Έρχονται οι σούπερ σκύλοι

Ο γενετικός κώδικας των σκύλων χαρτογραφήθηκε για πρώτη φορά από τους
επιστήμονες, οι οποίοι έχουν πλέον στη διάθεσή τους ένα ισχυρό εργαλείο για να
εξαλείψουν κληρονομικές ασθένειες που πλήττουν πολλές καθαρόαιμες ράτσες.

«Πώς είπατε;». Οι επιστήμονες χαρτογράφησαν το γονιδίωμα των σκυλιών κι έτσι θα μπορούν πλέον να «σχεδιάζουν» τετράποδα με τα χαρακτηριστικά που θέλουν

Ερευνητές στις ΗΠΑ χαρτογράφησαν το γονιδίωμα των σκύλων χρησιμοποιώντας το
DNA ενός αρσενικού κανίς ονόματι Σάντοου, έναν από τους τρεις σκύλους της
οικογένειας των κορυφαίων Αμερικανών γενετιστών Κρεγκ Βέντερ και Κλερ Φρέιζερ.
H ακολουθία του DNA θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τα γονίδια εκείνα που
προκαλούν στους σκύλους περισσότερες από 400 διαταραχές, καθώς και να
φωτίσουμε τη γενετική προέλευση χαρακτηριστικών όπως η επιθετικότητα και η
πίστη. Θα προσφέρει στους εκτροφείς κρίσιμης σημασίας πληροφορίες για τους
σκύλους τους, επιτρέποντάς τους να διασταυρώνουν μόνον εκείνους με το
υγιέστερο γενετικό προφίλ. Αυτό μπορεί να εξαλείψει παθήσεις όπως η δυσπλασία
του ισχίου, μία οδυνηρή δυσμορφία που πλήττει ράτσες όπως τα λαμπραντόρ, τα
γκόλντεν ριτρίβερ και τα γερμανικά τσοπανόσκυλα. Ο έλεγχος του γονιδιώματος
μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για θετική επιλογή, όπως για την εκτροφή και
την εκπαίδευση σκύλων-οδηγών. Τέτοιοι «σχεδιασμένοι σκύλοι» θα αποτελέσουν την
κορύφωση αρκετών αιώνων επιλεκτικών διασταυρώσεων, οι οποίες παρήγαγαν
ποικιλίες τόσο διαφορετικές σε μέγεθος και ταμπεραμέντο όσο τα ντόμπερμαν
πίνσερ και τα ντακς-χουντ.

Στην Ιατρική

Θα υπάρξουν επίσης οφέλη για την ιατρική επιστήμη. Οι επιστήμονες γνωρίζουν
περισσότερα για την υγεία των σκύλων απ’ ό,τι για την υγεία οποιουδήποτε άλλου
ζώου και συγκρίσεις ανάμεσα στα γονιδιώματα των σκύλων και των ανθρώπων
αναμένεται να αποκαλύψουν γονίδια και πρωτεΐνες που προκαλούν ασθένειες σε
αμφοτέρους.

Το γονιδίωμα των σκύλων, η ακολουθία του οποίου έχει ολοκληρωθεί κατά σχεδόν
80%, χαρτογραφήθηκε από το Ινστιτούτο Έρευνας Γονιδιώματος και από το Κέντρο
για την Προώθηση της Επιστήμης του Γονιδιώματος. Αμφότερα έχουν την έδρα τους
στο Ρόκβιλ του Μέριλαντ. Επικεφαλής του Ινστιτούτου είναι η δρ Φρέιζερ, ενώ το
Κέντρο είναι ένα μη κερδοσκοπικό εργαστήριο που δημιουργήθηκε από τον σύζυγό
της, τον δρα Βέντερ, ο οποίος έβγαλε εκατομμύρια δολάρια από τη Celera, την
ιδιωτική εταιρεία που χαρτογράφησε το ανθρώπινο γονιδίωμα. Το ζευγάρι έχει
τρία κανίς με τα ονόματα Σάντοου, Κρίκετ και Μάρλεϊ και πήρε δείγματα από τον
Σάντοου για να τα χρησιμοποιήσει στην έρευνά του. Άλλωστε ο Σάντοου δεν είναι
το πρώτο μέλος του νοικοκυριού τους που καταθέτει την προσωπική συμβολή του
στη γενετική ιστορία: ο δρ Βέντερ είχε επιλέξει τον εαυτό του ως ένα από τα
πέντε πρόσωπα των οποίων το DNA χαρτογραφήθηκε για να δημιουργηθεί από τη
Celera ο χάρτης του ανθρώπινου γονιδιώματος.

H «συναρμολόγηση»

H ακολουθία του γονιδιώματος των σκύλων, λεπτομέρειες της οποίας δημοσιεύονται
στο σημερινό τεύχος της επιθεώρησης Science, συναρμολογήθηκε από μια ομάδα με
επικεφαλής τον Γιούαν Κίρκνες του Ινστιτούτου. H ομάδα έχει ήδη δείξει πως τα
τρία τέταρτα των γονιδίων ανθρώπων και σκύλων είναι ίδια και ότι άνθρωποι και
σκύλοι είναι περισσότερο όμοιοι οι μεν με τους δε απ’ ό,τι είναι με τα
ποντίκια.

Ο χάρτης του γονιδιώματος είναι ιδιαίτερα πολύτιμος επειδή στους σύγχρονους
πληθυσμούς σκύλων συνηθίζεται πάρα πολύ η ενδογαμία. Αν και αναγνωρίζονται 196
ράτσες, όλες μοιράζονται ένα βασικό γονιδίωμα, μικρές παραλλαγές του οποίου
ευθύνονται για το γεγονός ότι ένα πεκινουά είναι 50 φορές μικρότερο από ένα
ιρλανδέζικο λυκόσκυλο. Παρά το γεγονός ότι σκύλοι εκτρέφονται εδώ και αιώνες,
οι περισσότερες διαφορές ανάμεσα στις σύγχρονες ράτσες εμφανίσθηκαν τα
τελευταία 150 χρόνια, χάρη στην επιλογή που γίνεται βάσει του μεγέθους, του
σχήματος ή χαρακτηριστικών της συμπεριφοράς τους όπως η κυνηγετική ικανότητα ή
η επιθετικότητα.

©The Times, 2003

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Αγγελόπουλος