H ατμομηχανή των HΠA ξεκίνησε

Πριν από μερικούς αιώνες, όταν συνέβαιναν σεισμοί ή εκρήξεις ηφαιστείων, οι
παγανιστές μάγοι διαφόρων φυλών έλεγαν ότι ο τίγρης στα έγκατα του κόσμου
ξυπνούσε. Σήμερα οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η ατμομηχανή της
αμερικανικής οικονομίας θα κινείται με ταχύτερους ρυθμούς τον επόμενο χρόνο.

Καλά νέα, αν είναι αληθινά, τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για την
Ευρώπη και την Ασία. Το δεύτερο μισό του 2003 η αμερικανική οικονομία
αναμένεται να παρουσιάσει διπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση με αυτούς που
παρουσίασε το πρώτο εξάμηνο του έτους. Αυτό αναμένεται να αυξήσει τις
αμερικανικές εισαγωγές.

O Paul Samuelson είναι καθηγητής Οικονομίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT) και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Οικονομικών

Συμφωνούν ομόφωνα οι ειδικοί σε αυτό; Όχι, ποτέ δεν συμφωνούν. Οι απαισιόδοξοι
δείχνουν τις συνεχιζόμενες απολύσεις. Φοβούνται ότι δεν μπορεί να υπάρξει
ισχυρή ανάκαμψη αν δεν πέσει η ανεργία κάτω από το τρέχον επίπεδο του 6%. Αυτό
που οι απαισιόδοξοι πιθανόν να μην κατανοούν είναι το πόσο αμείλικτος είναι
πλέον ο τρόπος διοίκησης των επιχειρήσεων. Σε αντίθεση με τις ιαπωνικές και
τις γερμανικές, οι αμερικανικές επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, δεν
διστάζουν να απολύσουν εργαζομένους όποτε μειώνονται τα κέρδη τους. Λιγότεροι
εργαζόμενοι, ευτυχείς που διατήρησαν τη δουλειά τους, αναγκάζονται να παράγουν
περισσότερο.

Αυτό εξηγεί το μεγαλύτερο μέρος της σημαντικής αύξησης που παρουσιάζει η
παραγωγικότητα. Αυτό δεν συνέβαινε στο παρελθόν. Στις εποχές ταχείας ανάπτυξης
οι επιχειρήσεις ξόδευαν περισσότερα σε έρευνα για τη δημιουργία καινοτομιών
και μείωναν τις σχετικές δαπάνες στις δύσκολες περιόδους.

H αύξηση της παραγωγικότητας σήμερα υποθέτω ότι δεν βασίζεται στις καινοτομίες
που δημιουργούν οι επιχειρήσεις.

Οι εξηγήσεις

Ο Άλαν Γκρίνσπαν, πρόεδρος της Αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας, προχώρησε σε δεκατρείς μειώσεις επιτοκίων, δίνοντας οξυγόνο στην αμερικανική οικονομία

Αν ο Άλαν Γκρίνσπαν, πρόεδρος της Αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας, συμφωνούσε
με την υπόθεσή μου, στις πρόσφατες ομιλίες του θα ήταν πιο προσεκτικός όταν
προέβλεπε πως η αύξηση της παραγωγικότητας από μόνη της θα έκανε λιγότερο
ευάλωτη την αμερικανική οικονομία.

Βασισμένοι στη θεωρία του κεϊνσιανισμού μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί η
αμερικανική οικονομία έχει αρχίσει να αυξάνει την ταχύτητά της.

Πρώτος λόγος: Οι δεκατρείς μειώσεις των επιτοκίων από την Αμερικανική
Κεντρική Τράπεζα έχουν κεντρίσει τη βιομηχανία κατασκευής κατοικιών και την
κατανάλωση.

Δεύτερος λόγος: H εκρηκτική αύξηση των δημοσιονομικών δαπανών από την
κυβέρνηση Μπους έχει αντισταθμίσει τη μείωση των επενδυτικών δαπανών από τις
επιχειρήσεις.

Τι μας λένε όλα αυτά για την παγκόσμια οικονομία;

1. H Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, τρεις χώρες που έχουν υιοθετήσει
το ευρώ, θα ευνοηθούν από την ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας. H φούσκα της
κινεζικής βιομηχανικής ανάπτυξης θα πάρει νέα παράταση ζωής και πιθανόν να
ευνοηθεί και η Ινδία.

2. Το έλλειμμα του αμερικανικού ισοζυγίου πληρωμών πιθανόν να φουσκώσει
ακόμη περισσότερο. Ενώ αυτό μπορεί να πιέσει το δολάριο.

3. H διαρκώς μειούμενη δημοτικότητα του προέδρου Μπους λόγω του
ζητήματος του Ιράκ είναι πιθανόν να αντισταθμιστεί το 2004 από τη βελτίωση των
οικονομικών συνθηκών.

Αισιόδοξο σενάριο

Το πιο πιθανό σενάριο που υιοθετώ εγώ είναι συγκρατημένα αισιόδοξο. Βέβαια, τα
οικονομικά είναι μια ανακριβής επιστήμη. Γι’ αυτό και το σενάριο που υιοθετώ
εγώ μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά απαισιόδοξο και να υποτιμά την ταχύτητα
της αμερικανικής ανάκαμψης.

Στο επίπεδο της γεωπολιτικής, η εποχή Μπους έπληξε το προφίλ της Αμερικής στο
εξωτερικό. Αν αφήσουμε τη γεωπολιτική στην άκρη, φαίνεται σίγουρο ότι η
Αμερική θα βοηθήσει σημαντικά την παγκόσμια ανάπτυξη έως το 2005. Αυτό θα
ευνοήσει τις οικονομίες όλου του κόσμου.

(c) 2003, Tribune Media Services International

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Κανελλόπουλος