερα, όμως, έργα συνεχίζεται το
καθεστώς των υπερβάσεων, των απευθείας αναθέσεων και των κατατμήσεων ενός
έργου σε πολλά επιμέρους έργα, όπως επίσης συνεχίζονται οι κακοτεχνίες και οι
σπατάλες.

«Πάνω απ’ όλα είναι θέμα νοοτροπίας του δήμου και της νομαρχίας, αλλά και όλων
των εμπλεκομένων σε ολόκληρο το φάσμα της παραγωγής», σημειώνει αρμόδια πηγή.
«Το πρόβλημα ξεκινά από τη σωστή μελέτη, από τις απαιτήσεις που τίθενται. Όταν
η μελέτη δεν είναι σωστή, ο εργολάβος θα αντιμετωπίσει προβλήματα. Θα υπάρξουν
αστοχίες. Στη συνέχεια, πάσχει το σύστημα παρακολούθησης από τις νομαρχίες.
Ποια νομαρχία είναι σε θέση να παρακολουθήσει σωστά ένα έργο;».

Πηγή του υπουργείου Οικονομίας παρατηρούσε ότι υπάρχουν ακόμη και φαινόμενα να
εγκρίνονται έργα και να μένουν, στη συνέχεια, στο ράφι, δηλαδή να μη
δημοπρατούνται λόγω αδιαφορίας των αρμοδίων αρχών.

Έλεγχος-φωτιά

Τελευταία, στο οικονομικό επιτελείο επικρατεί ανησυχία ότι το Κοινοτικό
Πλαίσιο Στήριξης ίσως αποτελέσει την επόμενη αφορμή για επώδυνη κριτική από
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες, τα αρμόδια
στελέχη της κυβέρνησης ανησυχούν για τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων του
ελέγχου που διεξήγαγε πριν από 15 ημέρες στην Αθήνα η αρμόδια διεύθυνση της
Κομισιόν.

Το θέμα ίσως αποκτήσει, μάλιστα, επώδυνες διαστάσεις, αν τα αποτελέσματα των
ελέγχων δημοσιοποιηθούν στις αρχές του ερχόμενου χρόνου, δηλαδή σε μια
εκλογικά κρίσιμη στιγμή.

Γι’ αυτό και το οικονομικό επιτελείο αρχίζει τώρα αγώνα δρόμου για να
διορθώσει ό,τι μπορεί.

O υφυπουργός Οικονομίας κ. Χρήστος Πάχτας θα αποστείλει σύντομα εγκύκλιο, με
την οποία θα δίνει οδηγίες στους φορείς εκτέλεσης των χρηματοδοτούμενων από το
ΚΠΣ έργων για την ανάκτηση αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέντων ποσών.

Καθυστερούν τα Περιφερειακά

«Στα Περιφερειακά Προγράμματα», λέει ο κ. Θέος, «οι διαδικασίες ωρίμασης είναι
πολύ πιο αργές. Αντίθετα, στα τομεακά προγράμματα η εικόνα είναι πολύ
καλύτερη. Μάλιστα, ειδικά σε ό,τι αφορά τα προγράμματα που απευθύνονται σε
ιδιώτες, υπάρχει αυξημένη ευαισθησία για ομαλή ροή των πόρων».

H στάση της Επιτροπής, η οποία χαρακτηρίζεται από υπερβολική αυστηρότητα και
τυπικότητα, δεν βοηθά. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι η Κομισιόν διατυπώνει την
απαίτηση να εφαρμόζονται ακόμη και στα περιφερειακά προγράμματα οι αρχές του
risk management, που είναι ουσιαστικά άγνωστη έννοια στους περισσότερους
ελληνικούς φορείς.