Διαστάσεις Ο λαϊκισμός της Aριστεράς

«Ηρεμήστε σύντροφοι και κάντε μια ανακατάταξη των προτεραιοτήτων σας. Ο
κυριότερος αντίπαλος δεν είναι ο νεοφιλελευθερισμός, αλλά οι απηρχαιωμένες
ιδέες σας. Όσο για την Κούβα, αυτή ενδιαφέρει πλέον μόνο τους δεξιούς που
βιάζονται να κάνουν επενδύσεις».

«Ι love Fidel». Ο πρόεδρος της Βραζιλίας ξεφυλλίζει ένα περιοδικό των Βραζιλιάνων φοιτητών, που τον απεικονίζει στο εξώφυλλο δίπλα στον Κάστρο

Ο Χοακίν Βιγιαλόμπος ξεκαθαρίζει από την αρχή τη θέση του. Εντάξει, ήμουν
αρχηγός των ανταρτών του Απελευθερωτικού Μετώπου Φαραμπούντο Μαρτί στο Ελ
Σαλβαδόρ, και η βοήθεια του Φιντέλ Κάστρο υπήρξε αποφασιστική. H αλληλεγγύη
είναι μια πραγματική αξία, αλλά στην πολιτική δεν υπάρχουν αξίες χωρίς
σκοπιμότητες, πόσο μάλλον στην εξωτερική πολιτική μιας κυβέρνησης. Ο
κυριότερος λόγος, λοιπόν, που ο Κάστρο βοηθούσε τα αντάρτικα κινήματα της
Λατινικής Αμερικής ήταν για να πολλαπλασιάζει τα μέτωπα κατά των Αμερικανών.
Τα συμφέροντα ήταν αμοιβαία: οι επαναστάτες ήθελαν να αποτινάξουν τις
δικτατορίες και ο Κάστρο ήθελε να εμποδίσει τον Ρήγκαν να βομβαρδίσει την
Αβάνα. Οι εποχές, όμως, άλλαξαν και η Αριστερά κάθε χώρας πρέπει να κάνει
σήμερα τη δική της ανάλυση, απαλλαγμένη από το χρέος μιας ανύπαρκτης ηθικής
αλληλεγγύης.

Σύμφωνα λοιπόν με την ανάλυση του παλιού αντάρτη, που δημοσιεύεται στην Ελ
Παΐς, η βασική πολιτική μάχη στη σημερινή Λατινική Αμερική δεν είναι –
όπως πολλοί πιστεύουν – ανάμεσα στον δεξιό Άλβαρο Ουρίμπε της Κολομβίας και
τον αριστερό Λούλα της Βραζιλίας. Πέρα από τις ιδεολογίες τους, και οι δύο
αυτοί πρόεδροι ακολουθούν μια ρεαλ-πολιτίκ. Ο πρώτος πρέπει να λύσει το
πρόβλημα της ασφάλειας με σεβασμό προς τη δημοκρατία, ο δεύτερος πρέπει να
εκπληρώσει ένα κοινωνικό πρόγραμμα χωρίς να βλάψει τη μακροοικονομική
σταθερότητα. Έχουν τρία ακόμη κοινά σημεία: συνδυάζουν ιδέες και πρόσωπα της
Δεξιάς και της Αριστεράς, είναι πολύ δημοφιλείς και δέχονται πιέσεις από τα
άκρα. Και, φυσικά, έχουν εκλεγεί από τον λαό.

Αντίθετα, η Κούβα αντιπροσωπεύει έναν λαϊκισμό της Αριστεράς με επαναστατική
αμφίεση, ενώ η Βενεζουέλα είναι η «επικαιροποιημένη» εκδοχή της. H κεντρική
αντίθεση, λοιπόν, στη σημερινή Λατινική Αμερική δεν είναι ανάμεσα στον Λούλα
και στον Ουρίμπε, αλλά ανάμεσα στον Λούλα και στον Κάστρο. H ήττα των
αυταρχικών ιδεών στο στρατόπεδο της Δεξιάς έφερε τη δημοκρατία. H ήττα των
λαϊκιστικών ιδεών στο στρατόπεδο της Αριστεράς θα της επιτρέψει να έλθει στην
εξουσία και να αντιμετωπίσει με ρεαλισμό το πρόβλημα της φτώχειας. Όταν η
Δεξιά έπαψε να είναι αυταρχική, άρχισε να κερδίζει τις εκλογές και έφτασε να
κυβερνά όλη τη Λατινική Αμερική. Οι δυνατότητές της, όμως, να προωθήσει τον
οικονομικό εκσυγχρονισμό εξαντλούνται, και σήμερα ολόκληρη η ήπειρος έχει
ανάγκη από κοινωνικές αλλαγές – αλλά με σωστούς λογαριασμούς και με ήρεμες
αγορές. H οικονομική ενοποίηση, το τέλος των συνόρων, το κοινό νόμισμα, η
ελεγχόμενη χρησιμοποίηση του ξένου κεφαλαίου, είναι ιδέες της Αριστεράς.
Εκείνοι που αντιδρούν σε αυτές, προβάλλοντας συνεχώς τον μπαμπούλα του
ιμπεριαλισμού, παίζουν απλώς το παιχνίδι της αντίδρασης. Από στήριγμα, η Κούβα
έχει γίνει εμπόδιο.