Xαμηλά για την Eλλάδα τα ευρωεπιτόκια

To είπε ο Αμερικανός οικονομολόγος καθηγητής Πολ Κρούγκμαν, που βρέθηκε την
περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα, το επισήμανε στην αξιολόγησή του για την Ελλάδα
τη Δευτέρα ο διεθνής οίκος Φιτς και το είχε ουσιαστικά αναγνωρίσει στην
ενδιάμεση έκθεσή του ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Νίκος Γκαργκάνας: τα
σημερινά επιτόκια στην ευρωζώνη, ενώ θεωρούνται υψηλά για τις μεγάλες χώρες με
τους σχεδόν μηδενικούς ρυθμούς ανάπτυξης, είναι υπερβολικά χαμηλά για χώρες
όπως η Ελλάδα.

Στο επίπεδο όπου βρίσκονται σήμερα, σύμφωνα με όλους αυτούς τους αναλυτές, τα
επιτόκια δημιουργούν κινδύνους για την ελληνική οικονομία. Πρώτα πρώτα, λέει η
Φιτς, η πιστωτική επέκταση αυξάνεται με επικίνδυνα γρήγορο ρυθμό και τίθεται
το ερώτημα αν οι τράπεζες θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενη
αδυναμία των πιστωτών να εξοφλήσουν τις υποχρεώσεις τους, αν ανακύψει κάποια
στιγμή τέτοιο θέμα. Παράλληλα υπάρχει, βεβαίως, και η άλλη όψη στο πρόβλημα
αυτό: το πιθανό αδιέξοδο των ίδιων των δανειοληπτών.

Ύστερα, λέει η Τράπεζα της Ελλάδος, τα χαμηλά επιτόκια συμβάλλουν στη
διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα, αφού συντηρούν υψηλή ζήτηση. Έτσι,
όμως, τα ελληνικά προϊόντα χάνουν την ανταγωνιστικότητά τους κι αυτό
μακροπρόθεσμα περικλείει κίνδυνο ανεργίας.

Κανένα περιθώριο

Τι μπορεί να γίνει, όμως, για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των επιτοκίων, για
να συμβαδίζει, δηλαδή, το ύψος τους με τις ανάγκες της οικονομίας; Ουσιαστικά
τίποτα. Όπως είπε ο κ. Κρούγκμαν στην ομιλία του, ίσως με μια δόση υπερβολής,
τα περιθώρια που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο στην ευρωζώνη ισοδυναμούν με τις
εξουσίες των κυβερνητών ή ίσως και των δημάρχων στις ΗΠΑ.

Από τη στιγμή που η Ελλάδα έχει προσχωρήσει στην ευρωζώνη, είναι υποχρεωμένη
να ακολουθεί τη νομισματική πολιτική που καθορίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα. Και δεν μπορεί, βεβαίως, κανείς να περιμένει ότι η EKT θα κινηθεί με
άξονα τις ανάγκες μιας μικρής οικονομίας, όπως της Ελλάδας, και όχι των
μεγάλων, όπως της Γερμανίας ή της Γαλλίας.

Το ευρώ… βλάπτει;

Είναι, όμως, αυτός αρκετός λόγος για να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα, όπως
ο κ. Κρούγκμαν, ότι το ευρώ έχει κάνει περισσότερο κακό παρά καλό και ότι οι
χώρες της περιφέρειας που διατήρησαν τα εθνικά τους νομίσματα, όπως η Σουηδία,
τα κατάφεραν καλύτερα από τις χώρες της ευρωζώνης;

Οι περισσότεροι Έλληνες μάλλον δεν το πιστεύουν αυτό, πρώτα πρώτα γιατί άλλο η
σουηδική κορόνα και άλλο η δραχμή. H εμπειρία από το παρελθόν διδάσκει ότι η
δραχμή θα μπορούσε εύκολα να πέσει θύμα επίθεσης και να υποτιμηθεί πριν το
καταλάβουμε καλά καλά. Υπάρχουν και άλλοι πολλοί λόγοι που συνηγορούν υπέρ της
συμμετοχής στη ζώνη του ευρώ, παρά τα προβλήματα λόγω της κοινής νομισματικής
πολιτικής: αυτοί ξεκινούν από την αυτοπειθαρχία την οποία επέβαλε το ευρώ στην
ελληνική οικονομία και φτάνουν στην πολιτική διάσταση της ελληνικής συμμετοχής
στην ευρωζώνη.

Υπάρχουν και άλλοι τρόποι

Όσο για τα προβλήματα λόγω της «ασύμμετρης» ανάπτυξης στην Ευρώπη και της
αντίστοιχης νομισματικής πολιτικής, υπάρχουν και άλλες πολιτικές για να
αντιμετωπιστούν εκτός από τη νομισματική. H δημοσιονομική πολιτική παραμένει
πάντα στην εθνική δικαιοδοσία, όπως και οι διαρθρωτικές αλλαγές, που πρέπει να
προωθηθούν για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και να πέσουν οι τιμές.

Άλλωστε, και ο ίδιος ο κ. Κρούγκμαν υποστήριξε στην ομιλία του ότι η Ευρώπη
συνολικά πρέπει να προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές και να απαλλαγεί από την
«αρτηριοσκλήρωση» που τη χαρακτηρίζει, την «ευρωσκλήρωση», σύμφωνα με την
αμερικανική αργκό.