Διαστάσεις Ποιος θα σώσει την Eμέριτα;

Από τον Απρίλιο ώς τον Ιούλιο του 1994, οκτακόσιες χιλιάδες άνθρωποι
σφαγιάστηκαν στη Ρουάντα χωρίς η λεγόμενη «διεθνής κοινότητα» να κουνήσει το
δακτυλάκι της. Σήμερα, έχει την ευκαιρία να ξεπλύνει λίγη από την ντροπή,
εξασφαλίζοντας φάρμακα για τους επιζήσαντες.

Στο Κιγκάλι. H γυναίκα αυτή ψηφίζει στις πρώτες προεδρικές εκλογές που έγιναν στη Ρουάντα μετά τη γενοκτονία

H Εμέριτα Νακαμπόνυε δεν παρασύρεται καμιά στιγμή από τη συγκίνηση. Είναι
νευρική, δεν υπάρχει αμφιβολία, όσο θυμάται και διηγείται αυτά που έζησε
τρίβει συνεχώς τα χέρια της, τα τρίβει όλο και πιο δυνατά, αλλά είναι ήρεμη,
δεν της ξεφεύγει ούτε ένα δάκρυ. Κι ας είδε πολλά στη ζωή της, κι ας τα είδε
όλα. Οι Χούτου τη βίαζαν επί 100 ημέρες, ξανά και ξανά, όπως βίαζαν και
σκότωναν χιλιάδες ακόμη γυναίκες, ορισμένες μάλιστα τις βίαζαν και μετά το
θάνατό τους, τέτοια φρενίτιδα είχαν πάθει, τόσο βαθιά είχε μπει μέσα τους ο
διάβολος. Βίαζαν, βασάνιζαν και σκότωναν. Τον άνδρα της τον έκαναν κομμάτια
μπροστά στα μάτια της. «Ήταν τρεις», λέει η Εμέριτα στον δημοσιογράφο της
Ελ Παΐς. «Πρώτα του έκοψαν το χέρι, έπειτα το άλλο. Έπειτα τα πόδια.
Έκοβαν, έκοβαν, έκοβαν, ώσπου τον σκότωσαν». Μπροστά στα μάτια της. Κι επειδή
η μανία τους δεν κορέστηκε, οι δολοφόνοι – δηλαδή οι γείτονές της, που έτυχε
να είναι Χούτου ενώ εκείνη είναι Τούτσι – κατέστρεψαν και το σπίτι της. Εννιά
χρόνια μετά, δεν έχει ακόμη καταφέρει να επισκευάσει τους τοίχους και τη
σκεπή.

H Εμέριτα τα είδε όλα. Συμβαίνει, όμως, ένα περίεργο πράγμα: δεν θέλει να
πεθάνει. Έχει τέσσερα παιδιά, που το μεγαλύτερο είναι 16 ετών, κι άλλο ένα από
την αδελφή της που σκοτώθηκε. Και δεν θέλει να τα αφήσει μόνα στη ζωή. Όμως η
Εμέριτα πάσχει από AIDS και πεθαίνει. Τελευταία αρρωσταίνει όλο και πιο συχνά,
πονάει όλο και περισσότερο, οι γιατροί έπρεπε εδώ και χρόνια να της έχουν
αφαιρέσει τη μήτρα που καταστράφηκε από τους καθημερινούς βιασμούς. Αν ζούσε
σε μια χώρα της Δύσης, θα μπορούσε να πάρει φάρμακα: δεν θα τη θεράπευαν, θα
παρέτειναν ίσως όμως τη ζωή της, ώσπου να μεγαλώσουν λίγο τα παιδιά. Στη
Ρουάντα, όμως, τα φάρμακα είναι πολύ ακριβά. Μόνο 15 γυναίκες μπορούν και τα
παίρνουν, χάρις στις προσπάθειες της οργάνωσης Avega (Χήρες της Γενοκτονίας,
www.avega.org.rw) που κινητοποίησε
μερικούς ξένους δότες. Οι γυναίκες αυτές κάνουν τώρα μια φυσιολογική ζωή,
άρχισαν και να δουλεύουν.

Αλλά η Εμέριτα δεν είναι ανάμεσα σ’ αυτές. Άκουσε βέβαια ότι πριν από μερικές
εβδομάδες οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες υπέγραψαν μια συμφωνία στη Γενεύη
για τη χορήγηση φτηνών φαρμάκων στις φτωχές χώρες του πλανήτη, αλλά φάρμακα
δεν είδε, ούτε περιμένει να δει σύντομα. Μάλλον θα πεθάνει πριν τα δει. Κι
ούτε θα το μάθουμε ούτε θα της πούμε ποτέ πόσο πολύ λυπόμαστε για την απάθειά μας.