AΛEN NTEΛΟN «Tο σινεμά που αγάπησα έχει πεθάνει»

«Ανήκω σε μια γενιά δεινοσαύρων ισοπεδωμένων από νάνους», παρατηρεί ο Αλέν Ντελόν

O Αλέν Ντελόν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους δεν είναι πια σινεφίλ, σε
ένα κείμενο που πρόκειται να δημοσιευθεί στην επιθεώρηση του Γάλλου φιλόσοφου
Μπερνάρ Ανρί-Λεβί «Ο Κανόνας του παιχνιδιού» (Regle du jeu) και προδημοσιεύει
ο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ», προλαβαίνοντας τους κακεντρεχείς που καταλήγουν
επιπόλαια στο συμπέρασμα ότι το γήρας γεννά τη νοσταλγία.

«Ναι, το σινεμά που ζούσε και έδινε όνειρα, το σινεμά που τόσο αγάπησα, έχει
πεθάνει. Και καθένας μπορεί να σκύψει πάνω από το πτώμα του. Ο Γκοντάρ είχε
δίκιο: στο σινεμά σηκώνουμε το κεφάλι ψηλά. Με την τηλεόραση χαμηλώνουμε τα
μάτια. Και μόλις σηκώσουμε το κεφάλι, όλα αλλάζουν. Το μυθιστορηματικό, το
θάρρος, η κομψότητα, η περηφάνια χρειάζονται ανθρώπους που σηκώνουν το κεφάλι.
Τώρα, αυτοί σκότωσαν το σινεμά.

Ποιοι είναι αυτοί; H τηλεόραση, το εμπόριο, το χρήμα. Μοντέρνοι δολοφόνοι,
“Nice People” και αίθουσες μούλτιπλεξ. Επομένως, γιατί να μπω εκεί;

Ανήκω σε μια γενιά δεινοσαύρων ισοπεδωμένων από νάνους. Στην εποχή μου, οι
ηθοποιοί προέρχονταν από αλλού και το σινεμά τούς υποδεχόταν όπως ήταν. Ο Ζαν
Γκαμπέν ήρθε από το μιούζικ χολ, ο Λίνο Βεντούρα από το κατς, ο Μπαρτ
Λάνκαστερ από το τσίρκο, ο Άλαν Λαντ ήταν ηλεκτρολόγος. Πράγματι ερχόμασταν
από αλλού, έχοντας πυρετό, ενέργεια και με τη μοναδικότητα, που δεν είχε τον
χρόνο να φορμαριστεί από τα μαθήματα υποκριτικής. Σήμερα, συμβαίνει το
αντίθετο. Το σινεμά στρατολογεί ηθοποιούς χωρίς κοινωνικές ή ανθρώπινες
πληγές.

Τότε, υπήρχαν ο Φελίνι, ο Κλεμάν, Λόουζι, ο Ρενουάρ, ο Βισκόντι, ο
Αντονιόνι, ο Μελβίλ, ο Ντε Σίκα. Καλλιτέχνες. Δάσκαλοι. Και ήξεραν να κάνουν
τα τρία πράγματα, χωρίς τα οποία δεν νοείται να είσαι άνθρωπος του σινεμά.
Αρχικά, έθεταν τη σκηνή, το σκηνικό, τη θέση των τραπεζιών, τις καρέκλες, το
χρώμα στις κουρτίνες. Στη συνέχεια, σκηνοθετούσαν τους ηθοποιούς – εδώ είσαι
για δύο δευτερόλεπτα, γυρίζεις το κεφάλι, κλείνεις τη γροθιά, ανεβαίνεις τα
σκαλιά… Μετά, όταν όλα ήταν τακτοποιημένα, πήγαιναν πίσω από την κάμερα και
κινηματογραφούσαν. Σήμερα, οι άνθρωποι που υπογράφουν τις ταινίες δεν ξέρουν
παρά ένα ή δύο πράγματα. Και αυτό παράγει όνειρα βαλμένα σε κουτάκια. Δεν
πηγαίνω πια στο σινεμά.

Λάτρευα τη φήμη. Λάτρεψα την επιτυχία. Είχα ανάγκη αυτά τα εκατομμύρια
γυναικών και ανδρών που με αγαπούσαν επειδή ενσάρκωνα, για δύο ώρες, αυτό που
θα ήθελαν να είναι. Αλλά κι επειδή ζούσα ιστορίες φανταστικές, στις οποίες
επιθυμούσαν να πρωταγωνιστούν.

Θα μου πείτε, ναι, αλλά σε όλα τα είδη της τέχνης η ανθρωπιά
αναπαράγεται. Γιατί να μην υπάρχουν λοιπόν μεγάλοι σκηνοθέτες μετά τον Μελβίλ
ή τον Κλεμάν; Κατά τη γνώμη μου, επειδή συμβαίνει το εξής: η λογοτεχνία, η
ζωγραφική, η μουσική είναι τέχνες ατομικές. Όμως το σινεμά είναι τέχνη
συλλογική. Πρέπει ένα ολόκληρο πολιτισμικό και εμπορικό σύστημα να
κινητοποιείται από το ίδιο πνεύμα. Στο σινεμά δεν μπορεί να είσαι η μοναδική
ευφυΐα. Χρειάζονται κι άλλα, ανάλογα ταλέντα, κόσμος με οράματα και
ευαισθησίες που μοιράζονται όλοι μεταξύ τους.

H αλαζονεία της πραγματικότητας

«Το σινεμά πεθαίνει από την αλαζονεία της πραγματικότητας», παρατηρεί ο
Αλέν Ντελόν. «Δεν υπάρχει λόγος για κλάματα. Θα τα βρούμε αλλού. H σεμνότητα,
η τόλμη, η κομψότητα είναι οι τρεις αξίες του σινεμά που αγάπησα και δεν
υπάρχουν πια. Μπλιέ, Μπεσόν, Πολάνσκι, Οζόν: στη Γαλλία είναι ό,τι μας
απέμεινε. Οι Ισπανοί έχουν ακόμα τον Αλμοδόβαρ. Ο Λαρς Φον Τρίερ; Ίσως…

Κάποιες φορές αναρωτιέμαι αν σε αυτή την πεσιμιστική διαπίστωση κρύβεται
ένας ναρκισσιστικός τρόπος για να γερνάω. Ότι η δική μου χρυσή εποχή
απομακρύνεται, ότι η καριέρα μου όπως λένε βρίσκεται πίσω μου. Αλλά, όχι, η
υπόθεση είναι πιο σοβαρή και αυτό το δειλινό πιο δόλιο. Το χρήμα, το εμπόριο
και η τηλεόραση χάλασαν τη μηχανή που φτιάχνει όνειρα. Αν ο νέος άνδρας που
εγώ υπήρξα ερχόταν σήμερα να ρωτήσει τη γνώμη μου για το μέλλον του, νομίζω
ότι θα τον συμβούλευα να δοκιμάσει την τύχη του στο ποδόσφαιρο ή το τένις.

Λοιπόν, το σινεμά μου έχει πεθάνει. Εγώ, επίσης».

INFO

H τελευταία κινηματογραφική εμφάνιση του Αλέν Ντελόν ήταν το 2000, όταν
υποδύθηκε τον εαυτό του στην ταινία του Μπερτράν Μπλιε «Les Acteurs»